БИРОВ ЗОР, БИРОВ БЕЗОР...

Яқиндагина товуғимиз жўжа очди. Жўжалари бир-биридан ёқимтой, бир-биридан ширин. Эркалатиб, жўжаларидан бирортасини қўлимга олмоқчи бўлсам она товуқ ёнимга қанотларини ёйганча ҳурпайиб келиб, важоҳатини кўрсатади. Она товуқ ўнта боласини ортига эргаштириб олади-да, даланинг ўртасида туриб гоҳ осмонга, гоҳ ён-атрофга аланглаб, жўжаларидан кўз узмайди. Мабодо бирорта бегона мушук ёки дайди итга кўзи тушса, “қақағ”лаганча бизга хабар беради...

Қўшнимиз сигирини соғишидан олдин бузоқчасини она сигирнинг олдига боғлаб қўяди. Қўшни янгам то сутни соғиб бўлгунга қадар она сигир бузоқчасини ялаб, эркалайди. Агарда бузоқчани ёнига боғламаса, жонивор сут бермайди. Халқ тили билан айтганда “иймай” қўяди... Мана она меҳри! Мана оналик масъулияти!                                                                                                                                      Яратган Эгам меҳр туйғусини жамики махлуқотга тенг тақсимлаган: Табиатга ҳам, жамиятга ҳам. Ҳар иккисига ҳам она меҳри сув ва ҳаводай зарур. Ҳар иккисида ҳам онага буюк зот, дунёдаги энг мукаммал зот дея қаралади.  Аммо, бир оғриқли савол қийнайди. Ҳамма оналарни ҳам буюк, деб айта оламизми? Бола туққаннинг ҳаммаси оналик мақомига лойиқми? Афсуски, йўқ!

Бугун жиноятчилик деб аталган жирканч кўчада яна бир жиноят тури пайдо бўлиб, авж олмоқдаки, айримлар учун бу одатий “бизнес”га айланаётгандай. Бу – бола олди-сотдиси, яъни фарзанд савдоси.   Ё алҳазар! Инсоният шу қадар тубанлашиб кетдими, ўзи дунёга келтирган норасидани ўзи сотса?! Бундай мудҳиш жиноятларни ОАВ орқали ҳар куни кўравериб, эшитавериб одатий ҳолга ҳам айланиб қолди. Шу ўринда, интернет материаллари асосида тайёрланган статистикага диққатингизни қаратмоқчиман.

Интернет тармоқларидаги хабарларга кўра, ана шундай болафурушлардан биттаси А.Ў исмли аёл 2020 йилнинг июль ойида ўз ҳамшаҳари X.M билан танишиб, ҳозирда шароити оғирлиги ва моддий томондан қийналаётгани сабаб пул кераклигини, бунинг эвазига ўз фарзанди – 2019 йилда туғилган Ў.ни 17 минг АҚШ долларига сотишини айтади. Ва бу ҳақида хабар топган ИИБ ходимлари томонидан қўлга олиниб, аёлга 5 йил озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланади. Аввалроқ, Сирдарёда тўрт кунлик чақалоғини 20 минг долларга сотаётган аёл, Хивада 4 ойлик қизини 120 млн. сўмга пулламоқчи бўлган ҳамда Наманганда 6 ойлик чақалоғини 1,9 млн. сўмга сотиб юборган турмушга чиқмаган аёл қўлга тушгани ҳақида хабар берилганди, – дейилади ижтимоий тармоқлардан бирида. Сўнгги уч йил мобайнида Ўзбекистонда чақалоқ савдоси бўйича 185 та ҳолат аниқланган. Ушбу жиноятларнинг асосий сабаблари оналарнинг ижтимоий-моддий жиҳатдан ҳимоясизлиги ва никоҳсиз туғилган болалар туғилишини яшириш истаги эканлиги маълум бўлган.

Сабабларга эътибор беринг, ижтимоий-моддий ҳимоясизлик ва никоҳсиз туғилган болалар... Никоҳсиз туғилган болалар бу ўз олдига, алоҳида мавзу. Бироқ, ижтимоий-иқтисодий етишмовчилик менинг назаримда, ўз туққан фарзандини сотиб юборишга асло сабаб бўла олмайди. Шу каби жиноятларни амалга оширган кўпчиликнинг топиб олган гапи шу – моддий етишмовчилик.             Сўнгги йилларда бўш иш ўринларини яратиш, аҳолини иш билан таъминлаш ва камбағалликни қисқартириш бўйича давлатимиз томонидан қанчадан-қанча ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Тадбиркорликка кенг йўл очилмоқда. Мана шундай имкониятлар яратилган бир шароитда, фарзандини сотиб юборишнинг сабаби – пул танқислиги, дейиш ўта уят. Шу ўринда ҳақли бир савол туғилади. Агар бола савдосининг сабаби ҳақиқатан моддий етишмовчилик бўлса, у ҳолда, болани сотиб, пулни чўнтакка урган она шу пул эвазига вақтинча яхши яшаши мумкиндир. Лекин ўша пул тугагач қандай кун кўради? Яна бола туғиб, яна сотадими?!

Аслида бундай қабиҳ жиноятларнинг асосий сабаби – дангасалик, боқимандалик, ориятсизликдир! Ана шу учта салбий иллат одамларни осон пул топиш ва бойлик орттириш томон етаклайди. Ва охирида совуқ панжаралар ортига итаради. Нима бўлганда ҳам кимлар учундир хулоса қилишдан йироқмиз. Ҳолбуки, инсон ҳаёти давомида “муқаддима” ва “хулоса”ларни ўзи яратади. Демоқчи бўлганим, катталарнинг хатоси учун болалар бадал тўламаслиги керак.

Азиза МАДРАҲИМОВА,

ҚДУ талабаси.