INSON MANFAATLARI USTUVOR, QADRI BALAND YuRTDA YaShASh HAM BAXT

«Oʻtgan davr biz uchun gʻoyat muhim bir haqiqatni takror va takror tasdiqlab bermoqda. Erkin va farovon hayotimizni, buyuk kelajagimizni faqat mustaqillik asosida qurishimiz, odamlarimiz, el-yurtimizni faqat mustaqil siyosat asosida rozi qilishimiz mumkin. Faqat mustaqillik bugungi va kelgusi avlodlar uchun misli koʻrilmagan imkoniyatlar eshigini ochib beradi».

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining yigirma yetti yilligi bayramiga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish toʻgʻrisida”gi Qaroridagi ushbu satrlar nazarimda har bir yurtdoshimizning dilidan kechayotgan oʻylar — iqrorlar ifodasi. Chunki mustaqillik bizga oʻz taqdirimizni oʻzimiz yaratish, oʻz yurtimizga oʻzimiz beklik qilish, ozod, obod va farovon turmushni bunyod etish imkonini berdi. Avval... avvalgi davr haqida oʻylasam... negadir koʻnglimda ogʻriq uygʻotadigan voqealar jonlanaveradi.

Adashmasam, bu saksoninchi yillarning oʻrtalarida boʻlgan voqea. “Amudaryo haqiqati” gazetasining maqolalari u paytlarda 4-bosmaxona linotip mashinasida qoʻrgʻoshinda terilar, ulgurmaganlarini, sarlavhalarini ishchilar qoʻlda terib, sahifaga joylashtirishar edi.

Koʻpincha yarim kecha, hatto baʼzan tonggacha davom etadigan bunday jarayonda navbatchilik qilgan gazeta xodimi, bosmaxona ishchisi ham horib-charchar edi. Shuning taʼsirimi, yo ishqilib gazetaning birinchi sahifasidagi bir maqolaning sarlavhasida KPSS degan soʻz KSPS boʻlib ketganini hech kim sezmay qolgan. Buni ertalab bilgan tahririyat xodimlarining ahvolini tasavvur qilish qiyin. Chunki oʻsha paytlarda sovet ittifoqi kommunistik partiyasi mamlakatning urib turgan yuragi, boshqaruvchi kuchi edi. Uning nomini gazetada xato yozishning oqibatini oʻylash yuraklarga vahima solar edi.

Shularni oʻylab-oʻylab, oʻsha vaqtdagi gazeta muharriri boʻlgan opamiz gazetadan ikki nusxa olib, raykom sekretarining oldiga kirib, yigʻlab yuboribdi. Opaning oʻzini bosolmay turganini koʻrib, raykom sekretari:

— Tinchlikmi? — deb soʻrabdi.

— Bizdan bir xato oʻtib ketibdi. Shunga uzr soʻrab, boshimni egib keldim, kechiring, — debdi opa.

— Qanaqa xato ekan? – soʻrabdi hayron boʻlgan raykom sekretari.

Shunda opa gazetadagi sarlavhani koʻrsatib, yana yigʻlayveribdi.

Raykom sekretari gazetaga qarab turib:

— Ikki harf oʻrin almashibdi-ku, xolos, KSPS boʻldi nima-yu, KPSS boʻldi nima,— degan ekan.

Bu voqeani eslashdan maqsadim oʻsha vaqtdagi rahbarlarning bilimi sayozligidan biron voqea-hodisaga real baho berishdan ojizligi uchun odamlar nohaq jazolanaverishgan, necha-necha odamlarning beayb umrlari xazon boʻlgan. U paytlarda xalq huquqiy savodsiz, huquqni muhofaza qilish idoralari rahbarlarining aytgani-aytgan, degani degan edi.

Toʻlqin ovulida hovli-joyi juda goʻzal, fayzli, bogʻli xonadonda bir kuni rahbarlar tumanga kelgan komissiyalarni mehmon qilishgan. Shunda tuman prokurori mehmonlarni kuzatib qoʻygach, xonadon sohibini yoniga chaqirgan. Kim boʻlib ishlashini soʻragan.

— Bogʻbonman, — debdi u kishi.

— Shu hovlingni menga sot, — debdi prokuror. – Senga boshqa joy solishga xohlagan hududingdan, xohlaganingcha yer beraman.

Chamasi oʻsha prokuror hovlini sotib olib, boʻsh vaqtlarda dam olishni moʻljallagan.

Xonadon egasi avval dovdirab qolibdi. Keyin oʻziga kelib:

— Yoʻq sotolmayman, bolalarim bor, yana bir hovlini solib, bunchalik qilgunimcha qancha vaqt kerak, ungacha bolalarim qiynaladi, — debdi.

Bogʻbon bechoraning bu “odobsizligi” ancha “qimmat”ga tushgan. Yaxshiyam oradan ikki oycha vaqt oʻtgach, oʻsha prokuror boshqa tumanga ishga yuborilibdi.

Eh-hey, eslayman, desangiz – oʻsha vaqtlarda mustabid tuzum jarohat solmagan, azoblanmagan oilani topish qiyin.

Shularni hozirgi yoshlarga aytsangiz – goʻyo ertak tinglaganday boʻladi, ishonmogʻi mushkul. Boisi... boisi bugun hayot oʻzgacha! Vatan Hur, Ozod, Farovon! Ilohim baxtimiz, saodatimiz, mustaqilligimiz bardavom boʻlsin!

