Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi

Maktabgaça yoş — bolaning atrofdagi olamga munosabati şakllanadigan eng sezgir davr bölib, ayni şu yillarda singdirilgan odatlar keyinçalik insonning tabiatga qaraşini belgilab beradi. Şu sababli ekologik tarbiyani boğça yoşidan boşlaş masalasi sönggi yillarda taʼlim tizimida alohida yönaliş sifatida qaralmoqda. Davlat siyosatida ham bu vazifa aniq hujjatlar orqali mustahkamlangan.

«Jajji ekologlar» loyihasi ana şu maqsadda — Özbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi hamda Özbekiston Respublikasi Maktabgaça va maktab taʼlimi vazirligining qöşma qarori asosida taşkil etilmoqda. Loyiha maktabgaça taʼlim taşkilotlarida tarbiyalanuvçilar bilan tizimli ekologik iş olib borişni közda tutadi.

Amudaryo tumani 7-sonli maktabgaça taʼlim taşkilotida ham «Jajji ekologlar – tabiatni asraymiz!» şiori ostida «Kiçik qadamlar — katta özgarişlar: bolalarda ekologik madaniyatni şakllantiriş» mavzusidagi seminar-vorkşop ötkazildi. Tadbir amaliy maşğulotlar va metodik taqdimotlar şaklida olib borildi.

Seminarda tuman Maktabgaça va maktab taʼlimi bölimining masʼul xodimlari, şahar zonasidagi maktabgaça taʼlim taşkilotlarining direktor örinbosarlari hamda har bir muassasadan bir nafar tarbiyaçi, şuningdek 7-sonli MTTning pedagog xodimlari va tarbiyalanuvçilari iştirok etdi.

Qayd etiş joizki, mazkur qöşma qaror Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi “Eko-madaniyat” umummilliy loyihasi doirasida ekologik taʼlim, ilm-fan va tarğibotni jadallaştirişga oid kompleks çora-tadbirlar töğrisida”gi qarori ijrosini taʼminlaşga qaratilgan.

Hujjatda maktabgaça taʼlim taşkilotlarida tarbiyalanuvçilar uçun «Jajji ekologlar» loyihasini taşkil etiş belgilab berilgan bölib, loyihaning asosiy maqsadi — maktabgaça yoşdagi bolalarda ekologik bilim va könikmalarni rivojlantiriş, tabiatga mehr-muhabbat, ekologik madaniyat hamda masʼuliyatli munosabatni şakllantirişdan iborat.

Seminarda 7-sonli MTT direktor örinbosari Raxiya Yuldaşova slaydlar yordamida metodik tuşuntiriş va taqdimot bilan çiqiş qildi. Taqdimotda ekologik tarbiyani taşkil etişning uçta metodikasi — «Eko-qahramonlar sarguzaşti», «Storitelling», yaʼni hikoya qiliş metodikasi hamda «Mening tabiatdagi izim» metodikasi bilan tanişiş imkoni yaratildi.

Alohida körsatib ötilganidek, har bir metodika bolalarda tabiatga mehr, tejamkorlik, masʼuliyat va ekologik madaniyatni rivojlantirişga xizmat qiladi. Şu sababli tadbir davomida metodikalar nazariy bayon bilan çeklanmay, bevosita amaliy maşğulotlar orqali, tarbiyalanuvçilarning iştirokida körib çiqildi. Bu esa iştirokçilarga har bir usulning amaldagi natijasini öz közi bilan baholaş imkonini berdi.

Birinçi metodika — «Eko-qahramonlar sarguzaşti» böyiça berilgan izohga köra, uşbu usul orqali bolajonlar tabiat himoyaçilariga aylanib, turli ekologik vaziyatlarni örganadi, muammolarga yeçim topadi va tabiatni asraşning ahamiyatini anglab boradi. Maşğulot öyin şaklida taşkil etilişi bolaning diqqatini jalb qilib, mavzuni zöriqişsiz özlaştirişiga yordam beradi.

Amaliy maşğulotni namoyiş etiş uçun tarbiyaçi Nilufar Atajanova taklif etildi. U bolajonlar bilan «Eko-qahramonlar sarguzaşti» mavzusida maşğulot taşkil qilib, tarbiyalanuvçilar suvni tejaş, daraxtlarni asraş, çiqindilarni töğri joylaştiriş va hayvonlarga ğamxörlik qiliş böyiça topşiriqlarni bajardi. Topşiriqlarning har biri kundalik turmuşda uçraydigan oddiy holatlarga asoslandi.

