“Қорақалпоқ сув таъминоти” МЧЖ Амударё тумани филиали мутахассисларининг туманимиз аҳолисига МУРОЖААТИ

Ҳар қатра сув – ҳаёт каби азиз, буни унутишга ҳаққимиз йўқ!

Ҳурматли туманимизнинг меҳнаткаш ва фидойи халқи!

Хабарингиз бор, бугунги кунда пандемия бутун дунё аҳлини таҳликага солмоқда, бу эса ўз навбатида жаҳонда ва мамлакатимизда ҳам каратин эълон қилинишига олиб келди. Пандемия ва бошқа экологик сабабларга кўра,  инсоният 2030 йилга бориб 40 фоиз микдорида глобал сув танқислигига юз тутади. ЮНЕСКОнинг дунё халқларига Мурожаатида таъкидланишича, глобал ҳусусиятга эга бошқа муаммолар вазиятни янада оғирлаштиради. Бугунги кунда мавжуд ресурсларнинг қадрига етмай, моддий ва маънавий неъматларнинг беҳуда сарфланиши ҳолати камайиш ўрнига кундан-кунга ортиб бормоқда.

Сайёрамизда экологик мувозанатни сақловчи сувнинг ҳаётий зарурат эканлиги барчамизга маълумдир. Сув борасидаги исроф ҳаддан ошганлиги оқибатида юз бераётган муаммоларни бугун барчамиз кўриб-билиб, ҳис этиб турибмиз. Оби ҳаёт муаммоси Бирлашган Миллатлар Ташкилоти даражасида 1972 йилдан бўён муҳокама қилиниб келинади. Ушбу ташкилот хабарига кўра, айни пайтда Дунё бўйича 31 та давлат сув инқирози билан тўқнаш келган. Айни дамда бутун дунёда 2,5 млрд. одамни сув билан таъминлаш муаммо бўлиб қолмоқда,  1,5 млрд. аҳоли тоза ичимлик сувига эҳтиёж сезмоқда. Хўш, бундай вазиятда биз қандай ҳулосалар чиқариб яшаяпмиз ёки тўғрироғи, яшашимиз керак? Ижтимоий тармоқларда “Ичимлик суви босими паст”, “Ичимлик суви йўқ, сув таъминоти ҳодимлари қаерга қараб турибди?” қабилидаги мурожаатлар пайдо бўлмоқда.

Шуни инобатга олган ҳолда, юзага келган вазиятдан тўғри ва оқилона фойдаланиш лозимлиги хусусида баъзи бир фикрларимизни баён қилмоқчимиз.

Бугунги кунда филиалимизда 67 нафардан ортиқ ишчи ҳодимлар тун-у кун ўз хизмат вазифаларини фидокорона бажариб, аҳолига ичимлик сувини етказиб бермоқдалар. Шу билан бирга ёзнинг иссиқ, жазирама кунлари яқинлашган сари ичимлик суви истъемоли сезиларли даражада ошиб кетмоқда. Ушбу вазиятда аҳоли томонидан ичимлик сувидан экинларни суғориш ҳоллари кузатилмоқда. Бу эса бошқа ҳудудларда ичимлик суви  етказиб беришнинг самарали ташкил этилишига ўзининг салбий таъсирини ўтказмоқда.

Ичимлик сувидан экинларни суғориш ҳамда бошқа маиший мақсадларда фойдаланиш туфайли туман ҳудудида жойлашган кўп қаватли  уй-жойларнинг юқори қаватларига ва марказий тармоқдан сув олувчи чекка ҳудудлардаги аҳолига ичимлик суви етиб бормаслиги ва шу каби бир қатор ижтимоий муаммолар келиб чиқмоқда ва ичимлик сувининг тақсимланиши ва таъминотининг сезиларли даражада издан чиқишига сабаб бўлмоқда. Шу билан бирга ушбу жараёнларда ноқонуний фойдаланувчи, исрофгарчиликка йўл қўйиб келаётган истеъмолчиларга нисбатан тегишли тартибда чоралар кўрилмоқда. Биргина 2021 йилнинг ўтган 5 ойи давомида 20 дан ортиқ улгуржи корхоналар ва аҳоли орасида ичимлик сувидан ноқонуний фойдаланиш ҳолатлари аниқланди. Бунда асосий омил мавсумий суғориш ишларининг белгиланмаган вақтда амалга оширилиши, ўрнатилган сув ҳисоблагичлари яроқсиз ҳолда бўлса ҳам фойдаланиш, тармоққа ноқонуний ёки техник шартларсиз уланишлар сабаб бўлмоқда. Бу эса ўз навбатида ҳудудларда сув таъминоти босими пасайиб, аҳолининг сувга бўлган эҳтиёжи қондирилишида муаммолар юзага келишига сабаб бўлмоқда. Биргина ўтган даврни, хусусан, қиш, баҳор ва ёз мавсумларини таҳлил қилганимизда қиш мавсумига ўртача бир ойга 70 минг. м3  ичимлик суви ишлатилган бўлса баҳорга келиб 120 минг.м3 атрофида, ёзнинг иссиқ кунларида 200 минг.м3 атрофида ичимлик сув сарфланган. Бу асосан баҳор ва ёз ойларида сувдан ноқонуний фойдаланиш ҳолатлари кўпайганидан далолатдир.

