ЙИЛЛАР ЗАҲМАТИДА ТОБЛАНГАН ШИФОКОР

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм!

Инсон! У Яратганнинг ноёб мўъжизаси. Умри давомида не-не синовларни, бахтли, бахтсиз онларни бошидан кечирмайди, дейсиз? Агар кимнингдир ҳаёти шундай қийинчиликлар ва машаққатли меҳнат билан йўғрилган бўлсачи, бундай инсон ўз умрининг сарҳисобидан, босиб ўтган ҳаёт йўлидан рози бўладими?

Мен Абдулла Садатдинов ҳақида кўп эшитганман ва бу меҳнаткаш инсонни шахсан олтмишинчи йиллардан бери танийман. Шу боис, туманимиз шифокорлари ҳақида хотира китоби ёзишга киришган дастлабки кунларимдаёқ ана шу инсон билан атрофлича суҳбатлашдим.

Тўғрисини айтсам, тўқсон ёшни қоралаб қўйган бўлсаларда, ҳали етмиш ёшлардагидек кўринадиган тетик, юз-кўзларини ҳануз ўзига хос нур, ғайрат ва шижоат тарк этмаган бу отахон шифокор билан суҳбатлашиш мароқли эди.

Суҳбатимизнинг асосий мавзусини туманимиз тиббиётининг ярим асрлик тарихидаги турфа воқеалар, раҳбарлар, кадрлар ва уларнинг иш фаолиятлари ҳақида Абдулла аканинг жонли гувоҳ ва соҳа устози сифатидаги шахсий фикр ва мулоҳазалари ташкил этди.

Абдулла Садатдинов ўз ҳаёти ва меҳнат фаолиятида неча минглаб дардмандларнинг дардига даво, хаста инсонларга эса шифо улашган қўли енгил шифокорлардан бўлганлигини амударёликлар яхши билишади. Унинг кўксида баъзи бир инсонларга ўхшаган қатор-қатор орден ва медаллар, давлат мукофотлари йўқ. Бироқ у ўзининг 50 йилдан кўпроқ давр мобайнидаги ҳалол меҳнатлари билан аллақачон уни билганлар қалбида ўзининг маънавий ҳайкалини ўрната олган инсон.

Абдулла Садатдинов 1932 йилнинг 27 декабрида Манғит шаҳрининг Кўҳна қалъа даҳасида таваллуд топганлар. Отаси Садатдин бобо ўз даврининг хат-саводли, эл назарига тушган инсонларидан бўлганликлари боисидан фарзандлари Абдулла ва Саъдуллаларнинг ўқишига ва касб танлашларига ўта жиддий эътибор билан қараганлар.

Абдулла 1950 йилда Манғитдаги 1-сонли ўрта мактабнинг 10-синфини аъло баҳолар билан битириб, шу йилнинг ўзидаёқ Тошкент Давлат Тиббиёт институтининг педиатрия куллиётига ўқишга киради.

У 1956 йилда олийгоҳни муваффақиятли битириб, ўша пайтларда Хоразм вилояти таркибида бўлган Манғит туманининг марказий шифохонасига тақсимот ҳайъатининг йўлланмаси билан ишга келиб, терапевт-шифокор вазифасига тайинланган.

Орадан ўтган йиллар ичида уни раҳбарият қаерга ишга юборса, ўша ерда сидқидилдан ишлайверди, ўқиди, ўрганди, тажриба орттирди ва халқнинг жонкуяри бўлди. 1957 йилдан марказий шифохонага юқумли касалликлар шифокори қилиб тайинланди. 1961 йилдан эса уни янгидан ташкил этилган кўз трахомаси диспансерининг бош шифокори лавозимига муносиб кўришади. Ўша йилларда кўз трахома касаллигига қарши ёппасига диспансеризация усулида аҳолини эмлаш тадбирлари республика миқёсида ўтказилаётган бир давр бўлган. Абдулла Садатдинов диспансер раҳбари сифатида кечаю кундуз тинимсиз ишлашига, қўл остидаги тиббиёт ходимларини эса бир мақсад сари уюшган ҳолда ишга йўналтиришига тўғри келган. 1963 йилнинг охирларида бу фидойи инсон Й.Охунбобоев номли қишлоқ участка касалхонасига бош шифокор қилиб ишга юборилади. Ўша пайтларда бу участка касалхонаси фақат номигагина касалхона мақомини олган бўлиб, хўжаликнинг қаровсиз ҳолатдаги эски, уч хонали зах биносида жойлашган эди. Тез фурсатларда ёш ва ғайратли бош шифокор касалхона учун шароит яратишни сўраб туман раҳбарлари олдига киради. Кўзлаган мақсадига эриша олмагач, ҳатто Республика раҳбариятига ҳам бу масалада ёзма арзномалар қилиб кўради. Ўша йилларда ана шундай жонкуярлик ва ҳақиқат учун курашган, тўғри сўз кадрлар маҳаллий раҳбарларга мутлақо ёқмас эди. А.Садатдинов эл-юрт манфаатини кўзлаб қишлоқ жойда шифохона биноси қуриш масаласини кўтариб чиққанлиги учун ҳам маҳаллий раҳбарларга ёқмай қолган эди. Натижада шундан кейин аҳоли орасида танилган шифокор А.Садатдиновни 1964 йилда ҳозирги Чойкўл овули ҳудудидаги қишлоқ участка касалхонасига бош шифокор қилиб юборишган. Орадан кўп вақт ўтмай, 1966 йилда туманда янгидан ташкил этилган колхозлараро касалхонага бош шифокор қилиб юборишади. 1967 йилнинг май ойидан эса унга собиқ Ленинизм колхози ҳудудидаги қишлоқ участка касалхонасига шифокор-венеролог сифатида буйруқ тайёрланган. Абдулла акани 1967 йилнинг июлидан эса туман Тиббиёт бирлашмасига бўлим бошлиғи қилиб ишга қайтаришади. Кейинчалик 1969 йилнинг бошидан марказий касалхона раҳбарияти томонидан унга қарши қўлланиб келинган давомли таъқиблардан қутулиш мақсадида ўз хоҳиши билан туман Халқ таълими бўлимига қарашли 1-болалар боғчасига шифокор бўлиб ишга ўтади.

