МЕНИ ТАНЛАЙСИЗМИ, УНИМИ?
Агар мен ушбу саволни хоҳлаган бир дўстимга берсам, етмиш фоизи, шубҳасиз, уни танлаши аниқ! Хўш, у нима, демоқчимисиз? У бугунда дунёнинг 4 миллиардлик қатламини, Ўзбекистоннинг эса 20 миллион аҳолисини битта доира атрофида бирлаштирган – “Халқаро ўргимчак тўри” аталмиш интернетдир.
Ҳолбуки, бу глобал тармоқ ҳали айтганимдай, инсонларни дўстларидан, яқинларидан айиришгача етиб келибдими, демак, унга енгил-елпи қараб бўлмайди. Ахир бугун, ушбу “ўргимчак тўри” исканжасига тушиб қолиб, нафақат дўстидан, балки ота-онасидан, ўз ватанидан воз кечиб, одам савдоси-ю диний оқимлар гирдобига ғарқ бўлаётганлар қанча... Турли жангари ўйинлар қурбонлари-чи?..
Бугунги кунда интернетда 20 мингга яқин бузғунчи ва динни нотўғри тарғиб қилувчи сайтлар мавжуд. Ёшларнинг онгини заҳарлаб, қимматли вақтини ўғирлаётган интернетдаги турли ўйинлар ҳам кундан-кун болалаб кетаяпти. Шулардан энг хавфлилари - “Кўк кит”, “Момо” ва бошқа шу каби ўйинлардир. Биргина мана шу “Момо” ўйини сабаб 2018 йилнинг июль ойигача Россияда 130 нафар ўсмир ўз жонига қасд қилган...
Энди ўйланиб қоласан киши, интернет ҳаётимизни эгаллаб олган ривожланиш даракчисими ёки чекланилиши лозим бўлган фожиа!?
Йўқ, менимча бу иккала фикр ҳам нотўғри. Биз унга йигирма биринчи аср “дастёри” дея аниқ бир мақтов таърифини беролмаймиз. Ва шунингдек, ундан воз кечиб, ўн тўққизинчи аср одами ҳам бўлолмаймиз. Энг мақбул жавоб эса интернет фойдаланувчиларининг фойдаланиш маданиятига боғлиқ. Ахир у жамиятдаги барча жабҳаларда етакчи кучга айлангани шубҳасиз. Ҳозирги глобаллашиб бораётган даврда ҳаётимизни интернетсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Қани, айтинг-чи, кундалик тезкор хабарлар сайтларига кирмасдан, ижтимоий тармоқ ва мессенжерлардан фойдаланмасдан қанча вақт яшай оласиз? Агарда мендан: “интернет нима?” – деб сўрашганида, мен ҳеч иккиланмай: “барча соҳанинг “учинчи қўли”, дея жавоб берган бўлардим.
Интернетдан фойдаланиш маданияти бир қарашда айтилавериб, ёзилавериб, сийқаси чиққан мавзу. Бироқ виртуал дунёда яшаётган айрим кимсалар (айниқса, ёшлар) тўғри хулоса чиқармагунича, бу ечимини кутаётган муаммо бўлиб қолаверади.
Кимгадир ундай қил, бундай қил, дейишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ. Ахир маънавиятли, ўзини-ўзи идора қила оладиган одамга бундай дейишнинг ўзи ноўрин.
“Қалам – ижодкор учун ё ҳаёт, ё мамот”, – деган эди ёзувчилардан бири. Интернет ҳам худди шундай, у инсон ҳаётида тўғри фойдаланилган ҳолатда вергул, нотўғри фойдаланилган ҳолатда нуқта бўлиши мумкин...
Азиза МАДРАҲИМОВА,
ҚДУ талабаси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
