BAĞPIMIZGA QAYT OPOL!
Sayyoramizning yuzasi va qaʼridagi suvlarning hajmi nihoyatda katta bölsa-da, insonning yaşaşi uçun muhim bölgan toza içimlik suvi zaxirasi yetarli darajada köp emas. Isteʼmol va xöjalik iş yuritiş uçun yaroqli suvning katta qismi daryolarda joylaşgan. Şuning uçun ham ularni asosiy suv resursi deb hisoblaş mumkin.
Maʼlumki, biz yaşab turgan ölkada, yaʼni. Özbekiston Pespublikasida Örta Osiyodagi eng katta va eng sersuv Sirdaryo va Amudaryo joylaşganini siz yaxşi bilasiz. Bu ikkala daryo qadimdan tölib-toşib oqib, bu yerda yaşovçi xalqlarga möl rizq-nasiba ato etadi. Sönggi yarim asrdan beri Amudaryo va Sirdaryo suvlari keskin kamayib bormoqda. 1983-1985-yillardan boşlab Sirdaryo suvi nihoyatda kamayib ketişi oqibatida Orol dengizi (kölida)ga bir tomçi suv bormay qöydi va natijada Orol dengizi böyi tabiati özgardi. U yerdagi jöşib-qaynayyotgan hayot bir munça pasaydi.
Orol dengizida baliqlar ham kamaya bordi.
Xöş, Orol dengizi aslida, qanday sabablar tufayli qurigan.
Ikkinçi jahon uruşidan keyin SSSP Özbekistonni ulkan paxtazorga aylantirdi. Amudaryo va Sirdaryo suvlari nafaqat yangi şaharlarga, balki yangi paxta dalalariga tinimsiz oqizildi. Natijada daryo suvlari kamaydi. Orol dengizi çekinişda davom etdi. Suv kamayar ekan, tuz miqdori oşib Orol zaharli dengizga aylana boşladi. Baliqçilar Orolda ölik baliqlarni körib xayratga tuşa boşladilar. Ob-havo yomonlaşdi, havoda çang-tözon köpaydi. Bugungi kunda Orol dengizining deyarli 90 foiz hududi sahroga aylandi. Bu esa Irlandiya davlatining hududi bilan teng demakdir. Orol dengizining qurişi nafaqat tabiat uçun balki insonlarning turli xil kasalliklarga çalanişiga ham sabab bölib, katta ekologik oqibatga aylandi.
Orolni qutqariş mavzusida 1980-yillardan beri qöplab ilmiy maqolalar çop etilgan bölsa-da oradan 10-yilça vaqt ötgaç, 1990-yilga kelib bu haqda deyarli eslamay qöydi va nihoyat hozirgi kunda Yurtboşimiz Ş.Mirziyoyevning taşabbusi bilan Orol dengizining qurigan qismini kökalamzorlaştiriş işlari boşlab yuborildi. Bugun qadim Orol böyida yana hayot qaynamoqda, yaşil hududlar yaratilmoqda. Göyo dengizimiz bağrimizga qaytayotganday... kutamiz, mehnat qilaveramiz, Orolni asraşning barça imkonlarini izlayveramiz. To Orol bağrimizga qaytguniça...
Nusrat KAMALOV, 76-sonli maktabning
geografiya fani öqituvçisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