Daryo boʻyi mahallasida ijtimoiy himoya ishlari manzilli yoʻlga qoʻyilgan

Har qanday jamiyatning yetukligi uning eng zaif qatlamiga koʻrsatilayotgan eʼtibor bilan oʻlchanadi — bu qarash soʻnggi yillarda mamlakatimizda amaliy siyosat darajasiga koʻtarildi. Ijtimoiy yordamni idoradan mahallaga, hujjatdan xonadonga yaqinlashtirish esa shu yoʻldagi eng sezilarli oʻzgarishlardan biri boʻldi. Chunki muhtoj oilaning ehtiyojini qogʻozda emas, uning ostonasida turib aniqlash samarali yoʻl sanaladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-iyundagi 82-sonli Farmoni asosida mahallalarda ijtimoiy xodim lavozimi joriy etilib, aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj 12 toifasi bilan doimiy, manzilli ishlash tartibi belgilandi. Amudaryo tumani Daryo boʻyi mahallasida bu vazifani 2024-yil 25-noyabrdan buyon ijtimoiy xodim Guljamila Qurbonboyeva masʼuliyat bilan bajarib kelmoqda.

Mahalla hududida 562 ta xonadon joylashgan boʻlib, ularda 852 ta oila istiqomat qiladi. Joriy yilning toʻqqiz oyi davomida amalga oshirilgan ishlarni sarhisob qilib, ijtimoiy xodimning xalq bilan nechogʻlik yaqindan ishlashayotganiga guvoh boʻlish mumkin.

Ijtimoiy xodim faoliyati qamrab oladigan toifalar qatoriga oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz yashovchi keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar, ogʻir kasallikka chalinganlar, jismoniy, aqliy, sensor yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan hamda uzoq muddatli davolanishga muhtoj bolalar, shuningdek tazyiq va zoʻravonlikka uchragan xotin-qizlar va ularning voyaga yetmagan farzandlari kiradi.

Shuningdek, kam taʼminlangan oilalar, yetim hamda ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar, ota-onalik huquqidan mahrum etilmasdan farzandlari olib ketilgan ota-onalar, 18 yoshgacha boʻlgan onalar va otalar, ota-onasi tashqi mehnat migratsiyasiga ketgan bolalar, muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslar, qarovsiz qolgan bolalar, ozodlikdan mahrum etish jazosini oʻtab boʻlgan fuqarolar hamda favqulodda vaziyatlardan jabrlanganlar ham ijtimoiy xodimning doimiy nazoratida.

Hozirgi kunda mahallada yolgʻiz yashovchi keksalar reyestriga 2 nafar fuqaro kiritilgan boʻlib, ularga assistent xizmati koʻrsatilmoqda. Bunday yondashuv yoshga yoki sogʻligʻiga koʻra oʻz-oʻziga xizmat koʻrsata olmaydigan insonlarning kundalik ehtiyojlari eʼtibordan chetda qolmasligini taʼminlaydi. Aytish joizki, yolgʻiz keksalar bilan ishlashda yordamning muntazamligi hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Mahallada nogironligi boʻlgan fuqarolar soni 74 nafarni tashkil etadi. Shundan 12 nafari 1-guruh, 42 nafari 2-guruh, 3 nafari 3-guruh nogironligiga ega, 17 nafari esa nogironligi boʻlgan bolalardir. Har bir shaxs bilan individual tarzda, manzilli ish olib borilmoqda. Ularning ehtiyojlari xonadonlarda oʻrganilib, tegishli yordam turlari belgilanadi.

Jumladan, “Saxovat va koʻmak” jamgʻarmasi hisobidan oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berilmoqda, Nukus tumanidagi Aqmangit shahrida joylashgan reabilitatsiya markazida statsionar davolanish uchun arizalar rasmiylashtirilmoqda. Ayni paytda 1-guruh nogironligi boʻlgan Sirojiddin Haytiboyev ana shu markazga davolanishga yuborilgan. Bu kabi murojaatlar ijtimoiy reyestrda turuvchi fuqarolar ehtiyojidan kelib chiqib koʻrib chiqiladi.

Doimiy davolanishga muhtoj va ijtimoiy reyestrda hisobda turgan fuqarolarning murojaatlari asosida xonadonlarga artezian quduq, suv nasosi hamda suv filtri oʻrnatib berilmoqda. Shu tariqa 4 ta xonadon toza ichimlik suvi bilan taʼminlandi, bu esa ularning kundalik ishlarini ancha yengillashtirdi.

Texnogen ofat oqibatida uyida yongʻin sodir boʻlgan Anvar Jumanovga “Saxovat va koʻmak” jamgʻarmasidan 20 million soʻm miqdorida yordam koʻrsatilib, uning uy-joyi taʼmirlandi. Yongʻin tufayli shaxsni tasdiqlovchi hujjatlari yaroqsiz holga kelgani sababli, “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi yuristi tomonidan huquqiy yordam berildi. Natijada oila aʼzolarining pasportlari, tugʻilganlik haqidagi guvohnomalari va uyning kadastr hujjati qayta rasmiylashtirildi.

Shuningdek, boquvchisi yoʻq, 2-guruh nogironligi boʻlgan Dilafruz Oʻrazbayeva mahallada nogironligi boʻlgan bolalar uchun tashkil etilgan kunduzgi parvarish xizmati bogʻchasiga doimiy ishga joylashtirildi. Doimiy ish oʻrni bunday oilalar uchun ishonchli daromad manbaiga aylanadi.

Mahallada vasiylik va homiylikka olingan 2 nafar voyaga yetmagan bola bor boʻlib, ularning yashash sharoiti har oy xonadonga borib monitoring qilinadi. Bola manfaati birinchi oʻrinda turadigan bunday nazorat tarbiya muhitidagi kamchiliklarni oʻz vaqtida aniqlash imkonini beradi. Muntazam borib koʻrish esa vasiylar bilan ishonchli muloqot oʻrnatishga xizmat qiladi.

Mahallada yashovchi yoshi 80 dan oshgan 13 nafar otaxon va onaxonga uyda qarovchi biriktirilgan. Ular bilan bir xonadonda yashovchi, bandligi taʼminlanmagan fuqarolar uchun bu xizmat mehnat staji sifatida hisoblanib borilmoqda, bu esa ham keksalarga parvarish, ham oila aʼzolariga ijtimoiy kafolat beradi. Boquvchisi yoʻq oilalarning sharoiti ham manzilli oʻrganilib, belgilangan mezonlar asosida tegishli xizmatlar koʻrsatilmoqda.

Ushbu raqamlar shunchaki hisobot emas, ularning ortida oʻnlab, yuzlab insonlarning taqdiri, orzu-istaklari turadi. Mahalla darajasidagi ijtimoiy ishning qiymati ham aynan shunda — ehtiyojni oʻz vaqtida aniqlash va unga amaliy javob berishda namoyon boʻlmoqda.