IJOBAT (oʻkinchli mutoyiba)

Juman “ishlamaydiganlar” qatorida roʻyxatga olinib, BAM (Baykal-Amur magistrali) qurilishiga yuborildi. Bir yarim yildan keyin esi kirdi-chiqdi boʻlib qaytdi. Baʼzilar u kaltak tufayli shu ahvolga tushgan desa, baʼzilar oʻrmonda adashib qolib, qattiq qoʻrqqanidan keyin shunaqa boʻlib qolgan, deyishadi. Bu haqda oʻzidan soʻrasalar asabiylashib, jahli chiqib, xafa boʻlib qolavergach, hech kim surishtirmay ham qoʻygan. U amal-taqal qilibgina kun kechirar, birovlarning yumushini bajarib, evaziga yegulik va kiyim-kechak olib yuraverardi. Sodda, oqkoʻngil bu odamni Xitoy qishlogʻidagilar “oʻz gʻaribimiz” deb yaxshi koʻrishardi. Chunki u birovga pand berishni oʻylamas, buyurilgan ishni kam-koʻstini qoldirmay bajarar, haq daʼvolashmay, berganlarini olib ketaverardi. Muhimi, qanday ishni bajarmasin, kiyim-boshini toza tutardi. Baʼzilar uning halol mehnatidan arzongina foydalansa, baʼzilar ish buyurish bahona, uning qornini toʻydirar, sal eskirgan kiyimlarini berishar edi.

Qishloqning imomi Qodir mulla bobo uning holidan tez xabar olib turguvchi edi. Juman ham koʻnglidagi gapini faqat mulla boboga ochilib aytar, kitoblarini oʻqish uchun olib qaytib keltirib berar, oʻqiganlarini zavq bilan hikoya qilardi. Qodir mulla: eh sen oʻqiganingda bir olim boʻladigan bolasan-da, der, ichida “dardmand boʻlmaganingda”, – deb xoʻrsinib qoʻyardi.

Jumanning bir istagi yangi velosiped olish edi. “Birov ish buyursa “valli” ni minib borib kelganga ne yetsin”, – deb orzu qilardi. Mulla bobo Jumanni tengini topib uylantirib qoʻymoqchi ham boʻldi. Lekin Juman rad etdi. “Men nima qilaman xotinni, undan koʻra “valli” olib bering”, – deb gapni kesdi. Mulla bobo bir zum indamay Jumanga termulib oʻtirdi-da: “Seni Alloh ayasin, bandaning qoʻlidan nimayam kelardi. Xudodan tila, ijobat qilsa bandasiga berib qolar”, – deb xoʻrsinib qoʻydi va ketdi.

Jumanga mulla boboning Xudodan tila degan gapi tinchlik bermay qoʻydi.

Xat yozdi: “Ey Xudo, men bir “valli” olsam degandim. Menga toʻrt yuz ming soʻm yubor, ey Xudoyim!” – deb pochtadan ikkita konvert (xatjild) olib keldi. Yelimlab (konvert) xatjildning ustiga “Xudoyi taologa” deb yirik harflarda yozdi va pochta qutisiga tashladi.

Pochtachi “xatlar har kuni olinadi” deb yozib qoʻyilgan qutidan xatlarni olsa, bir konvertga: “Xudoyi taologa”, sal pastrogʻiga: “Xitoy qishlogʻi, Juman bandang”, deb yozilgan. Qayerga yuborsin? Shikoyat boʻlsa-chi?! Buni uchastkavoyga (ovul profilaktika inspektoriga) koʻrsatmasam boʻlmaydi. U hal qiladi.

Uchastkovoy xatni olgach: “boraver, oʻzim koʻraman”, – dedi va ochib oʻqidi. Ertalab oylik hisobotda boshliqdan tashakkurnoma va pul mukofoti olgan inspektorning kayfiyati chogʻ edi. Xatni koʻrib Jumanga rahmi keldimi, bir yaxshilik qilib qoʻymoqchi boʻldimi, “bosh-koʻzimning sadaqasi”, deb ikki yuz ming soʻmni paketga oʻrab, ustiga: “Jumanga, Xitoy qishlogʻiga” deb yozdi. Juman belkurakni yelkasiga tashlab uyining eshigi oldiga bir chelakni qoʻyib, (qulflagani shu) chiqqanida inspektor yetib keldi. “Ma, senga banderol keldi”, - deb paketni berdi. Ozgina hazil-huzul qilib joʻnadi. Juman iziga qaytib, paketni ochdi, qarasa, ikki yuz ming soʻm! Tokchadagi daftardan bir varaq olib, yana xat yozdi, yelimlab, konvertni bu safar pochta xodimining qoʻliga olib borib berdi. Pochtachi xatni inspektorga berdi. Inspektor miyigʻida kulib, xatni ochib oʻqidi. Unda: “Ey, Xudo! Mening tilagimni ijobat qilibsan. Pahmat! Alhamdulilloh! Men toʻrt yuz ming soʻragandim, uchastkovoy ikki yuz mingni keltirdi. Endi pul yuborsang, uchastkovoyni aralashtirma!” – deb yozilgan edi.

Tursunboy ABDULLAYeV.