BAGʻPIMIZGA QAYT OPOL!
Sayyoramizning yuzasi va qaʼridagi suvlarning hajmi nihoyatda katta boʻlsa-da, insonning yashashi uchun muhim boʻlgan toza ichimlik suvi zaxirasi yetarli darajada koʻp emas. Isteʼmol va xoʻjalik ish yuritish uchun yaroqli suvning katta qismi daryolarda joylashgan. Shuning uchun ham ularni asosiy suv resursi deb hisoblash mumkin.
Maʼlumki, biz yashab turgan oʻlkada, yaʼni. Oʻzbekiston Pespublikasida Oʻrta Osiyodagi eng katta va eng sersuv Sirdaryo va Amudaryo joylashganini siz yaxshi bilasiz. Bu ikkala daryo qadimdan toʻlib-toshib oqib, bu yerda yashovchi xalqlarga moʻl rizq-nasiba ato etadi. Soʻnggi yarim asrdan beri Amudaryo va Sirdaryo suvlari keskin kamayib bormoqda. 1983-1985-yillardan boshlab Sirdaryo suvi nihoyatda kamayib ketishi oqibatida Orol dengizi (koʻlida)ga bir tomchi suv bormay qoʻydi va natijada Orol dengizi boʻyi tabiati oʻzgardi. U yerdagi joʻshib-qaynayyotgan hayot bir muncha pasaydi.
Orol dengizida baliqlar ham kamaya bordi.
Xoʻsh, Orol dengizi aslida, qanday sabablar tufayli qurigan.
Ikkinchi jahon urushidan keyin SSSP Oʻzbekistonni ulkan paxtazorga aylantirdi. Amudaryo va Sirdaryo suvlari nafaqat yangi shaharlarga, balki yangi paxta dalalariga tinimsiz oqizildi. Natijada daryo suvlari kamaydi. Orol dengizi chekinishda davom etdi. Suv kamayar ekan, tuz miqdori oshib Orol zaharli dengizga aylana boshladi. Baliqchilar Orolda oʻlik baliqlarni koʻrib xayratga tusha boshladilar. Ob-havo yomonlashdi, havoda chang-toʻzon koʻpaydi. Bugungi kunda Orol dengizining deyarli 90 foiz hududi sahroga aylandi. Bu esa Irlandiya davlatining hududi bilan teng demakdir. Orol dengizining qurishi nafaqat tabiat uchun balki insonlarning turli xil kasalliklarga chalanishiga ham sabab boʻlib, katta ekologik oqibatga aylandi.
Orolni qutqarish mavzusida 1980-yillardan beri qoʻplab ilmiy maqolalar chop etilgan boʻlsa-da oradan 10-yilcha vaqt oʻtgach, 1990-yilga kelib bu haqda deyarli eslamay qoʻydi va nihoyat hozirgi kunda Yurtboshimiz Sh.Mirziyoyevning tashabbusi bilan Orol dengizining qurigan qismini koʻkalamzorlashtirish ishlari boshlab yuborildi. Bugun qadim Orol boʻyida yana hayot qaynamoqda, yashil hududlar yaratilmoqda. Goʻyo dengizimiz bagʻrimizga qaytayotganday... kutamiz, mehnat qilaveramiz, Orolni asrashning barcha imkonlarini izlayveramiz. To Orol bagʻrimizga qaytgunicha...
Nusrat KAMALOV, 76-sonli maktabning
geografiya fani oʻqituvchisi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