Keyingi yillarda koʻngillarimizni toʻlqinlantirib, hayotda yana shunday qutlugʻ oʻzgarishlar, yangilanishlar amalga oshirilmoqdaki, yaʼni shu aziz Vatanning har bir fuqarosi, har bir bolasi xoh u sogʻlom, xoh u nogiron boʻlsin, barcha eʼtibordan, gʻamxoʻrlikdan chetda qolmayapti. Bosh qomusimizda oʻz ifodasini topgan eng asosiy maqsad – inson manfaatlarini har tomonlama taʼminlashga eʼtibor kuchaytirilmoqda.

Bu borada xalq bilan oshkora muloqotning yoʻlga qoʻyilishi, davlatimiz rahbaridan tortib, viloyat, tuman rahbarlarining ovulma-ovul, mahallama-mahalla yurib, xalq bilan ochiq muloqot qilishi, Prezident virtual qabulxonasi va joylardagi Xalq qabulxonalariga yurtdoshlarimizning toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat qilish imkoniyati yaratilgani ularning turmushidagi muammolarni aniqlash, bartaraf etish choralarini koʻrish imkoniyatini yaratdi.

Shu boisdan ham 2017-yil mamlakatimizda “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” deya nomlandi.

Aslida xalq bilan muloqot va inson manfaatlari degan jumlalar bir-biri bilan uzviy bogʻliqdir. Avvalo ochiq muloqot qilib, xalq dardi, qiynayotgan muammolari tinglansa, ularni bartaraf etish orqali manfaatlari taʼminlanadi.

2017-yilning “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” deya nomlanishiga muvofiq qabul qilingan Davlat dasturi ijrosi odamlarning dardini eshitish, ular bilan ochiq muloqotda boʻlish, ogʻirini yengil qilish – turmush sifati oshishiga, fuqarolarning davlat va jamiyatga ishonchi ortishiga, oʻz hayotidan rozi boʻlib yashashiga imkon yaratdi, desak xato boʻlmas.

Agar tumanimiz misolida olib qaraydigan boʻlsak, faqatgina joriy yilning oʻtgan olti oyi mobaynida tuman Xalq qabulxonasiga fuqarolardan 243 ta murojaatlar kelib tushgan, shuning 85 tasi qabulxona xodimlari tomonidan koʻrib chiqilgan va hal etilgan, 144 tasi tuman hududidagi idora va tashkilotlarga, 14 tasi oʻrganib chiqish, muammolarni hal etish soʻralib, yuqori tashkilotlarga joʻnatilgan.

Shuningdek, tuman hokimi ovul va mahallalarda yil boshidan beri 34-marta sektorlar rahbarlari ishtirokida sayyor qabullar oʻtkazdi, xonadonma-xonadon yurdi va aholining turmush tarzini oʻrgandi, ularni qiynayotgan muammolarni tinglab, ijobiy hal qilishga intilmoqda.

Fuqarolarning emin-erkin va baxtiyor yashashini taʼminlashning yana bir muhim omili borki, bu – qonun ustuvorligiga erishish va sud-huquq tizimini yanada isloh qilish ekanligi barchaga ayon.

Shuni alohida eʼtirof etish joizki, bu borada keyingi yillarda Prezidentimizning qabul qilgan Farmonlari sohada juda katta tarixiy qadam boʻldi. Sudni hokimiyatning mustaqil va alohida tarmogʻi sifatida tashkil etish, uni oʻtmishimizdagi jazolash organidan inson huquq va erkinliklarini muhofaza qiluvchi hamda ishonchli himoya qiluvchi organga aylantirish borasida salmoqli ishlar qilindi. Bunda mamlakatimizning barcha tumanlarida fuqarolar va tadbirkorlik subʼektlarining huquqlari, erkinliklari, qonuniy manfaatlarining ishonchli sud himoyasini, maʼmuriy sud ish yurituvini taʼminlash maqsadida maʼmuriy sudlar faoliyati yoʻlga qoʻyilganini, xoʻjalik sudlari iqtisodiy sudlar qilib oʻzgartirilganini taʼkidlash zarur.

Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi sud tizimi tuzilmasini tubdan takomillashtirish va faoliyati samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq amalga oshirilayotgan buningdek oʻzgarishlar fuqarolarning haqli eʼtiroflariga sabab boʻlayotir. Sud majlislarining sayyor holda jamoatchilik oldida oʻtkazilishi uning tarbiyaviy ahamiyatini oshirayapti.

Har bir inson dunyoga kelar ekan albatta, baxtli, saodatli, emin-erkin, oʻz oilasi bagʻrida bexavotir yashashni istaydi.

Shu haqda oʻylaganimda, dunyoning turli hududlarida odamlar turlicha yashayotgani, kimlardir talo-toʻp, qirgʻinlarda aziyat chekayotgani, kimlardir insoniy haq-huquqlari toptalib, ularga jismoniy kuch sifatida qaralayotgani xayolimga keladi, bolasini xavf-xatardan omon saqlash uchun yugurib-yelayotgan, ogʻir sharoitda yashagani uchun bemavrid jon berayotgan goʻdagini bagʻriga bosganicha nola qilayotgan onalar koʻz oʻngimda gavdalanaveradi.

Shunda... shunda... beixtiyor Oʻzbekistonday jannatmakon yurtda tugʻilganim, oʻz oilamda tinch-osoyishta, farovon yashayotganim, farzandlarim, nevaralarim bagʻrimda ulgʻayib, bexavotir ishlab, orzu-umidlarim roʻyobga chiqayotgani uchun Yaratganga beadad shukronalar aytaman. Chor-atrofga qarab shoʻx-shodon, ertangi kunidan koʻngli toʻq yurtdoshlarimni koʻrib, koʻnglim faxrga, iftixorga toʻladi.

Iloho, toleimizga koʻz tegmasin, bizga shunday farahli kunlarni hadya etgan mustaqilligimiz abadiy boʻlsin!

Oygul RAJABOVA.