ЧОРДАРА МАҲАЛЛАСИ ОНАХОНЛАРИ СУМАЛАК САЙЛИДА ЖАМ БЎЛДИЛАР

Баҳор. Бу фаслни қиш бўйи орзиқиб кутамиз. Оилавий ҳаётимизга оид эзгу ишларни айнан шу фасл билан боғлагимиз келади. Яқинларимизга билдирадиган самимий тилакларимизнинг ҳам мазмун-моҳиятига баҳорий истаклар сингдирилади. Боиси бу фаслнинг инсон юрагига орзу, қувват, умид бағишловчи қудрати бор. Бу – унинг яшиллигида, униб-ўсишида намоён! Ҳали ариқларда сувлар жилдирамай, ерга офтобнинг тафти тушмай туриб, баҳорга интиқ кўнгиллар бири-бирига  талпинади, диллар яхшилик йўлига чоғланади. Мартнинг изғирин шамолларини менсимаган кўнгиллар жамлашади. Ахир ердан намхуш ҳид таралаётир, қуёш билан она замин оралиғида ажиб ҳовур кўтарилаётир. Сумалак пайти келди!

Амунинг донишманд момолари ана шундай пайтда баҳорнинг илк таоми – Сумалак сайлига тараддудни бошлайдилар. Сумалакка интиқ кўнгиллар даҳсар қозонлар бошида жам бўлиб, азалий қадриятлар оғушида яшнаб-яшариб кетган  келинпошшалар эса ишга шайланадилар. Март ойининг илк кунлариданоқ Манғит шаҳрининг Дўстлик маҳалласида бошланган сумалак сайли маҳалладан-маҳаллага ўтиб, нақ 10 кун давом этди.

13 март куни Чордаралик онахонлар ҳам жам бўлишиб, даҳсар қозонларга олов қалашди. Шу куни катта умид, эзгу ниятлар билан буғдой ундирган онахон Гуландом эна Янгибоева ва онахоннинг умр йўлдоши Раҳматулла оғалар маҳалланинг чаққон, саранжом-саришта келинларини сумалак сайлига чорлашди. Маҳалланинг пир-у бадавлат онахони, 80 ёшли Моможон энанинг фотиҳаси билан жамул-жамликда бу таомнинг тадориги бошлаб юборилди.

Фотиҳадан сўнг, қозон тагига олов қаланди. Бири-биридан чаққон ва ораста келинлар Роҳатой, Гулчеҳрахон, Дилнозахон, Ферузахон ва Сайёрахонлар Жумагул момо бошчилигида буғдой майсаларини келида туйдилар. Дилшодахон, Зулфияхон ва Манзурахонлар янчилган буғдой майсаларининг  сутини сиқиб олиб, докадан ўтказдилар. Буғдой сутига буғдой уни чайилди. Раҳматулла оға бошчилигидаги йигитлар Баҳодиржон, Музаффар, Шавкат ва Азимжонлар пешма-пеш ўтин ёриб, келинпошшаларга кўмакдош бўлдилар. Гуриллаб ёнаётган олов тафтида қайнаган қозон юзаси аввал оппоқ кўпикланди, сўнг тиниқлашди. Қайнаган сари юзи очилишиб бораётган сумалак тўла қозонни ковлаётган келин-у қизларнинг қувончи янада ортди.
Сумалак сайли баҳона, чордаралик онахонлар, келин-у қизалоқлар, жажжи болажонлар роса яйрадилар. Чиллак, қочармон, чакма-чак каби халқ ўйинлари қизигандан-қизиди. Кўнгилларни ўстирган лапарлар, ўланлар, сумалак таоми билан боғлиқ ривоят-у афсоналар яна хотираларда бўй тиклади.

Сумалак сайлининг гашти ҳам шунда. Бири ўлан айтган, бири лапар куйлаб, ёш-ялангларни ўйинга чорлаган лаҳзалар баҳорнинг ўзига хос жилваларига, сумалакнинг хушбўйи ва куртак ёзаётган дов-дарахтларнинг, майсаларнинг  ажиб ифорига қоришиб кетади.

Чордаралик онахонлар бош бўлган сумалак сайли ана шундай тотли лаҳзаларга бой бўлди. Чор-тарафга хушбўй таратиб пишган сумалак дастурхонларга тортилмасдан аввал маҳалланинг энг кекса онахони Моможон энага, қўни-қўшниларга тортиқ қилинди. Сумалак барчага етди, ширин таъми болажонларга қувонч бағишлади.

Кўнгилларни бирлаштирган сумалак сайли чордараликлар қалбида бобомерос урф-одат ва анъаналарга нисбатан чексиз меҳр уйғотди.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.