БАҒPИМИЗГА ҚАЙТ ОPОЛ!

Сайёрамизнинг юзаси ва қаъридаги сувларнинг ҳажми ниҳоятда катта бўлса-да, инсоннинг яшаши учун муҳим бўлган тоза ичимлик суви захираси етарли даражада кўп эмас. Истеъмол ва хўжалик иш юритиш учун яроқли сувнинг катта қисми  дарёларда жойлашган. Шунинг учун ҳам уларни асосий сув ресурси деб ҳисоблаш мумкин.

Маълумки, биз яшаб турган ўлкада,  яъни. Ўзбекистон Pеспубликасида Ўрта Осиёдаги энг катта ва энг серсув Сирдарё ва Амударё жойлашганини сиз яхши биласиз. Бу иккала дарё қадимдан тўлиб-тошиб оқиб, бу ерда яшовчи халқларга мўл ризқ-насиба ато этади. Сўнгги ярим асрдан бери Амударё ва Сирдарё сувлари кескин камайиб бормоқда. 1983-1985 йиллардан бошлаб Сирдарё суви ниҳоятда камайиб кетиши оқибатида Орол денгизи (кўлида)га бир томчи сув бормай қўйди ва натижада Орол денгизи бўйи табиати  ўзгарди. У ердаги жўшиб-қайнайётган ҳаёт бир мунча пасайди.

Орол денгизида балиқлар ҳам камая борди.

Хўш, Орол денгизи аслида, қандай сабаблар туфайли қуриган.

Иккинчи жаҳон урушидан кейин СССP Ўзбекистонни улкан пахтазорга айлантирди. Амударё ва Сирдарё сувлари нафақат янги шаҳарларга, балки янги пахта далаларига тинимсиз оқизилди. Натижада дарё сувлари камайди. Орол денгизи чекинишда давом этди. Сув камаяр  экан, туз миқдори ошиб Орол заҳарли денгизга айлана бошлади. Балиқчилар Оролда ўлик балиқларни кўриб хайратга туша бошладилар. Об-ҳаво ёмонлашди, ҳавода чанг-тўзон кўпайди. Бугунги  кунда Орол денгизининг деярли 90 фоиз ҳудуди саҳрога айланди. Бу эса Ирландия давлатининг ҳудуди билан тенг демакдир. Орол денгизининг қуриши нафақат табиат учун балки инсонларнинг турли хил касалликларга чаланишига ҳам сабаб бўлиб, катта экологик оқибатга айланди.

Оролни қутқариш мавзусида 1980 йиллардан  бери қўплаб илмий мақолалар чоп этилган бўлса-да орадан 10 йилча вақт ўтгач, 1990 йилга келиб бу ҳақда деярли эсламай қўйди ва ниҳоят ҳозирги кунда Юртбошимиз Ш.Мирзиёевнинг ташаббуси билан Орол денгизининг қуриган қисмини кўкаламзорлаштириш ишлари бошлаб юборилди. Бугун қадим  Орол бўйида яна ҳаёт қайнамоқда, яшил ҳудудлар яратилмоқда. Гўё денгизимиз бағримизга қайтаётгандай... кутамиз, меҳнат қилаверамиз, Оролни асрашнинг барча имконларини излайверамиз. То Орол бағримизга қайтгунича...

Нусрат КАМАЛОВ, 76-сонли мактабнинг

география фани ўқитувчиси.