ИНСОН МАНФААТЛАРИ УСТУВОР, ҚАДРИ БАЛАНД ЮРТДА ЯШАШ ҲАМ БАХТ

«Ўтган давр биз учун ғоят муҳим бир ҳақиқатни такрор ва такрор тасдиқлаб бермоқда. Эркин ва фаровон ҳаётимизни, буюк келажагимизни фақат мустақиллик асосида қуришимиз, одамларимиз, эл-юртимизни фақат мустақил сиёсат асосида рози қилишимиз мумкин. Фақат мустақиллик бугунги ва келгуси авлодлар учун мисли кўрилмаган имкониятлар эшигини очиб беради».

Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг йигирма етти йиллиги байрамига тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги Қароридаги ушбу сатрлар назаримда ҳар бир юртдошимизнинг дилидан кечаётган ўйлар — иқрорлар ифодаси. Чунки мустақиллик бизга ўз тақдиримизни ўзимиз яратиш, ўз юртимизга ўзимиз беклик қилиш, озод, обод ва фаровон турмушни бунёд этиш имконини берди. Аввал... аввалги давр ҳақида ўйласам... негадир кўнглимда оғриқ уйғотадиган воқеалар жонланаверади.

Адашмасам, бу саксонинчи йилларнинг ўрталарида бўлган воқеа. “Амударё ҳақиқати” газетасининг мақолалари у пайтларда 4-босмахона линотип машинасида қўрғошинда терилар, улгурмаганларини, сарлавҳаларини ишчилар қўлда териб, саҳифага жойлаштиришар эди.

Кўпинча ярим кеча, ҳатто баъзан тонггача давом этадиган бундай жараёнда навбатчилик қилган газета ходими, босмахона ишчиси ҳам ҳориб-чарчар эди. Шунинг таъсирими, ё ишқилиб газетанинг биринчи саҳифасидаги бир мақоланинг сарлавҳасида КПСС деган сўз КСПС бўлиб кетганини ҳеч ким сезмай қолган. Буни эрталаб билган таҳририят ходимларининг аҳволини тасаввур қилиш қийин. Чунки ўша пайтларда совет иттифоқи коммунистик партияси мамлакатнинг уриб турган юраги, бошқарувчи кучи эди. Унинг номини газетада хато ёзишнинг оқибатини ўйлаш юракларга ваҳима солар эди.

Шуларни ўйлаб-ўйлаб, ўша вақтдаги газета муҳаррири бўлган опамиз газетадан икки нусха олиб, райком секретарининг олдига кириб, йиғлаб юборибди. Опанинг ўзини босолмай турганини кўриб, райком секретари:

— Тинчликми? — деб сўрабди.

— Биздан бир хато ўтиб кетибди. Шунга узр сўраб, бошимни эгиб келдим, кечиринг, — дебди опа.

— Қанақа хато экан? – сўрабди ҳайрон бўлган райком секретари.

Шунда опа газетадаги сарлавҳани кўрсатиб, яна йиғлайверибди.

Райком секретари газетага қараб туриб:

— Икки ҳарф ўрин алмашибди-ку, холос, КСПС бўлди нима-ю, КПСС бўлди нима,— деган экан.

Бу воқеани эслашдан мақсадим ўша вақтдаги раҳбарларнинг билими саёзлигидан бирон воқеа-ҳодисага реал баҳо беришдан ожизлиги учун одамлар ноҳақ жазоланаверишган, неча-неча одамларнинг беайб умрлари хазон бўлган. У пайтларда халқ ҳуқуқий саводсиз, ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари раҳбарларининг айтгани-айтган, дегани деган эди.

Тўлқин овулида ҳовли-жойи жуда гўзал, файзли, боғли хонадонда бир куни раҳбарлар туманга келган комиссияларни меҳмон қилишган. Шунда туман прокурори меҳмонларни кузатиб қўйгач, хонадон соҳибини ёнига чақирган. Ким бўлиб ишлашини сўраган.

— Боғбонман, — дебди у киши.

— Шу ҳовлингни менга сот, — дебди прокурор. – Сенга бошқа жой солишга хоҳлаган ҳудудингдан, хоҳлаганингча ер бераман.

Чамаси ўша прокурор ҳовлини сотиб олиб, бўш вақтларда дам олишни мўлжаллаган.

Хонадон эгаси аввал довдираб қолибди. Кейин ўзига келиб:

— Йўқ сотолмайман, болаларим бор, яна бир ҳовлини солиб, бунчалик қилгунимча қанча вақт керак, унгача болаларим қийналади, — дебди.

Боғбон бечоранинг бу “одобсизлиги” анча “қиммат”га тушган. Яхшиям орадан икки ойча вақт ўтгач, ўша прокурор бошқа туманга ишга юборилибди.

Эҳ-ҳей, эслайман, десангиз – ўша вақтларда мустабид тузум жароҳат солмаган, азобланмаган оилани топиш қийин.

Шуларни ҳозирги ёшларга айтсангиз – гўё эртак тинглагандай бўлади, ишонмоғи мушкул. Боиси... боиси бугун ҳаёт ўзгача! Ватан Ҳур, Озод, Фаровон! Илоҳим бахтимиз, саодатимиз, мустақиллигимиз бардавом бўлсин!

