АМУДАРЁ ТУМАНИ ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР БЎЛИМИ ОГОҲЛАНТИРАДИ: ҚУТУРИШ КАСАЛЛИГИДАН ЭҲТИЁТ БЎЛИНГ

Кейинги пайтларда Европа ва Осиё минтақасининг кўпгина мамлакатларида одамлар ва ҳайвонларнинг қутуриш касаллигига чалинаётгани бу касалликнинг республикамиз ҳудудига кириб келиш хавфини янада оширмоқда.

Қўшни Республикаларидаги эпизоотик нохуш вазиятни инобатга олган ҳолда, қутуриш касаллигининг кириб келиши ва тарқалишининг олдини олиш бўйича профилактик тадбирларнинг ўз вақтида ва тўлиқ амалга оширилиши алоҳида аҳамиятга эга.

Республикамизда бу борада катта муҳофаза тадбирлари олиб борилаётганлигига қарамай қутуриш касаллиги ҳайвонлар орасида аҳён-аҳёнда учраб турибди. Шундай экан бу касалликнинг ҳайвонлар ва одамлар ўртасида тарқалишининг олдини олиш мақсадида бу касаллик ҳақида аҳоли ўртасида кенг миқёсда тушунтириш ишларини олиб бориш, муҳофаза тадбирларини янада фаолроқ ўтказиш даркор.

Қутуриш – баъзи ҳайвон ва одамларда учрайдиган ўта юқумли, ўткир касалликдир. Касаллик вирусининг сақловчиси ва манбалари ёввойи ва уй ҳайвонларидир. Вирус қутуриб ўлган ҳайвонларнинг чириётган мурдаларида, айниқса, қиш ойларида бир неча ҳафтагача сақланади. Касаллик одамга дайди ва қаровсиз ҳайвонлар тишлаганида, унинг сўлаги ёки заррачалари терининг тирналган, жароҳатланган соҳаси юзасига оғиз-бурун, лаб, кўз, шиллиқ пардасига тушганида юқади. Кейин вирус асаб толалари орқали организмга тарқалади, бош, орқа миядаги ўзи танлаган махсус жойдан макон топади. Касалликнинг яширин даври ҳайвонларда 14-16 кун, одамларда эса 8-10 кундан бир неча ҳафта, ҳатто 30-90 кун, 1 йилгача давом этиши мумкин. Қолаверса, бу муддат қутурган ҳайвон одам танасининг қайси соҳасини, юқори ва пастки қисмларини қай даражада жароҳатлаганига ҳам боғлиқ. Шунга кўра шифокор муолажа тадбирларини тўлиқ ёки қисқартирилган шаклда белгилайди.
Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, касаллик ҳайвондан ҳайвонга, ҳайвондан одамга ўтади, лекин одамдан одамга ўтмайди.

Агар бирор ҳайвон одамни тишласа, қопса, терисини тирнаса ёки унга сўлаги тегса, ўша заҳотиёқ, жароҳат юзасини оқиб турган кир совунли сув билан ювиш, жароҳатланган одамни зудлик билан тиббий муассасалар, травматология нуқталарида фаолият кўрсатаётган махсус шифокор-рабиологга мурожаат қилиш даркор.

Муаммонинг яна бир муҳим жиҳати шуки, хўжалик ва хонадонлардаги барча катта-кичик ҳайвонлар ветеринария хизмати ходимлари томонидан ҳисобга олиниши, улар ҳар йили қутуриш касаллигига қарши, албатта, эмланиши зарур. Шунингдек, кўча-кўй, маҳаллалардаги барча қаровсиз, дайди ҳайвонлар қутурган деб гумон қилиниши ва жойлардаги Ободонлаштириш бошқармаларида ташкил этилган Қаровсиз қолган ҳайвонларни тутиш бўлимлари ходимлари томонидан белгиланган тартиб-қоида бўйича йўқотилиши шарт.

Албатта, бу ўта муҳим муҳофаза ишларини амалга оширишда кенг жамоатчилик хўжалик ва хонадонларда, айниқса, кўп қаватли уйларнинг хонадонларида уй ҳайвонлари боқувчи, ит, мушук сақловчи барча фуқаролар фаол иштирок этишлари, белгиланган қонун-қоидаларга мунтазам ва пухта амал қилишлари, қолаверса, қутуриш касаллиги ҳақида аниқ тасаввурга эга бўлишлари лозим. Шундагина қутуриш касаллигидан қутулиш мумкин.

Б.НУРМАМАТОВ, туман Фавқулодда вазиятлар бўлими бошлиғи ўринбосари, подполковник. Б.ТАЖИБОЕВ, туман Фавқулодда вазиятлар бўлими ФВДТваФМ бўлинмаси бошлиғи, капитан.