Mahalliy byudjet ijrosi: daromad, yer va mol-mulk soliqlarida barqaror oʻsish kuzatilmoqda

Mamlakatimizning iqtisodiy barqarorligi va ijtimoiy sohalarning rivojlanishi bevosita davlat byudjetiga yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarning hajmi hamda ularning oʻz vaqtida undirilishiga bogʻliq. Shu oʻrinda, joylarda soliq maʼmurchiligini takomillashtirish boʻyicha olib borilayotgan tizimli ishlar, raqamlashtirish jarayonlari hamda fuqarolarimizning soliq madaniyati tobora oshib borayotgani oʻz natijasini koʻrsatmoqda. Joriy yilning oʻtgan davri mobaynida mahalliy tushumlar boʻyicha belgilangan rejalarning ortigʻi bilan bajarilayotgani fikrimizning yaqqol dalilidir.

Xususan, 2026 yilning dastlabki 7 oyi yakunlariga koʻra, byudjet tushumlari boʻyicha belgilangan koʻrsatkichlar sezilarli darajada oshdi. Davlat byudjetiga mazkur davr uchun 42,8 milliard soʻm miqdoridagi tushum rejasi belgilangan edi. Amalga oshirilgan maqsadli chora-tadbirlar natijasida joriy yilning 1 avgust holatiga koʻra, byudjetga jami 48,3 milliard soʻm mablagʻ undirildi. Bu esa belgilangan rejaning 112,8 foizga bajarilganini va hudud rivoji uchun qoʻshimcha moliyaviy manbalar yaratilganini anglatadi.

Agar bu koʻrsatkichlarni oʻtgan yilning mos davri bilan taqqoslasak, oʻsish dinamikasi yanada oydinlashadi. Maʼlumot oʻrnida taʼkidlash joizki, 2025-yilning 7 oyi davomida davlat byudjetiga jami 37 milliard soʻm undirilgan edi. 2026-yilning 7 oyida esa bu koʻrsatkich 48,3 milliard soʻmga yetib, oʻtgan yilning shu davriga nisbatan tushumlar hajmi 130,5 foizga oshdi.

Tushumlarning tarkibiy qismiga eʼtibor qaratadigan boʻlsak, jismoniy shaxslardan undiriladigan soliq turlari boʻyicha ham ijobiy natijalar qayd etilayotganini koʻrish mumkin. Masalan, 2025 yilning 7 oyida jismoniy shaxslarning daromad soligʻi boʻyicha byudjetga 3,5 milliard soʻm tushum qilingan. 2026-yilning dastlabki 7 oyida esa aholining daromad soligʻidan tushumlar hajmi 4,9 milliard soʻmni tashkil etib, oʻsish surʼati 141,7 foizga yetdi. Bu koʻrsatkich fuqarolar bandligining taʼminlanayotgani va rasmiy daromadlarning oshib borayotganidan dalolat beradi.

Shuningdek, jismoniy shaxslarning yer soligʻi boʻyicha ham koʻrsatkichlar ijobiy tomonga oʻzgardi. Oʻtgan 2025-yilning 7 oyida ushbu turdagi soliqdan 16,4 milliard soʻm mablagʻ undirilgan boʻlsa, 2026 yilning shu davrida bu raqam 19,2 milliard soʻmga yetdi va bu koʻrsatkich oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 116,5 foizni tashkil qildi. Bundan tashqari, mol-mulk soligʻi boʻyicha ham tushumlar ortib bormoqda. 2025-yilning 7 oylik yakunlariga koʻra, jismoniy shaxslarning mol-mulk soligʻidan 5,7 milliard soʻm tushum taʼminlangan boʻlsa, joriy 2026-yilning oʻtgan 7 oyi davomida ushbu yoʻnalishda 7 milliard soʻm tushum taʼminlanib, bu koʻrsatkich oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 122,7 foizga bajarildi.

Xulosa qilib aytganda, soliq tushumlarining bu kabi barqaror va surʼatli oʻsishi davlatning iqtisodiy qudratini mustahkamlaydi. Eng muhimi, byudjetga yoʻnaltirilayotgan har bir mablagʻ hududlarda muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini yaxshilash, yangi ijtimoiy obʼektlarni qurish va pirovardida xalqimizning turmush farovonligini yuksaltirishga xizmat qiladigan mustahkam poydevor xizmat qiladi.

Jahongir Rahimov, tuman Soliq inspektsiyasi boshligʻi.