Кейинги йилларда кўнгилларимизни тўлқинлантириб, ҳаётда яна шундай қутлуғ ўзгаришлар, янгиланишлар амалга оширилмоқдаки, яъни шу азиз Ватаннинг ҳар бир фуқароси, ҳар бир боласи хоҳ у соғлом, хоҳ у ногирон бўлсин, барча эътибордан, ғамхўрликдан четда қолмаяпти. Бош қомусимизда ўз ифодасини топган энг асосий мақсад – инсон манфаатларини ҳар томонлама таъминлашга эътибор кучайтирилмоқда.

Бу борада халқ билан ошкора мулоқотнинг йўлга қўйилиши, давлатимиз раҳбаридан тортиб, вилоят, туман раҳбарларининг овулма-овул, маҳаллама-маҳалла юриб, халқ билан очиқ мулоқот қилиши, Президент виртуал қабулхонаси ва жойлардаги Халқ қабулхоналарига юртдошларимизнинг тўғридан-тўғри мурожаат қилиш имконияти яратилгани уларнинг турмушидаги муаммоларни аниқлаш, бартараф этиш чораларини кўриш имкониятини яратди.

Шу боисдан ҳам 2017 йил мамлакатимизда “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” дея номланди.

Аслида халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари деган жумлалар бир-бири билан узвий боғлиқдир. Аввало очиқ мулоқот қилиб, халқ дарди, қийнаётган муаммолари тингланса, уларни бартараф этиш орқали манфаатлари таъминланади.

2017 йилнинг “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” дея номланишига мувофиқ қабул қилинган Давлат дастури ижроси одамларнинг дардини эшитиш, улар билан очиқ мулоқотда бўлиш, оғирини енгил қилиш – турмуш сифати ошишига, фуқароларнинг давлат ва жамиятга ишончи ортишига, ўз ҳаётидан рози бўлиб яшашига имкон яратди, десак хато бўлмас.

Агар туманимиз мисолида олиб қарайдиган бўлсак, фақатгина жорий йилнинг ўтган олти ойи мобайнида туман Халқ қабулхонасига фуқаролардан 243 та мурожаатлар келиб тушган, шунинг 85 таси қабулхона ходимлари томонидан кўриб чиқилган ва ҳал этилган, 144 таси туман ҳудудидаги идора ва ташкилотларга, 14 таси ўрганиб чиқиш, муаммоларни ҳал этиш сўралиб, юқори ташкилотларга жўнатилган.

Шунингдек, туман ҳокими овул ва маҳаллаларда йил бошидан бери 34 марта секторлар раҳбарлари иштирокида сайёр қабуллар ўтказди, хонадонма-хонадон юрди ва аҳолининг турмуш тарзини ўрганди, уларни қийнаётган муаммоларни тинглаб, ижобий ҳал қилишга интилмоқда.

Фуқароларнинг эмин-эркин ва бахтиёр яшашини таъминлашнинг яна бир муҳим омили борки, бу – қонун устуворлигига эришиш ва суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш эканлиги барчага аён.

Шуни алоҳида эътироф этиш жоизки, бу борада кейинги йилларда Президентимизнинг қабул қилган Фармонлари соҳада жуда катта тарихий қадам бўлди. Судни ҳокимиятнинг мустақил ва алоҳида тармоғи сифатида ташкил этиш, уни ўтмишимиздаги жазолаш органидан инсон ҳуқуқ ва эркинликларини муҳофаза қилувчи ҳамда ишончли ҳимоя қилувчи органга айлантириш борасида салмоқли ишлар қилинди. Бунда мамлакатимизнинг барча туманларида фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари, эркинликлари, қонуний манфаатларининг ишончли суд ҳимоясини, маъмурий суд иш юритувини таъминлаш мақсадида маъмурий судлар фаолияти йўлга қўйилганини, хўжалик судлари иқтисодий судлар қилиб ўзгартирилганини таъкидлаш зарур.

Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси суд тизими тузилмасини тубдан такомиллаштириш ва фаолияти самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонига мувофиқ амалга оширилаётган бунингдек ўзгаришлар фуқароларнинг ҳақли эътирофларига сабаб бўлаётир. Суд мажлисларининг сайёр ҳолда жамоатчилик олдида ўтказилиши унинг тарбиявий аҳамиятини ошираяпти.

Ҳар бир инсон дунёга келар экан албатта, бахтли, саодатли, эмин-эркин, ўз оиласи бағрида бехавотир яшашни истайди.

Шу ҳақда ўйлаганимда, дунёнинг турли ҳудудларида одамлар турлича яшаётгани, кимлардир тало-тўп, қирғинларда азият чекаётгани, кимлардир инсоний ҳақ-ҳуқуқлари топталиб, уларга жисмоний куч сифатида қаралаётгани хаёлимга келади, боласини хавф-хатардан омон сақлаш учун югуриб-елаётган, оғир шароитда яшагани учун бемаврид жон бераётган гўдагини бағрига босганича нола қилаётган оналар кўз ўнгимда гавдаланаверади.

Шунда... шунда... беихтиёр Ўзбекистондай жаннатмакон юртда туғилганим, ўз оиламда тинч-осойишта, фаровон яшаётганим, фарзандларим, невараларим бағримда улғайиб, бехавотир ишлаб, орзу-умидларим рўёбга чиқаётгани учун Яратганга беадад шукроналар айтаман. Чор-атрофга қараб шўх-шодон, эртанги кунидан кўнгли тўқ юртдошларимни кўриб, кўнглим фахрга, ифтихорга тўлади.

Илоҳо, толеимизга кўз тегмасин, бизга шундай фараҳли кунларни ҳадя этган мустақиллигимиз абадий бўлсин!

Ойгул РАЖАБОВА.