АРАФАДА

(Ҳажвия)

Замоннинг ривожига гап йўқ. Ён қўшниси неваралик бўлганини уч кундан кейин эшитадиган одамлар жанубий қутбдаги музликдан қанча кўламдаги муз бўлаги ажралиб чиққанини шу куни билади. Телефоннинг фойдали томонлари ҳам жуда кўп. Давлатнинг хонадонидаги воқеаларга ҳам телефон сабаб бўлди. Одатдагидай интернет ковлаб ўтирган рафиқаси Марямжон бирдан:

– Отаси, жуда яхши эр бўлгингиз келмайдими? – деб сўраб қолди.

Янги йилни дўстлар билан қаерда кутишни ўйлаб ўтирган Давлат ҳайратомуз:

– Ҳали мен ёмон эрманми? – деб саволга савол билан жавоб берар экан, хотинининг навбатдаги илмоқли гапи қандай чиқимга олиб келишини ўйларди. Чамаси, дўстлар билан ўтириш орзуси чиппакка чиқадиганга ўхшаб қолди.

– Энди-и, менам сизнинг обрўйингизни ўйлаяпманда, отаси, – деди Марямжон. – Ёнингизда сизга ярашиб юрсам яхшимасми? Мана бу ерда «Яхши эр янги йилда арчани безатади»,  деб ёзишибди. Яна олдинги ваъдаларингиз ҳам бор.

Марямжоннинг ёришиб турган юзи, овозидаги қандайдир ёқимли туйғулар ифодаси бугунги куннинг аъло даражада ўтишидан дарак бериб турарди.

Бу ҳолат Давлатнинг кўнглини жўштириб юборди. Ҳатто қўшнидан олган қарзининг қолганини йил охиригача бераман, деган ваъдаси ҳам эсидан чиқди. Яна бир томони ўтган йили янги пальто олиб бераман, деб ишонтириб бажаролмаган эди. Ҳозир гап айланиб шунга тақалади-ёв деб ўйлади.

Ўйлаганидай бўлиб чиқди. Давлатнинг афт-ангоридан мақсади томон йўл очилаётганини пайқаган Марямжон:

– Сўнгги келганида қудағайнинг эгнидаги пальтони кўрдингизми, жуда ярашиб турувди, ёши катталарга мос экан. Қимматроқ демасангиз – шу пальто менга жуда ёқди, уни ҳар йили олавермайсан-ку, – деди тобора овози қатъийлашиб.

Давлатнинг эрлиги тутиб кетдими ё бошқа сабабми, эртага Манғит кийим бозорига боришга рози бўлди.

Марямжондаги хуш кайфият ҳаммага юқдими – нонушта жуда хуш-чақчақлик билан ўтди, ҳатто ҳар куни боғчага боришда инжиқлик қиладиган невараси Мунира ҳам машинага ўзи чиқди.

Байрам яқинлашганиданми ё яқинда пенсия берилгани таъсирими – бозор гавжум. Кимдир неварасига куртка танлаётган, кимдир бўлажак келинини тўй олдидан кийинтираётган, Давлатга ўхшаб хотини билан етаклашиб юрганлар ҳам анчагина экан. Давлатнинг бахтигами ё опаси олдинроқ хабарлашганми, бозорда майда-чуйда сотиб юрадиган қайнсинглиси Санамжон учраб қолди – молни танийдиган одам бўлгани яхши-да.

Бўй-бастига мос, ранги ҳам тўғри келадиган, сотувчининг гапига қараганда бир учраб қолган, жуда кам келадиган пальтони Давлатнинг чамасидан анча қиммат бўлса ҳам олишга келишдилар. Давлатга, айниқса, сотувчининг «Хотинига шундай қиммат совға қиладиган эр учун фалон сўм қайтаман» дейиши жуда ёқиб тушди. Бозор кўрган қайнсинглисининг келишувлардаги ҳиссаси катта бўлди.

