21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 07:43
Жамият 👁 878

ЗАБАРЖАД КИТОБ

ЗАБАРЖАД  КИТОБ

– Янги китоблар келди, – деб қолди “Жайхун илҳомлари ” ННТ раиси А.Нафас.

Бордим. Тилла ҳал билан “То қуёш сочгайки нур” деб таниш мисра билан номланган китобни кўрдим ва:

– Олтин китоб обкебсиз-да, – дедим муқовага ишора қилиб.

– Олтини ичинда, устоз, ичинда, бир ўқинг ҳали...

Уйга келдим-у, ўқишга киришдим. Замонамиз адабиёт дарғалари нашрга тайёрлаган, тақриз қилган мақолаларни ўқиганим сайин, биридан-бирига ўтганим сайин...

Сиз Эркин Воҳидов асарларини, жумладан, “Ўзбегим” қасидасини ўқигансиз-а, яна бир ўқинг, сўнгра Хуршид Давроннинг ушбу китоб (“То қуёш сочгайки нур”)дан олган таассуротини ўқинг, ана шунда кўрасиз, шунда ҳис қиласиз юртдошингиздан ғурур, фахр туйғуси қандай бўлишини!

Сиз ўзингизнинг миллатпарвар (миллатчи эмас!), ватанпарварлигингизни тафтиш қилиб кўрмоқчимисиз?! Чет эллик ўзбекларнинг ҳам қалбини жунбушга солган “Ўзбегим”ни ўқиб, эшитиб кўринг! Агар юрагингиз “жиз-з” этмаса, Сиз Ўзбекистонда яшасангиз-да, ўзбекистонлик эмассиз, паспортда миллатингиз “ўзбек” бўлгани билан қалбингиз ўзбек эмас! Ёки “Инсон” қасидасини, “Ўзбек Навоийни ўқимай қўйса” шеърини ўқинг – қолганини гапирмаёқ қўяйин...

“Ўзбегим” чиққач, севимли домла Омонулла Мадаев айтганидек: “Дўппи кийганда ғоз юриш, гердайиб ўзбеклигини кўрсатиш одатга айланди”. (Мен 1992 йили онам вафотидан кейин дўппи кийганман. Ҳа, Хитой қишлоғида биринчи бўлиб. Сал илмоқли гап қилганларни “Ўзбегим”дан, Муҳаммад Юсуфнинг “Дўппи киймай қўйди одамлар”идан иқтибос келтириб, мот қилардим).

Эркин Воҳидов ижоди ва ўзбек адабиёти бўйича жуда чуқур тадқиқотлар олиб борган Вали Саваш Елок (Туркия. Гази университети. Фан доктори, профессор): “Шеърнинг (“Ўзбегим”) оҳанрабоси билан бирга, ундан ҳам қизиқ тарафи шу эдики, аудиторияни тўлдириб ўтирган етмиш беш талабанинг барчаси (Туркия университетида!) ҳеч овоз чиқармай бу шеърни тинглаган, шеър тугагандан кейин эса меҳмонимиз (Э.Воҳидов)ни тик туриб олқишлаган эди”, – дейди.

Академик Матёқуб Қўшжонов, Аҳмаджон Мелибоев, Султонмурод Олим, Абдуғафур Расуловларнинг салобатли фикрлари она тилимизга бўлган муҳаббат, ғурур туйғуларини шакллантиради. Шоирга таҳсинимизни тоблайди. Шеърлардаги илмий мушоҳадалар эса олимларни ҳам ҳайратга солади, фаолиятларида инсонийликни мезон қилиб олишга ундайди.

“... ҳар қандай тилнинг юксалиб, ривожланишини таъминлайдиган энг муҳим омиллардан бири халқнинг ўз тилига бўлган садоқати, муҳаббати билан биргаликда кундалик ҳаётда қўлланишидир”, – деб Ҳусайн Байдемир (Туркия. Арзирум. Отатурк университети. Фан доктори, профессор) Эркин Воҳидовнинг бу борадаги буюк амалий хизматларига таҳсин айтади.

Шуҳрат Ризаев, Наим Каримов, Иброҳим Ғафуров, Умарали Норматов каби забардаст олимлар эҳтироми, Сирожиддин Саййиднинг вазмин ҳаяжони сизни жўшқин ҳаяжонга солади, фикрдош бўласиз. Шоир сурати ва сийрати ҳақида унинг шахсига ва ижодига беқиёс муҳаббатни Азим Суюн, Ошиқ Эркин, Матёқуб Қўшжонов, Озод Шарафиддинов, Тоҳир Малик очган сирлардан англайсиз. Бу мақолаларни бепарво ўқий олмайсиз. “Фақат авлиёқалб одамгина инъом қилинган дўкон тўла тиллони олишдан кўра одамийлик тиллосини – жувонмардликни афзал кўради”, – дейсиз!