Navbatdagi metodika — «Storitelling», yaʼni hikoya qiliş usuli böldi. Uşbu metodika bolalarning tasavvurini, nutqini va ijodiy fikrlaşini rivojlantiriş bilan birga, ularda şakllangan ekologik bilimlarni mustahkamlaşga xizmat qiladi. Şu jihati bilan u boğça şaroitida qöllaş uçun qulay hisoblanadi, zero bolaning söz boyligi va ekologik tuşunçalari bir vaqtda ortib boradi.

Tarbiyaçi Qurbonoy Xalimbetova metodika haqida tuşunçalar berdi va bolalar bilan hikoya asosida amaliy maşğulot taşkil etdi. Maşğulot uçun kerakli material sifatida turli rasmlar tuşirilgan kubiklardan foydalanildi. Öyin tartibiga köra, bola kubikni taşlab, hikoyani «Bir kuni...» deb boşlaydi, keyingi iştirokçi esa unga yangi tafsilot qöşib, voqeani davom ettiradi.

Maşğulot davomida bolalar hikoyani tingladi, berilgan savollarga javob qaytardi, voqealar rivojini özlariça davom ettirdi va tabiatni asraş böyiça öz fikrlarini bildirdi. Bunda har bir tarbiyalanuvçiga öz nuqtai nazarini erkin bayon etiş imkoni berildi. Şuningdek, hikoya davomida bolalarning bir-birini tinglaş könikmasi ham sinovdan ötdi.

Uçinçi metodika — «Mening tabiatdagi izim» böyiça tuşuntiriş va amaliy maşğulotni direktor örinbosari Raxiya Yuldaşova taşkil etdi. Usulning mohiyati har bir insonning tabiatga munosabati va kundalik odatlari atrof-muhitga qanday taʼsir körsatişini bolalarga amaliy misollar orqali tuşuntirişdan iborat. Maşğulot slaydlar va körgazmali vositalar yordamida olib borildi.

Maşğulotda «Yaxşi iz» va «Yomon iz» aks etgan rasmlar körsatilib, qaysi harakatlar tabiatga foyda, qaysilari zarar keltirişi muhokama qilindi. Bolalarga rasmlarni mos guruhlarga ajratiş hamda rang bilan belgilaş topşiriği taklif etildi. Şu bilan birga, suvni tejaş, çiqindini töğri taşlaş va ösimliklarni asraş kabi odatlar alohida tahlil etildi.

Seminarning amaliy qismi yakunlangaç, 7-sonli maktabgaça taʼlim taşkiloti xodimlari tomonidan tayyorlangan «Tabiatni asraymiz!» nomli sahna körinişi namoyiş etildi. Kiçik sahna asarida tabiatga eʼtiborsiz munosabatning oqibatlari va uni asraşning zarurati sodda tilda ifodalandi. Qayd etiş kerakki, bunday usul bolalarga mavzuni körgazmali tarzda yetkazişda samarali hisoblanadi.

Tadbirning sönggi qismida bolajonlar tayyorlagan raqslar ijro etildi. Quvnoq kuy-qöşiqlar mehmonlarning kayfiyatini kötarib, seminarni bayram ohangida yakunlaşga xizmat qildi. Şuningdek, tarbiyalanuvçilarning sahnada erkin harakat qilişi, ularda jamoa bölib işlaş va öz qobiliyatini namoyon etiş könikmasi şakllanib borayotganini körsatdi. Iştirokçilar bolalarning tayyorgarligini yuqori baholadi.

Vorkşop natijasida şahar zonasidagi maktabgaça taʼlim taşkilotlari vakillari ekologik tarbiyani taşkil etişning uçta amaliy metodikasi bilan yaqindan tanişib, ularni öz muassasalarida qöllaş böyiça tasavvur hosil qildi. Bu esa loyiha ğoyasining bir boğça doirasidan çiqib, butun hududga yoyilişiga zamin yaratadi.

«Jajji ekologlar» loyihasining davomli taşkil etilişi bolada tabiatga nisbatan ongli munosabat şakllantirişning eng tabiiy yöli bölib qolmoqda: bugun suvni behuda oqizmaslikni örgangan bola ertaga atrof-muhitga masʼuliyat bilan qaraydigan fuqaroga aylanadi. Seminarda namoyiş etilgan metodikalar esa şu yöldagi amaliy vositalar sifatida pedagoglar uçun nihoyatda foydali böldi.