Jajji ekologlar tabiatni asrash boʻyicha dastlabki tushunchalarga ega boʻlishdi

Bolada tabiatga gʻamxoʻrlik tuygʻusi maktab yoshigacha shakllanishi, bu esa maktabgacha taʼlim tashkilotlarining ekologik tarbiya yoʻnalishidagi vazifasini yanada masʼuliyatli qilishi bugungi kunda pedagogika oldida turgan dolzarb masalalardan biridir. Oʻzbekistonda atrof-muhitni muhofaza qilish, koʻkalamzorlashtirish va chiqindilarni qayta ishlash madaniyatini joriy etish boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirilayotgan bir vaqtda bu jarayonga eng kichik yoshdagi tarbiyalanuvchilarni ham jalb etish muhim ahamiyatga ega. Zero, kattalar uchun majburiyat boʻlgan narsa bolalik davridan boshlab oʻrgatilsa, u keyinchalik tabiiy odatga aylanadi.

Ayni shu maqsadda kichkintoylar ongiga ekologik tushunchalarni oʻyin va amaliy harakat orqali yetkazish usullari izchil sinovdan oʻtkazilmoqda, zero bola koʻrgan va oʻz qoʻli bilan bajargan ishni eshitganidan koʻra uzoq eslab qoladi. Amudaryo tumanidagi maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bu yoʻnalishdagi tadbirlar shu tamoyilga tayangan holda tashkil etilayotgani eʼtiborga sazovordir.

Tumandagi 29-sonli maktabgacha taʼlim tashkilotida «Jajji ekologlar» loyihasi doirasida «Tabiatni asraymiz» mavzusida tarbiyaviy mashgʻulot oʻtkazildi. Tadbirning asosiy maqsadi tarbiyalanuvchilar va tashkilotga tashrif buyuruvchilarning tabiatga boʻlgan munosabatini yuksaltirishdan iborat boʻldi. Yaʼni mashgʻulot faqat bolajonlarga emas, tashkilotga keladigan kattalarga ham qaratilgani bilan ajralib turdi.

Shu maqsadni inobatga olgan holda, maktabgacha taʼlim tashkiloti binosining kirish qismidan boshlab tadbir oʻtkaziladigan hududga qadar maxsus ekologik yoʻlakcha tashkil qilindi va uning barcha boʻlaklari tabiatni asrash mavzusiga moslab bezatildi. Bu yoʻlakcha tadbirning boshlanish nuqtasi vazifasini oʻtadi. Tashrif buyuruvchilar va bolajonlar mashgʻulot maydoniga ayni shu yoʻlakcha orqali kirdilar.

Tadbirda tashkilot tarbiyalanuvchilari, tarbiyachilar va pedagog xodimlar ishtirok etdi. Mashgʻulot jarayoni bolajonlarning yosh xususiyatlariga moslashtirilgani bois, har bir qism ular uchun qiziqarli va tushunarli tarzda olib borildi. Mashgʻulot bosqichlari ham shu tariqa bir-birini toʻldiradigan tartibda ketma-ket joylashtirildi.

Mashgʻulotning dastlabki qismida bolajonlar tabiat mavzusidagi sheʼrlarni oʻqib berdilar. Shundan keyin ular tabiatga oid turli obrazlar bilan gullar ekishdi hamda koʻchat oʻtqazishdi. Jajji ishtirokchilar bu jarayonda oʻz qoʻli bilan nihol ekish, unga suv quyish va parvarish qilish koʻnikmalarini egallab oldilar.

Amaliy qismda esa maxsus rangli idishlar yordamida chiqindilarni ajratish boʻyicha mashq oʻtkazildi. Bolajonlar chiqindilarni qogʻoz, plastik va shisha turlariga boʻlib, ularning har birini oʻziga tegishli idishga solib koʻrsatdilar. Bolajonlarga har bir idishning nima uchun alohida rang bilan belgilanganini tushuntirib berildi. Bu mashq chiqindini saralash odatini amalda shakllantirishga qaratildi.

Qayd etish joizki, tadbir dasturining yakuniy qismida tarbiyalanuvchilar tabiatni asrashga, oʻzlari ekgan koʻchatlarga doimiy gʻamxoʻrlik koʻrsatishga vaʼda berdilar. Shu tariqa mashgʻulot quruq nasihat bilan emas, bolajonlarning oʻz zimmalariga olgan aniq majburiyati bilan muhim ahamiyat kasb etdi.

Tadbirda Amudaryo tumani maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimining masʼul xodimlari hamda hududdagi boshqa maktabgacha taʼlim tashkilotlari mutasaddilari ham ishtirok etdi. Ular mashgʻulot jarayonini kuzatib, tashkiliy darajasi va bolajonlar bilan ishlash usullari boʻyicha oʻz fikrlarini bildirdilar.

Shu bilan birga, ishtirokchilar 29-sonli maktabgacha taʼlim tashkilotining ekologik tarbiya yoʻnalishidagi yutuqlari va erishilgan amaliy natijalarini batafsil koʻrib chiqdilar hamda ushbu tajribani hududdagi boshqa maktabgacha taʼlim tashkilotlarida ham joriy etish boʻyicha kelishib oldilar.

Oʻtkazilgan mashgʻulot bolajonlarga tabiatni asrash nima uchun zarurligini emas, uni qanday amalga oshirishni — koʻchat ekish, chiqindini saralash va ekkan niholga qarab turish orqali koʻrsatib berdi. Bolalik davridagi bunday koʻnikma keyingi yillarda barqaror odatga aylanishi kutiladi.

Bu kabi tadbirlarning tuman miqyosida oʻtkazilishi esa tabiatni asrash yoʻnalishidagi mashgʻulotlarni bir tashkilotning tashabbusi doirasidan chiqarib, maktabgacha taʼlim tizimida ekologik tarbiyaning uzluksiz yoʻnalishiga aylantirish imkonini beradi.