Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди

Болада табиатга ғамхўрлик туйғуси мактаб ёшигача шаклланиши, бу эса мактабгача таълим ташкилотларининг экологик тарбия йўналишидаги вазифасини янада масъулиятли қилиши бугунги кунда педагогика олдида турган долзарб масалалардан биридир. Ўзбекистонда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, кўкаламзорлаштириш ва чиқиндиларни қайта ишлаш маданиятини жорий этиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилаётган бир вақтда бу жараёнга энг кичик ёшдаги тарбияланувчиларни ҳам жалб этиш муҳим аҳамиятга эга. Зеро, катталар учун мажбурият бўлган нарса болалик давридан бошлаб ўргатилса, у кейинчалик табиий одатга айланади.

Айни шу мақсадда кичкинтойлар онгига экологик тушунчаларни ўйин ва амалий ҳаракат орқали етказиш усуллари изчил синовдан ўтказилмоқда, зеро бола кўрган ва ўз қўли билан бажарган ишни эшитганидан кўра узоқ эслаб қолади. Амударё туманидаги мактабгача таълим ташкилотларида бу йўналишдаги тадбирлар шу тамойилга таянган ҳолда ташкил этилаётгани эътиборга сазовордир.

Тумандаги 29-сонли мактабгача таълим ташкилотида «Жажжи экологлар» лойиҳаси доирасида «Табиатни асраймиз» мавзусида тарбиявий машғулот ўтказилди. Тадбирнинг асосий мақсади тарбияланувчилар ва ташкилотга ташриф буюрувчиларнинг табиатга бўлган муносабатини юксалтиришдан иборат бўлди. Яъни машғулот фақат болажонларга эмас, ташкилотга келадиган катталарга ҳам қаратилгани билан ажралиб турди.

Шу мақсадни инобатга олган ҳолда, мактабгача таълим ташкилоти биносининг кириш қисмидан бошлаб тадбир ўтказиладиган ҳудудга қадар махсус экологик йўлакча ташкил қилинди ва унинг барча бўлаклари табиатни асраш мавзусига мослаб безатилди. Бу йўлакча тадбирнинг бошланиш нуқтаси вазифасини ўтади. Ташриф буюрувчилар ва болажонлар машғулот майдонига айни шу йўлакча орқали кирдилар.

Тадбирда ташкилот тарбияланувчилари, тарбиячилар ва педагог ходимлар иштирок этди. Машғулот жараёни болажонларнинг ёш хусусиятларига мослаштирилгани боис, ҳар бир қисм улар учун қизиқарли ва тушунарли тарзда олиб борилди. Машғулот босқичлари ҳам шу тариқа бир-бирини тўлдирадиган тартибда кетма-кет жойлаштирилди.

Машғулотнинг дастлабки қисмида болажонлар табиат мавзусидаги шеърларни ўқиб бердилар. Шундан кейин улар табиатга оид турли образлар билан гуллар экишди ҳамда кўчат ўтқазишди. Жажжи иштирокчилар бу жараёнда ўз қўли билан ниҳол экиш, унга сув қуйиш ва парвариш қилиш кўникмаларини эгаллаб олдилар.

Амалий қисмда эса махсус рангли идишлар ёрдамида чиқиндиларни ажратиш бўйича машқ ўтказилди. Болажонлар чиқиндиларни қоғоз, пластик ва шиша турларига бўлиб, уларнинг ҳар бирини ўзига тегишли идишга солиб кўрсатдилар. Болажонларга ҳар бир идишнинг нима учун алоҳида ранг билан белгиланганини тушунтириб берилди. Бу машқ чиқиндини саралаш одатини амалда шакллантиришга қаратилди.

Қайд этиш жоизки, тадбир дастурининг якуний қисмида тарбияланувчилар табиатни асрашга, ўзлари экган кўчатларга доимий ғамхўрлик кўрсатишга ваъда бердилар. Шу тариқа машғулот қуруқ насиҳат билан эмас, болажонларнинг ўз зиммаларига олган аниқ мажбурияти билан муҳим аҳамият касб этди.

Тадбирда Амударё тумани мактабгача ва мактаб таълими бўлимининг масъул ходимлари ҳамда ҳудуддаги бошқа мактабгача таълим ташкилотлари мутасаддилари ҳам иштирок этди. Улар машғулот жараёнини кузатиб, ташкилий даражаси ва болажонлар билан ишлаш усуллари бўйича ўз фикрларини билдирдилар.

Шу билан бирга, иштирокчилар 29-сонли мактабгача таълим ташкилотининг экологик тарбия йўналишидаги ютуқлари ва эришилган амалий натижаларини батафсил кўриб чиқдилар ҳамда ушбу тажрибани ҳудуддаги бошқа мактабгача таълим ташкилотларида ҳам жорий этиш бўйича келишиб олдилар.

Ўтказилган машғулот болажонларга табиатни асраш нима учун зарурлигини эмас, уни қандай амалга оширишни — кўчат экиш, чиқиндини саралаш ва эккан ниҳолга қараб туриш орқали кўрсатиб берди. Болалик давридаги бундай кўникма кейинги йилларда барқарор одатга айланиши кутилади.

Бу каби тадбирларнинг туман миқёсида ўтказилиши эса табиатни асраш йўналишидаги машғулотларни бир ташкилотнинг ташаббуси доирасидан чиқариб, мактабгача таълим тизимида экологик тарбиянинг узлуксиз йўналишига айлантириш имконини беради.