Асрлик муаммодан қутулгандай шод Давлат, қувонганидан оғзи қулоғида бўлган Марямжон, уларнинг корига яраганидан мамнун Санамжон бозордан чиқар эканлар шу ердаги кафе ёнида Давлатнинг болалик дўсти Эримбат учраб қолди:

– Э, муборак бўлсин, тўйларга кийиш насиб этсин, Марямжон, қўшасига дўстимга ҳам олмабсизларда, – деб қучоқ очиб келди,  лекин ҳозирда удум бўлганидай тирсак уриштириб саломлашдилар.

– Аммо лекин, ювадиган нарса бўлибди, пойғози ҳам тайёр, – чўнтак ковлай бошлади Эримбат.

Бу Давлатнинг ҳамиятига тегдими ё бекликни қўлдан бергиси келмадими, ҳарқалай пулининг камайиб қолганига ҳам қарамай:

– Юр, ювсак ювганимиз, мана бу кафега кирайлик, – деди.

Эримбат кўнмади:

– Бу ерда ёшлар кўп, бизга тўғри келмайди, нарироқда ҳолироқ жой бор, шунга борамиз, – деб туриб олди.

Аёллар ўтиришга кўнишмади, Марямжон улар чиққунича деҳқон бозордан у-бу харид қилиб чиқадиган, кейин такси бекатига келиб, бирга уйга қайтадиган бўлишди. Бозорда кўтариб юрамизми, деб пальто солинган елим халтани Давлатда қолдиришди.

Эримбат айтган жой ростдан ҳам шинамгина, асосийси иссиқ, йўлдан четроқда экан. Иккиси оз-оздан олишди. Эримбат бозорга бир ўзи келмаган экан, бироздан кейин «муборак бўлсин» айтишиб яна икки йигит кириб келишди…

– Турмайсизми, ҳамма чойини ичиб бўлди-ку!

Уйғоқ бўлса-да боши қаттиқ оғриб, кўнгли беҳузур бўлаётганидан ўрнидан тургиси келмаётган Давлат хотинининг зардали овозидан бирор кор-ҳол юз берганини сезиб, ҳушёр тортди. Бош оғриғи ҳам пасайгандай бўлди. Унинг одати ичиб келган кунининг эртаси телефонини излар эди. Телефон ёнида бўлса, демак, ҳаммаси жойида бўларди. Телефонини кўриб сал хотиржам тортди-да, аста туриб кийинаркан, кечаги кун қандай кечганини хаёлдан ўтказа бошлади. Бозорга чиққанлари, пальтони «ювиш»ни бошлаганлари эсига тушди-ю у ёғини эслай олмади. Ташқи эшикнинг очилиб-ёпилганидан, хотинининг овози эшитилмай қолганидан кейин унинг товуқларидан хабар олгани чиққанини сезиб, Эримбатнинг номерини терди. Уч тўрт қўнғироқдан кейин дўстининг овози келди:

– Кеча-ку роса овора қилдинг, бугун тинч дам олишга қўйсангчи, ўргилай ўша пальтонингдан ҳам, – дўстининг овози бирдан ўчди.

Дарвоқе, пальто?!

Давлат излаб янги пальтони тополмади, хотинидан сўрашга ботинмай, яна Эримбатга телефон қилди. Эримбатнинг овози аввалгидан ҳам норозироқ чиқди:

– Яна нима дейсан?

– Қандай тарқалишдик ўзи?

Пальтони ҳам тополмаяпман, – сўради Давлат кўнглидаги хавотири тобора кучайиб бораркан.

– Кеча яна бир-икки жойга бордик, ўзинг қўймадинг. Сўнггисида пулинг етмай пальтонингни гаровга қўйиб, ароқ олганинг эсимда. Қайси жой эканини сўнгги келганлардан сўрарсан, – дўстининг овози яна ўчди.

Давлатнинг кўнгил айниши бирдан кучайиб ташқарига йўналди…

Аҳмад НАФАСОВ.