ИЖОБАТ (ўкинчли мутойиба)

Жуман “ишламайдиганлар” қаторида рўйхатга олиниб, БАМ (Байкал-Амур магистрали) қурилишига юборилди. Бир ярим йилдан кейин эси кирди-чиқди бўлиб қайтди. Баъзилар у калтак туфайли шу аҳволга тушган деса, баъзилар ўрмонда адашиб қолиб, қаттиқ қўрққанидан кейин шунақа бўлиб қолган, дейишади. Бу ҳақда ўзидан сўрасалар асабийлашиб, жаҳли чиқиб, хафа бўлиб қолавергач, ҳеч ким суриштирмай ҳам қўйган. У амал-тақал қилибгина кун кечирар, бировларнинг юмушини бажариб, эвазига егулик ва кийим-кечак олиб юраверарди. Содда, оқкўнгил бу одамни Хитой қишлоғидагилар “ўз ғарибимиз” деб яхши кўришарди. Чунки у бировга панд беришни ўйламас, буюрилган ишни кам-кўстини қолдирмай бажарар, ҳақ даъволашмай, берганларини олиб кетаверарди. Муҳими, қандай ишни бажармасин, кийим-бошини тоза тутарди. Баъзилар унинг ҳалол меҳнатидан арзонгина фойдаланса, баъзилар иш буюриш баҳона, унинг қорнини тўйдирар, сал эскирган кийимларини беришар эди.

Қишлоқнинг имоми Қодир мулла бобо унинг ҳолидан тез хабар олиб тургувчи эди. Жуман ҳам кўнглидаги гапини фақат мулла бобога очилиб айтар, китобларини ўқиш учун олиб қайтиб келтириб берар, ўқиганларини завқ билан ҳикоя қиларди. Қодир мулла: эҳ сен ўқиганингда бир олим бўладиган боласан-да, дер, ичида “дардманд бўлмаганингда”, – деб хўрсиниб қўярди.

Жуманнинг бир истаги янги велосипед олиш эди. “Биров иш буюрса “валли” ни миниб бориб келганга не етсин”, – деб орзу қиларди. Мулла бобо Жуманни тенгини топиб уйлантириб қўймоқчи ҳам бўлди. Лекин Жуман рад этди. “Мен нима қиламан хотинни, ундан кўра “валли” олиб беринг”, – деб гапни кесди. Мулла бобо бир зум индамай Жуманга термулиб ўтирди-да: “Сени Аллоҳ аясин, банданинг қўлидан нимаям келарди. Худодан тила, ижобат қилса бандасига бериб қолар”, – деб хўрсиниб қўйди ва кетди.

Жуманга мулла бобонинг Худодан тила деган гапи тинчлик бермай қўйди.

Хат ёзди: “Эй Худо, мен бир “валли” олсам дегандим. Менга тўрт юз минг сўм юбор, эй Худойим!” – деб почтадан иккита конверт (хатжилд) олиб келди. Елимлаб (конверт) хатжилднинг устига “Худойи таолога” деб йирик ҳарфларда ёзди ва почта қутисига ташлади.

Почтачи “хатлар ҳар куни олинади” деб ёзиб қўйилган қутидан хатларни олса, бир конвертга: “Худойи таолога”, сал пастроғига: “Хитой қишлоғи, Жуман банданг”, деб ёзилган. Қаерга юборсин? Шикоят бўлса-чи?! Буни участкавойга (овул профилактика инспекторига) кўрсатмасам бўлмайди. У ҳал қилади.

Участковой хатни олгач: “боравер, ўзим кўраман”, – деди ва очиб ўқиди. Эрталаб ойлик ҳисоботда бошлиқдан ташаккурнома ва пул мукофоти олган инспекторнинг кайфияти чоғ эди. Хатни кўриб Жуманга раҳми келдими, бир яхшилик қилиб қўймоқчи бўлдими, “бош-кўзимнинг садақаси”, деб икки юз минг сўмни пакетга ўраб, устига: “Жуманга, Хитой қишлоғига” деб ёзди. Жуман белкуракни елкасига ташлаб уйининг эшиги олдига бир челакни қўйиб, (қулфлагани шу) чиққанида инспектор етиб келди. “Ма, сенга бандероль келди”, - деб пакетни берди. Озгина ҳазил-ҳузул қилиб жўнади. Жуман изига қайтиб, пакетни очди, қараса, икки юз минг сўм! Токчадаги дафтардан бир варақ олиб, яна хат ёзди, елимлаб, конвертни бу сафар почта ходимининг қўлига олиб бориб берди. Почтачи хатни инспекторга берди. Инспектор мийиғида кулиб, хатни очиб ўқиди. Унда: “Эй, Худо! Менинг тилагимни ижобат қилибсан. Pаҳмат! Алҳамдулиллоҳ! Мен тўрт юз минг сўрагандим, участковой икки юз мингни келтирди. Энди пул юборсанг, участковойни аралаштирма!” – деб ёзилган эди.

Турсунбой АБДУЛЛАЕВ.