Яхшидан қолган боғлар

Халқимиз закоси туфайли яралган гўзал бир ибора бор: “Яхшидан боғ қолади!” Мен бу иборани жуда кўп эслайман ва ҳақиқатдан ҳам ҳаётда яхши инсонлардан яхшиликлар, шу баробарида боғ-роғлар, чаманлар қолганига гувоҳман.

Менинг болалик даврим азим Қиличбойнинг Дўрман овулида яшовчи яқин қариндошларим меҳр-муҳаббат чашмаларидан баҳраманд ўтган. Гарчи, ота-онам билан Хитой қишлоғида яшасамда, ўқув йили давомидаги тўртта чораклик таътилларини Дўрманда, Юсуфхўжа бобом ва момомнинг уйларида ўтказардим.

Қиличбойнинг Дўрман овулига элтувчи йўл бўйида саф тортган азим тераклар, қуюқ соя солган қоратолларни кўрганмисиз? Халқимиз тилида “Қиличбойнинг терак қатори” деган атаманинг қандай пайдо бўлганини биласизми?

Мен ҳар гал одамлар оғзидан шу сўзларни эшитганимда қалбим фахр-ифтихорга тўлади. Сабаби, ана шу гўзал табиат манзарасининг яратувчиси менинг жонажон бобом эдилар!

Бобом ҳар куни эрталаб эшагига зарур лаш-лушларни ортганча, ўзининг таъбири билан айтганда “иш жойи” – йўл бўйига отланардилар. Эрта баҳордан то кеч кузгача ана шу йўл бўйига терак, қоратол қаламчаларидан экилган ниҳоллар парвариши билан банд бўлардилар.

Манзарали дарахтлар орасига олча ва қароли кўчатларини ўтқазардилар.

Шунда мен:

– Бобо, бу дарахтлар мева қилса, уларни ким териб олади? – дердим ҳайрон бўлиб.

– Йўловчилар териб ейишади, мана сен, сенинг жўраларинг, овул-эл териб олаверади, болам. Муҳими, экиб-ундиришда, – дердилар бошимни силаб.

– Тераклар, қоратоллар-чи? – ҳайронлигим ошарди.

– Ҳай болам-а, тераклар муҳтожларнинг томбошини ёпади, қоратол ходалари узумларга занги бўлади, ҳарна элга қувват, кўмакда, болам...

Мен ҳар гал бобо юртим – Дўрман томонларга ўтсам, ҳар бир ниҳолга гирдикапалак бўлиб юрган Юсуфхўжа бобом кўз олдимга келади. Бобомга ҳеч ким шу ишларни қилинг, демаган. У киши ўз истаги, хоҳиши, элпарварлиги боисидан эл ғамида меҳнат қилганларини улғайганимда англаб етдим. Йиллар ўтиб, дарахтлар атрофга зеб бериб, соя солди. Мевали дарахтларнинг шохлари ларзон мева тугди. Тераклар муҳтожларнинг томини ёпди, қоратол ходалари баланд ишкомларга тиргак бўлди. Олча, қароли меваларидан баҳраманд бўлганларнинг барчаси Юсуфхўжа бобомни ёдга олиб, ҳақларига дуо қилдилар.

Бобомдан юққан одатим – ўзим қаерда ишласам, ўша жойга дарахт экдим. Манғит шаҳри марказидаги “Манғит” МЧЖ офиси олдида ҳам мўъжазгина гулзорим бор. Гулзорга беш олтита топинамбур кўчатини ўтқазганимдан бери 25-27 йил вақт ўтди. Аллоҳ раҳмат қилсин, туманимизнинг собиқ ҳокими Ражаббой Йўлдошев мустақилликнинг илк йилларида офисимиз олдида чамандай очилиб ётган топинамбурни кўриб сўрадилар:

– Оға, бу гулингиз ажойиб экан, номи қандай? – дедилар қизиқиб.

– Асли топинамбур, буни халқимиз картошкагул ҳам дейдилар. Сентябрь ойида гуллагани учун мен уни мустақиллигимизга қиёсан “мустақиллик гули”, деб атадим, – дедим.

– Жуда ажойиб ном танлабсиз, бу гулдан ҳамма жойга, ҳатто йўл ва ариқлар бўйига ҳам экавериш керак, ер танламас экан, – дедилар раҳматлик.

Ражаббой Йўлдошевнинг ўзи ҳам ниҳоятда савобли ишларни яхши кўрадиган инсон бўлганидан ҳар бир гўзалликдан завқ олардилар. Шунинг учун ҳам у кишининг ортларида Амударёнинг сўлим боғлари қолди.

Бугунги ёшларга ҳар доим уқтираман:

– Эзгуликка, яхшиликка интилиб яшанг, бир куни унга етишасиз ва ана шу фазилат сизни элда азиз қилади, – дейман.

Турсунбой АҲМЕДОВ.