AMUDARYo TUMANI FAVQULODDA VAZIYaTLAR BÖLIMI OGOHLANTIRADI: QUTURIŞ KASALLIGIDAN EHTIYoT BÖLING
Keyingi paytlarda Yevropa va Osiyo mintaqasining köpgina mamlakatlarida odamlar va hayvonlarning quturiş kasalligiga çalinayotgani bu kasallikning respublikamiz hududiga kirib keliş xavfini yanada oşirmoqda.
Qöşni Respublikalaridagi epizootik noxuş vaziyatni inobatga olgan holda, quturiş kasalligining kirib kelişi va tarqalişining oldini oliş böyiça profilaktik tadbirlarning öz vaqtida va töliq amalga oşirilişi alohida ahamiyatga ega.
Respublikamizda bu borada katta muhofaza tadbirlari olib borilayotganligiga qaramay quturiş kasalligi hayvonlar orasida ahyon-ahyonda uçrab turibdi. Şunday ekan bu kasallikning hayvonlar va odamlar örtasida tarqalişining oldini oliş maqsadida bu kasallik haqida aholi örtasida keng miqyosda tuşuntiriş işlarini olib boriş, muhofaza tadbirlarini yanada faolroq ötkaziş darkor.
Quturiş – baʼzi hayvon va odamlarda uçraydigan öta yuqumli, ötkir kasallikdir. Kasallik virusining saqlovçisi va manbalari yovvoyi va uy hayvonlaridir. Virus quturib ölgan hayvonlarning çiriyotgan murdalarida, ayniqsa, qiş oylarida bir neça haftagaça saqlanadi. Kasallik odamga daydi va qarovsiz hayvonlar tişlaganida, uning sölagi yoki zarraçalari terining tirnalgan, jarohatlangan sohasi yuzasiga oğiz-burun, lab, köz, şilliq pardasiga tuşganida yuqadi. Keyin virus asab tolalari orqali organizmga tarqaladi, boş, orqa miyadagi özi tanlagan maxsus joydan makon topadi. Kasallikning yaşirin davri hayvonlarda 14-16 kun, odamlarda esa 8-10 kundan bir neça hafta, hatto 30-90 kun, 1-yilgaça davom etişi mumkin. Qolaversa, bu muddat quturgan hayvon odam tanasining qaysi sohasini, yuqori va pastki qismlarini qay darajada jarohatlaganiga ham boğliq. Şunga köra şifokor muolaja tadbirlarini töliq yoki qisqartirilgan şaklda belgilaydi.
Şuni alohida taʼkidlaş joizki, kasallik hayvondan hayvonga, hayvondan odamga ötadi, lekin odamdan odamga ötmaydi.
Agar biror hayvon odamni tişlasa, qopsa, terisini tirnasa yoki unga sölagi tegsa, öşa zahotiyoq, jarohat yuzasini oqib turgan kir sovunli suv bilan yuviş, jarohatlangan odamni zudlik bilan tibbiy muassasalar, travmatologiya nuqtalarida faoliyat körsatayotgan maxsus şifokor-rabiologga murojaat qiliş darkor.
Muammoning yana bir muhim jihati şuki, xöjalik va xonadonlardagi barça katta-kiçik hayvonlar veterinariya xizmati xodimlari tomonidan hisobga olinişi, ular har yili quturiş kasalligiga qarşi, albatta, emlanişi zarur. Şuningdek, köça-köy, mahallalardagi barça qarovsiz, daydi hayvonlar quturgan deb gumon qilinişi va joylardagi Obodonlaştiriş boşqarmalarida taşkil etilgan Qarovsiz qolgan hayvonlarni tutiş bölimlari xodimlari tomonidan belgilangan tartib-qoida böyiça yöqotilişi şart.
Albatta, bu öta muhim muhofaza işlarini amalga oşirişda keng jamoatçilik xöjalik va xonadonlarda, ayniqsa, köp qavatli uylarning xonadonlarida uy hayvonlari boquvçi, it, muşuk saqlovçi barça fuqarolar faol iştirok etişlari, belgilangan qonun-qoidalarga muntazam va puxta amal qilişlari, qolaversa, quturiş kasalligi haqida aniq tasavvurga ega bölişlari lozim. Şundagina quturiş kasalligidan qutuliş mumkin.
B.NURMAMATOV, tuman Favqulodda vaziyatlar bölimi boşliği örinbosari, podpolkovnik. B.TAJIBOYeV, tuman Favqulodda vaziyatlar bölimi FVDTvaFM bölinmasi boşliği, kapitan.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