Шоирнинг шахматсеварлиги ҳақида бир чимдим билмоқчи бўлсангиз, Омон Матчоннинг шеъри, Носир Муҳаммаднинг, Шодмон Отабекнинг эсдаликлари шу китобда. Нега шеъриятдаги муболаға-ю, “ёлғон”ларга чин деб ишонишимизга тушунасиз (Б.Каримов мақоласи). Бунинг сири шоир иқтидорида, маҳоратида эканлигига иқрор бўласиз. “Ёшлик девони” неча марталаб чоп қилинса ҳам, китоб дўконларидан топа олмаслигингиз сабабини англайсиз. Яна Анвар Обиджон, Эркин Аъзам, Абдулла Орипов, Савранбой Жусуев (Қирғизистон Қаҳрамони), Пошали Усмон ўғли (Туркия) каби буюк инсонлар Эркин Воҳидов ижоди ҳақида сўз юритаётиб, шунчаки сўз эмас, мўъжазгина асарлар яратиб қўйганига гувоҳ бўласиз.

Бу китобни ўқиб, Эркин Воҳидов асарларини қайтадан қўлга оласиз ва бошқача иштиёқ, ҳаяжон билан ўқийсиз. Улуғ устозларнинг сўзларидаги чексиз меҳр ва самимиятни туясиз. Шоирнинг этагидан тутган Иқбол Мирзога, Маҳмуд Тоирга ҳавас қиласиз. Шоирнинг “проба”си – “асиллик белгиси” (проф. Акмал Саидов) юқори Инсон бўлганлигига иймон келтира-сиз!

Худойберди Тўхтабоев: “...юмор айтаётганда қувонч эмас, балки қайғу, ҳасрат ҳам бўлиши мумкин”,– дейди. Эркин Воҳидовнинг “Нега япон юз йил яшар” шеърига қаранг:

Чунки япон биздек қоронғу

Саҳар туриб ошга бормайди.

Мотамида у обрў учун

Элни чорлаб зиёфат қурмас.

Ҳайити йўқ, бел боғлаб уч кун

Шамдек қотиб кўчада турмас.

Гарчи биздан юз бор фаровон,

Гарчи биздан юз карра тўқдир.

Тўй харжида юзта бой япон

Бир камбағал ўзбекча йўқдир.

-Фахрми бу, ўкинчми?

-Ўкинч бу! Фахрли ўкинч!

Ҳукуматимизнинг тўйларни, маросимларни ортиқча дабдабасиз, исрофгарчиликсиз ўтказиш борасидаги тадбирлари ҳам ана шундай ўкинчдан келиб чиқмадими ахир! Шоирона башоратми бу? Бу – шеърнинг ҳаётийлиги! “Ўзбегим”да бугунги истиқлол, орзу башорат қилинганлигини англайверинг, энди!

Қилсалар гар оқил, доно

Нозик имо, ишоратлар.

Билингки, бу келажакда

Рўй беражак башоратлар.

Матмуса ҳақидаги юмор-мутойиба шу куннинг мавзусида эмасми? “Матмусанинг дутори”ни озгина таҳлил этиб, айниқса, хулосага диққат қилинг:

Алқисса, шу машшоқлар

Қидиришни ташласин.

Керак пардани топган

Матмусалар яшасин!

Ўзи соз ҳам чалиб билмайдиган, шеъриятдан бехабар “Матмуса хонандалар” керакли пардани топиб “яша”(!)маяптими? Шунинг учун ҳам Президентимиз мақом санъатига эътиборни Фармон билан мустаҳкамладилар-да!

Шоир ижодининг яна бир олмос қирраси – таржимонлик маҳорати ҳақида Усмон Аъзим, Нажмиддин Комиловлар фикрингизни тўлиқтиради, ҳа, тўлиқтиради. Чунки сиз “Фауст” (Гёте), “Форс тароналари” (Есенин)ни ўқигансиз.. бу асарларни ўқиб, чуқур хаёлларга ҳам толгансиз..

Туманимизда сиз-у биз каби шайдолари кўп Эркин Воҳидов шеъриятининг, Рустам ҳожи шоир шеърларини ёддан ифодали ўқиганда қойил қоласиз. А.Нафаснинг яқинда нашрдан чиққан “Келдим довонлар ошиб” тўпламидаги “Ижодий жасорат ҳақида баллада”си ана шундай ихлос, муҳаббат акс этган татаббуъдир.

Парча:

– Шеъриятда шаклми ё,

Мазмун, – дея, бирламчи?

Неча олим баҳслашди,

Отига босиб қамчи.

Шунда шоир деди айлаб,

Ҳақиқатга таважжуҳ:

– Асли шакл билан мазмун

Тан либоси ичра руҳ.

Агар ижодда халқингга

Хизматни қилсанг ният,

Ҳар шеърингда қарор топсин

Умуммиллий қадрият.

Эл нафини куйламоқдек

Бахтдан топиб нашида.

Фахр билан яратганман

“Ўзбегим”дек қасида.

Эркин Воҳидов “Сўз – забаржад, сўз – гавҳар, олтин” мақоласида забаржадни гавҳар, олтиндан ҳам олдинга қўйибдилар. Бу китобда шоир шахсияти ва ижоди ҳақида буюк-буюк олимлар, ижод салафлари фикр билдирибдиларки, “унинг “Баракалла” бўлгани шудир” (Э.Воҳидов). Шунинг учун бу китобни “Забаржад китоб” десак арзийди. Бу забаржад китобни ўқигач, юқорида айтганимиздай, шоирнинг асарларини излашга, қайтадан синчиклаб ўқишга, “Сўз латофати”ни уқишга киришасиз, менга ўхшаб. Бунга ишончим комил! Сизга омад ва зако ёр бўлсин!

Турсунбой АБДУЛЛАЕВ.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026