Болалари улғайгани сари Абдулла ака ва турмуш ўртоғининг ойлик маошлари оила эҳтиёжига етмай қола бошлади. Шунинг учун қўшниси, машҳур ёғочсоз уста Абдулла махсумдан ёғоч қошиқ ва товоқ тузатиш сир-асрорларини кекса шогирд тезда ўрганиб олди. Бўш вақтларида Абдулла ака бу иш билан ҳам мунтазам шуғулланиб, бола-чақаларига ҳалол ризқ топиб берганлар ва уларни олий ўқув юртларида ўқитганлар.

У ўзи ва оиласи учун ҳам ишлади, меҳнатдан ҳалол ризқ-рўзини излади, бировдан тама қилмади. Мен Абдулла аканинг бошига тушган заҳматларни, эҳтимол, тўла ёритиб бера олмаган бўлишим мумкин. Аммо кейинги йилларда мамлакатимизда инсон ҳақ-ҳуқуқларининг топталиши ва таҳқирланишларига қарши кескин ва муросасиз кураш олиб борилаётгани кўнгилларга таскин беради. Сабаби Абдулла ака ҳаёти тимсолида бир инсон шахсияти ётганлигини ҳисобга олсак, меҳнат жамоасидаги ҳамкасблари, қолаверса, касбдош шогирдлари унинг тақдирига бефарқ қарагани кишини ажаблантиради, раҳбарларнинг эса воқеалар тизимини холисона баҳолашдан кўра лоқайдлигидан ҳайратланамиз. Ахир инсон жамиятда яшар экан, ўзи ишлаб турган меҳнат жамоасидан четда қолиши мутлақо ачинарли бир ҳолат. Бундан ҳам ёмони, туманда маълум ва машҳур тажрибали шифокорнинг тақдирига бефарқ қаралгани, ҳатто шу кунгача байрамларда, тантанали касб байрамларида тўқсон ёшни қоралаб қолган бир азиз кекса шифокорни бирон марта ҳам жамоат ташкилотлари ёки соҳа маъмурияти вакиллари табриклашга, кўнглини кўтаришга эътибор бермаганидир.

Биз туманимиз тиббиётининг чинорлари ҳақида асар ёзишни режалаштирган ва туманимизда билимдон ва фидойи шифокор сифатида танилган фахрий тиббиёт ходими билан бир қаламкаш сифатида суҳбатлашишга борган эдик. Аммо ушбу соҳа фахрийларининг бундай ҳолатига дуч келиб, ўзимиз ҳам ниҳоятда мулзам бўлиб қолдик.

Фақат муҳим ишлардагина ҳақиқатни айтиш ва унга риоя қилиш шарт, деб ўйламаслигимиз керак. Ҳамиша, ҳамма ерда, ҳатто энг арзимас ишларда ҳам ёлғонга йўл қўймай, ҳақиқатни айтмоқ ва унга қатъий риоя қилмоқ лозим.

Гапнинг қисқаси, кекса авлодларимизни ҳурмат қилиш ва уларни эъзозлаш, ҳолидан хабар олиб туриш бу – ўзбекона миллий қадриятларимизнинг ажралмас бир қисми. Бунга амал қилиш эса барчамизнинг муқаддас бурчимиздир.

Қодирберган ҳожи.