21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 14:38
Мақолалар 👁 355

ТАЪНА

ТАЪНА

(Кичик ҳикоя)

Қатор ҳовлилар олдидаги майдончада ўн-ўн беш чоғли болалар ланка ўйнашарди. Уларнинг лан-кани ҳар тепганида санаганлари, бири-биридан ўзганига шодон қий-қирганлари майдонча четида уларни мунғайибгина кузатиб ўтирган Муҳсиннинг ҳавасини келтирарди. У ўзича болаларга қўшилиб санар, худди ўзи ғолиб келгандек, баъзан улар қувонишса, беихтиёр юзига табассум югурарди. Чор-атрофни ғира-ширагина кўроладиган бола тенгқурларининг ўйинини, ўйин деб талашиб-тортишишларини аниқ тасаввур эта оларди. Ахир у ҳам ўн ёшларигача улар билан гоҳ ланка, гоҳ футбол, хуллас, бири-биридан завқли ўйинларни бирга ўйнаган, лойсувоқ томлардан томларга сакраб, кўча чангитиб катталарни безор қилган “аскар”ларнинг бири бўлган. Фақат...

Ўшанда Муҳсин тўрт ёшларда бўлган. Бувисининг ҳар доим аввал чуқур хўрсиниб, кейин афсус-надоматлар билан эслашича, онаси даладан ишдан келиб, энди овқатга уннамоқчи бўлганида куни бўйи соғиниб қолганигами, оёғига ўралашиб хархаша қилаверган, картошка артаётган онасининг қўлидаги пичоғига ёпишганида онаси бошқа пичоқда ишини давом эттирган. Шошилинчда ўғлига қарашга улгуролмаётган вақтида Муҳсиннинг уҳҳҳ... деган овозидан югуриб келиб ... унинг бир кўзидан қон оқаётганини кўрган. Гоҳ бир қўлидаги картошкага, гоҳ олдида турган тақсимчага уриб ўйнаб ўтирган боланинг кўзига пичоқ қандай қилиб тегиб кетганини ўзи ҳам эслолмайди. Худди туш каби элас-элас эсида қолгани... кўзидаги оғриқ зарбига чидолмай йиғлаганлари, касалхонада энамга, уйимга кетаман, деб тўполон қилганлари... ва дўхтирларнинг “Кўзингга пичоқ тиқмаганингда уйингда юрардинг, жўра” дея овутганлари...

Муҳсин эсини танибдики, онаси уни доим авайлайди, кўнглига қарайди, худди олдида айбдордай, айбини ювишга чора тополмаётган одамдай юзига тик қарай олмайди. Бунинг сабабини у вақт ўтгани сайин – кўзлари хиралаша бошлаганида англагандай бўлди.

