Собиқ афғончи жангчилар хотиралари тинчликни асрашга чорлайди

1979-1989 йилларда афғон тупроғида давом этган ўзаро уруш-низоларда собиқ иттифоқ таркибида бўлган республикаларнинг ҳарбий хизматчилари, аскарлари ҳам иштирок этишиб, мисли кўрилмаган қийинчиликларни бошидан кечиришди.

Амударё туманида ҳам афғончи жангчилар истиқомат қилишади. Улар учун 15 февраль санаси ҳаётларидаги энг унутилмас кунларининг бири. Бу бежиз эмас: 1989 йилнинг 15 февралида Совет қўшинлари Афғонистон ҳудудидан, яъни уруш майдонларидан олиб чиқилган эди. Шу боис улар ушбу кунни ҳар йили ўзгача тадориклар билан қарши олишади, бир-бирини йўқлаб ҳолидан хабар олишади, уруш асоратлари туфайли соғлиқларида муаммолари кўп бўлса-да, соғ-омонликлари, бугунгидай дориломон кунларда оиласи бағрида тинч яшаётганларига шукрона айтишади.

Яқинда Ўзбекистон Ветеран, фахрий жангчилар ва ногиронлари бирлашмаси Қорақалпоғистон бўлимининг Амударё туманидаги вакили Баҳодир Жуманиёзов раҳбарлигида бир гуруҳ собиқ афғончи дўстлар Тўлқин овулида истиқомат қилувчи Ўрозимбат Эшимбетовнинг хонадонида бўлдилар.

Ўрозимбат Эшимбетов 1985 йилнинг баҳорида ҳарбий хизматга чақирилди. Туркманистоннинг Мари вилоятида уч ой ҳарбий тайёргарлик машқларидан сўнг, самолётда Қобулга етиб боришган. Унинг қисмига Қобул-Жалолобод йўлини қўриқлаш, шу йўл орқали собиқ Совет иттифоқидан келадиган қурол-аслаҳалар, озиқ-овқат маҳсулотларини манзилга талафотсиз етказиш топширилганди.

Табиийки, иттифоқ ҳарбийларига тиш, тирноғи билан қарши курашаётган маҳаллий жангарилар бунга йўл қўймасликка уринишарди. Жанглар эса талофатсиз бўлмасди. 1987 йил февралида Ўрозимбет Эшимбетов навбатдаги юк карвонини қўриқлаб кетаётганда ўнг қўлига ўқ тегди. Натижада 6 ой Қобул ҳарбий шифохонасида, 1 ой Тошкентда, 1 йилдан зиёд Москвада даволанди, қайта-қайта жарроҳлик амалиётларини бошидан кечирди. Салкам уч йил деганда ўнг қўлидан ногирон бўлиб, оиласи бағрига қайтди.

Оилада тўнғич фарзанд бўлган Ўрозимбат ака ногиронман демай, соғлом одам каби интилувчан, ҳаракатчан бўлди. Ижарага ер олиб, пахта даласида ҳам ишлади, онасига суянч бўлиб, ота ўрнида укаларини, сингилларини уйли-жойли қилди, ҳамқишлоғи, муаллима Гулчеҳра Олламберганова билан оила қуриб, аҳил яшаб, фарзандларини комил инсонлар қилиб тарбияламоқда.

Собиқ афғончи дўстларининг ташрифидан Ўрозимбат акагина эмас, онаси Ўрозгул момо, аёли, фарзандлари ҳам бениҳоя қувонишди.

Шу куни дўстлар биргалашиб, шу овулда истиқомат қиладиган яна бир қадрдонлари Махсуд Каримовникига ҳам ташриф буюришди.

Узоқ йиллар турли идора-ташкилотларда ҳайдовчилик қилган Махсуд ака турмуш ўртоғи, муаллима Дилбар опа билан бирга тадбиркорлик фаолиятини ҳам йўлга қўйган, йўловчи ташишга мўлжалланган хусусий автобуси бор. Ҳовлиси атрофини боғ-роғга айлантириб қўйганидан ҳам кўнгли тўлмай, ўз овули ва Оқ олтин овули оралиғида Босув канали ёқасида қаровсиз ётган 2 гектарча ерни ўзлаштириб, деҳқончилик қилмоқда, мевали дарахтлар ундирди.

Қуролдош дўстлар унинг ўзлаштириб, буғдой экиб қўйган ерини, ёнидаги кичик балиқ ҳовузини айланиб кўришди, ишларига муваффақиятлар тилади.

Шу куни унинг хонадони ҳаётининг энг заҳматли дамларини ҳамнафас ўтказган собиқ қуролдошлари ташрифидан нурга тўлди. Тўкин-дастурхон атрофида мириқиб суҳбатлашдилар, кўнгилларини ёздилар.

Тинчлик – бебаҳо неъмат. Бу неъматнинг қадрини улуғ тутмоқ, Ўрозимбат Эшимбетов, Махсуд Каримов каби уруш даҳшатларини бошидан кечирганлар хотираларидан хулоса чиқармоқ ҳар биримизнинг бурчимиздир.

Ойгул РАЖАБОВА.