Yaxshidan qolgan bogʻlar

Xalqimiz zakosi tufayli yaralgan goʻzal bir ibora bor: “Yaxshidan bogʻ qoladi!” Men bu iborani juda koʻp eslayman va haqiqatdan ham hayotda yaxshi insonlardan yaxshiliklar, shu barobarida bogʻ-rogʻlar, chamanlar qolganiga guvohman.

Mening bolalik davrim azim Qilichboyning Doʻrman ovulida yashovchi yaqin qarindoshlarim mehr-muhabbat chashmalaridan bahramand oʻtgan. Garchi, ota-onam bilan Xitoy qishlogʻida yashasamda, oʻquv yili davomidagi toʻrtta choraklik taʼtillarini Doʻrmanda, Yusufxoʻja bobom va momomning uylarida oʻtkazardim.

Qilichboyning Doʻrman ovuliga eltuvchi yoʻl boʻyida saf tortgan azim teraklar, quyuq soya solgan qoratollarni koʻrganmisiz? Xalqimiz tilida “Qilichboyning terak qatori” degan atamaning qanday paydo boʻlganini bilasizmi?

Men har gal odamlar ogʻzidan shu soʻzlarni eshitganimda qalbim faxr-iftixorga toʻladi. Sababi, ana shu goʻzal tabiat manzarasining yaratuvchisi mening jonajon bobom edilar!

Bobom har kuni ertalab eshagiga zarur lash-lushlarni ortgancha, oʻzining taʼbiri bilan aytganda “ish joyi” – yoʻl boʻyiga otlanardilar. Erta bahordan to kech kuzgacha ana shu yoʻl boʻyiga terak, qoratol qalamchalaridan ekilgan nihollar parvarishi bilan band boʻlardilar.

Manzarali daraxtlar orasiga olcha va qaroli koʻchatlarini oʻtqazardilar.

Shunda men:

– Bobo, bu daraxtlar meva qilsa, ularni kim terib oladi? – derdim hayron boʻlib.

– Yoʻlovchilar terib yeyishadi, mana sen, sening joʻralaring, ovul-el terib olaveradi, bolam. Muhimi, ekib-undirishda, – derdilar boshimni silab.

– Teraklar, qoratollar-chi? – hayronligim oshardi.

– Hay bolam-a, teraklar muhtojlarning tomboshini yopadi, qoratol xodalari uzumlarga zangi boʻladi, harna elga quvvat, koʻmakda, bolam...

Men har gal bobo yurtim – Doʻrman tomonlarga oʻtsam, har bir niholga girdikapalak boʻlib yurgan Yusufxoʻja bobom koʻz oldimga keladi. Bobomga hech kim shu ishlarni qiling, demagan. U kishi oʻz istagi, xohishi, elparvarligi boisidan el gʻamida mehnat qilganlarini ulgʻayganimda anglab yetdim. Yillar oʻtib, daraxtlar atrofga zeb berib, soya soldi. Mevali daraxtlarning shoxlari larzon meva tugdi. Teraklar muhtojlarning tomini yopdi, qoratol xodalari baland ishkomlarga tirgak boʻldi. Olcha, qaroli mevalaridan bahramand boʻlganlarning barchasi Yusufxoʻja bobomni yodga olib, haqlariga duo qildilar.

Bobomdan yuqqan odatim – oʻzim qayerda ishlasam, oʻsha joyga daraxt ekdim. Mangʻit shahri markazidagi “Mangʻit” MChJ ofisi oldida ham moʻʼjazgina gulzorim bor. Gulzorga besh oltita topinambur koʻchatini oʻtqazganimdan beri 25-27-yil vaqt oʻtdi. Alloh rahmat qilsin, tumanimizning sobiq hokimi Rajabboy Yoʻldoshev mustaqillikning ilk yillarida ofisimiz oldida chamanday ochilib yotgan topinamburni koʻrib soʻradilar:

– Ogʻa, bu gulingiz ajoyib ekan, nomi qanday? – dedilar qiziqib.

– Asli topinambur, buni xalqimiz kartoshkagul ham deydilar. Sentyabr oyida gullagani uchun men uni mustaqilligimizga qiyosan “mustaqillik guli”, deb atadim, – dedim.

– Juda ajoyib nom tanlabsiz, bu guldan hamma joyga, hatto yoʻl va ariqlar boʻyiga ham ekaverish kerak, yer tanlamas ekan, – dedilar rahmatlik.

Rajabboy Yoʻldoshevning oʻzi ham nihoyatda savobli ishlarni yaxshi koʻradigan inson boʻlganidan har bir goʻzallikdan zavq olardilar. Shuning uchun ham u kishining ortlarida Amudaryoning soʻlim bogʻlari qoldi.

Bugungi yoshlarga har doim uqtiraman:

– Ezgulikka, yaxshilikka intilib yashang, bir kuni unga yetishasiz va ana shu fazilat sizni elda aziz qiladi, – deyman.

Tursunboy AHMEDOV.