У ақлли бола эди. Энасининг узун тунлар сочларини силаб, елкасига қоқиб, дунёга сўқир бўлиб келиб, ёруғ оламнинг нелигини фақат эшитиб яшаётган болалар ҳам борлиги, ўзининг ҳарна бўлса-да кўраётганига қувониши лозимлигини айтиб овутишлари баъзан сиқилган дамларида юпанч бўларди. Онасининг олдида ўзини мудом яхши тутишга ҳаракат қиларди, ўзини деб онасининг қийналишини истамасди. Бироқ ерга урса кўкка сапчийдиган, ҳали болалик шўхликлари тарк этмаган ўн икки яшар боланинг тақдирига тан бериши ҳам осон эмасди. Айниқса, мактабга боролмайдиган бўлиб қолгач, хира бўлса-да кўраётганига қарамай, бутун дунёни зулмат босгандек, чексиз-чегарасиз зимистонда фақат ёлғиз ўзи қолиб кетгандек жуда азобланди. Баъзан қўлига тушган нарсани отиб, уриб, синдириб, зулмат қаърини ёриб нурафшон, оппоқ, ойдин манзилларни излаб кетгиси келарди. Бундай пайтларда унинг кўнглига қил сиғмас, ҳеч кимни ёнига йўлатгиси, ҳеч ким билан гаплашгиси келмасди. Шунда энаси... бошини хам қилганича чорасизлик аламидан тили гапга айланмай қолар, фақат қўллари билан сочларини, елкаларини силарди. Шунда... шунда Муҳсиннинг кўнгли бироз таскин топиб, овуниб қоларди. Кечқурун онаси даладан ҳориб-чарчаб қайтганида энаси ҳам, Муҳсин ҳам бу ҳақда гап очишмасди... Аммо бугун... бугун унинг мурғак қалбидан отилиб чиққан исён жуда шиддаткор, жуда аёвсиз эди: “Нега ҳамма кўрган дунёни мен кўролмайман? Нега ҳамма болалар каби мен ўйнаб-кулолмайман? Менинг бунга ҳаққим йўқмиди?” Саволлар жавоби онасига бориб тақалиб, юрагини бадтар пармалаб азоблар, бадтар хуноби ошиб телбаларча ўзини ўтга, чўққа ургиси келарди. Аслида у майдонча четида шунчаки томошабин бўлиб, майсалар устида ёнбошлаб ётганди. Барига синфдоши Бекки (асли исми Бекмурод, болалар уни шундай аташарди) сабаб бўлди. Майдончада ланкадан зерикиб футбол ўйинига ўтган болалардан бирининг тепган тўпи шундоққина Муҳсиннинг оёғи ёнига келиб тўхтади. Шунда Бекки унга:

– Муҳсин, менга от, – деб қичқирди. Бу пайтда у тўпни эгилиб олиб майдонча тарафга ирғитган эди.

– Сенга нима дедим, менга отсанг бўлардику, – деди Бекки жаҳл билан рақиби эгаллаб олган тўп кетидан югуриб бораётириб. Кейин жаҳл устида:

– Гапниям келиб-келиб сенга айтибман-ов, – деди ҳаммага эшиттириб. Бу гап Муҳсинга худди “сўқир бўлсанг ҳам сенга айтибман-ов” дегандай туюлди. Шунда... шунда бирдан Муҳсиннинг бутун борлиғи бўшашиб, карахт бўлиб қолди. Энди завқ билан майдончада футбол ўйнаётган тенгқурлари ҳам, майдонча четидаги нималар биландир машғул қизчалар ҳам унга худди тушидагидек, бадтар хира кўрина бошлади, қулоқларида Беккининг “келиб-келиб сенга айтибманов” деган сўзлари қайта-қайта акс садо берар, ҳар қайталанган сайин овоз тобора кучайиб, уни бетоқат қиларди.

У бу азобга қанча дош бериб турди, қачон уйига қайтди, ўзи ҳам билмайди. Билгани шуки, уйига қайтганида онаси ҳовлида куви пишарди. Муҳсиннинг авзойини кўриб, ҳайратланганича куви пишишдан тўхтаб, айрон юқи қўлларини этакчасига артди-да олдига юрди. Нимадир дейишга чоғланаётган эди, онасидан бурун Муҳсиннинг аламлари сиртига отилиб чиқди:

– Нега бундай қилгансиз, она? Ёш боланинг қўлидан бир пичоқни олиб қўйиш шунчалик қийинмиди, қийинмиди? Ё вақтингиз етмадими? Йиғласам ҳам нега олмагансиз? Шундай қилсангиз – бир йиғлаб қўярдим-да овунардим, энди умр бўйи йиғлайдиган бўлдимку, она! Нега олмагансиз қўлимдан пичоқни?

Онаси беихтиёр турган жойида вужудидан мадор кетиб ўтириб қолди. Йиллар бўйи кўнглини кемириб келаётган армони ҳозир ўғлининг тилидан таъна тошлари бўлиб ўзига отилаётган эди...

Ойгул РАЖАБОВА.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026