Ўгай она

(Ҳаётий воқеа асосида)

Саида университетни ва магистратурани имтиёзли диплом билан тугатди. Мактабда ишлай бошлади. Онаси:

– Тенгқур дугоналаринг турмушга чиқиб, ўзларидан тиниб-тинчиб кетишди, сен юраверасанми ишла-аб, – дея илмоқли гапирар, орзу-ҳавасларидан сўз очиб, ҳоли-жонига қўймасди.

Нимаям дерди, онаси ҳақ, қачонгача қизининг орзуси деб баҳоналарига қулоқ тутади?

Хоразмлик курсдоши Ёқубжон ундан жавоб кутаётганига анча бўлди. Яхши йигит, ичмайди, чекмайди, меҳрибон. Қолаверса, ўрталарида самимий, дўстона муносабат ҳам бор.

Она  барибир она-да. Саиданинг гапларини эшитиб, ўйланиб қолди. Ахир ота-онаси ким, қандай одамлар? Танимаган-билмаган юрт – Боғот қаерда-ю Амударё қаерда? Сўраб-суриштиришди, баъмани одамлар эканлигига ишонч ҳосил қилишгач, тўйга розилик беришди.

Ҳаш-паш дегунча орадан йиллар ўтиб кетди. Ўзаро аҳил-иноқ бу оилага қанчалик эл бўлмасин, Саиданинг кўнгли кемтик эди. Ўн икки йилки, у кун-у тун Аллоҳга илтижо қилади:

– Худойим, мени фарзанд қувончидан бенасиб қилма!

У илтижо қилишдан тўхтамади, вақт эса оқар сувдек оқиб ўтишдан... Ниҳоят...

У минг бир азоб билан севимли оиласини тарк этиб, ота уйига қайтди.

Қишлоқдаги мактабда ишлай бошлади.  Орадан йиллар ўтди. Шундай кунларнинг бирида уни Ёқубжон излаб келди. Соч-соқоли ўсган, уст-боши бир аҳволда.

– Саида, Саида, – дейди нуқул, бошқа гапга тили айланмайди.

– Яхши юрибсизми? – деди базўр Саида. Аслида “Нега келдингиз?” демоқчи эди-ю, айта олмади.

– Саида, болаларим етим бўлиб...

Ёқубжон гапининг давомини айтаолмади, ҳўнграб йиғлаб юборди. Шундагина Саида Ёқубжоннинг ҳолатини тушунди. Олдида бошини эгиб, кўз ёшларини тиёлмай ўтирган Ёқубжонга нима дейишни, кўнглини қандай кўтаришни билмай, кўзларини ерга тикканча маҳзун бир алфозда ўтирар, унинг юзида ачинишми, меҳрми зоҳир эди.

Ёқубжоннинг аёли эгизак фарзандларини дунёга келтириш чоғида вафот этганини билган Саида узоқ ўйлади. Ахир мурғак гўдаклар бўлса, эркак боши билан ота уч нафар болани қандай катта қилсин? Онаси нима дер экан-а? Боши қотди  Саиданинг. Унга оғиз солган эркаклардан ҳалиям бўлса, ўзининг биринчи турмуш ўртоғи афзал эмасми?

– Болалари жуда ёш қолибди-я, астағфуруллоҳ. Каттаси энди 4 ёшда, кичик ўғилчалари бешикда экан, болам, эгизакларни боқиб, катта қилиш осон эмас, тағин ўзинг биласан, – деди онаси Саиданинг кўнглига қараб.

Саида эса бир қарорга келиб бўлганди. Остонасига бош уриб келган 85 ёшли қайнотаси:

– Жоним болам, Саидажон, тақдиримизда борини бирга баҳам кўришни Аллоҳ буюрдимикан, сенинг қадамингга пояндоз бўлайин, болам! – дея йиғлади...

Мана, Саиданинг яна Боғот туманига қайтиб, Ёқубжон билан бирга яшаётганига ҳам 20 йил бўлди бир пасда. Катта қизи Ноилахон тиббиёт институтини битирди. У ҳам, Ҳасан-Ҳусанлар ҳам бири-биридан меҳрибон. “Опа-опа” деб жонларини бергудай. Баъзан қўшниси Нуқулжоннинг шанғиллаган овози эшитилиб қолади:

– Ҳаҳ, хароб бўлгурлар, биринг у ёққа тортасан, биринг бу ёққа, – ўшқиради болаларига. – Анов Саида ўгайчалик қадрим йўқ менинг!

Саида ичидан зил кетади, Ё тавба, бу нима дегани? Рўзғоринг бошқа, етти ёт бегона бўлсанг, менинг қадрим билан нима ишинг бор-а, Нуқулжон, ўйлайди кўнгли бузилиб. Болаларим эшитса нима бўлади-а?

Бир куни қизи Ноилахон кўчадан бир аҳволда кириб келди-ю Саидага:

– Опа, Нуқулжон бийининг гапларини эшитиб, яна кўнглингизга оғир олиб ўтирманг, ўзи оғзи шалоқроқ, гапираверади, – деди негадир йиғимсираб.

– Нима, сенга ёмон гап айтдими, болам? – қизини бағрига босди Саида.

– Саида сенинг ўгай онанг, ўгай она барибир ўгайлигини қилади, қараб тур, сени ўз йўриғига солиб олади, деди. Мен Нуқулжон бийи билан айтишиб қолдим, – йиғлаб юборди Ноила.

– Менинг сизлардан бошқа қувончим йўқ, қизим. Оғзи бўшлар гапираверади-да, хафа бўлма, – юпатди у қизини.

Саиданинг гап қувалайдиган одати йўқ эди. Нуқулжон билан айтишиб ўтиришни ўзига эп кўрмади. Худога солди. Орадан вақт ўтиб, Ноилани узатди, ўғилларини уйлантирди. Ҳасанбой ҳарбий соҳани, Ҳусанбой ўқитувчиликни танлади. Қўшалоқ келинлар тушириб, неваралар суйди. Нуқулжон эса...

Унинг уч қиз, икки ўғли бор. Қизларидан бирининг турмуши ўхшамай, ажрашди. Битта ўғли билан бошқа эркакка турмушга чиқди. Эри ўғлига ўгай ота, ўзи эса уч қизга ўгай она бўлди. Нуқулжон қизи ҳар гал уйига келганида маслаҳат қилади:

– Болаларни ўз болангдан айирма, ўгайликнинг юкини меҳр-муҳаббатинг билан кўтарасан, Саида опангни кўрдингми, мен туққан болаларимдан кўрмаган бахтни ўгай болаларидан кўриб, меҳрга чўмиб яшаяпти-я...

Саида унинг бу гапларини эшитса ҳам эшитмаганга олади. Фақат ич-ичидан:

– Менинг болаларимни ўгай деганларнинг ўзлари ўгай, – деб қўяди кўнгли оғриниб. Ўзинг туғиб, меҳр кўрмаган ўзинг ўгайсан, дегиси келади-ю, демайди.

Фақат биладики, унинг оиласидан ҳам, болаларидан ҳам, ширин-шакар невараларидан ҳам кўнгли тўқ.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.