Агар ҳар бир инсон ичимлик сувидан тежаб-тергаб фойдаланса, нафақат ўзи учун, балки маҳалласи, туман, борингки, Республика миқёсида ичимлик сувни тежашга жуда катта ҳисса қўшган бўларди. Бу барчамизнинг қўлимиздан келади.

Ҳурматли нуронийлар, маҳалла фуқаролари, таълим муассасалари, корхона ва ташкилот раҳбарлари, кенг жамоатчилик вакиллари – қадрли истеъмолчилар!

Бир ҳаёт ҳақиқати бор: “Ким нимани ҳор қилса, ўшанга зор бўлади”, дейишади. Айниқса, ичимлик сувини исроф қилиб бўлмайди. Сув - бу сайёрамизнинг асосий табиий бойлиги ҳисобланади. Сувни ичамиз, кундалик эҳтиёжларимиз учун ишлатамиз лекин уни исроф қилаётганимизни хаёлимизга ҳам келтирмаймиз. Тежамкорликни сувнинг ҳар бир томчисини эъзозлашдан бошламоғимиз керак ва шартдир. Тома-тома кўл бўлур, деб халқимиз бекорга айтишмаган. Минг йиллар давомида сув халқимиз учун фақат моддий фаровонлик омили бўлибгина қолмай, айни чоғда маънавий юксаклик тимсолига ҳам айлангандир. Бу неъматнинг исрофи ҳақида ҳам диний, ҳам дунёвий илмда ундан оқилона ва самарали фойдаланиш ҳақида қайта-қайта таъкидланган. Хусусан, пайғамбаримизнинг ҳатто таҳорат пайтида ҳам сувни тежамкорлик билан ишлатиш, дарёнинг бўйида турганда ҳам сувдан оқилона фойдаланиш кераклиги ҳақидаги ҳадислари ҳаммамизга маълум ва аёндир. Исрофгарчилик - бу аввало, гуноҳга етаклайди, оилавий даромадимизнинг камайишига олиб келади.

Азиз юртдошлар!

Бугунги кунда туманимизда не-не машаққатлар орқали етказиб берилаётган ичимлик сувини асраб-авайлаш, ундан оқилона фойдаланиш ва истеъмол қилинган ичимлик суви учун тўловларни ўз вақтида амалга ошириш орқали тежамкорликка ўз хиссамизни қўшсак, айни муддао бўлади.

Халқимиз учун қулайлик яратиш мақсадида 2021 йилда 18,9 км. узунликдаги  ичимлик суви тармоғи янгидан ётқизилиб, 6 та сув иншооти янгидан қурилмоқда. Лекин шу ўринда яна бир нарсани айтиш лозим, ичимлик сувидан, шу билан бирга мавжуд жиҳозлардан оқилона фойдаланиш, халқ, яъни жамият мулкини асраб-авайлаш ўрнига айрим фуқаролар томонидан сув қудуқлари қопқоқларини ўғирлаш, синдириб ташлаш, катта-катта юк машиналарининг бу жиҳозларга талофат етказиш ҳолатлари жуда кўп учрамоқда.

Қанчадан-қанча, миллиардлаб сўм маблағ сарфланиб, ичимлик суви келтирган ишчи ва идоранинг қадрига етиб, оби ҳаётнинг ҳар қатрасини асраб-авайлаш ҳар биримизнинг инсоний бурчимиздир. Чунки ҳар қатра сув – ҳаёт каби азиз, буни унутишга ҳаққимиз йўқ.

А.РАЖАПОВ, “Қорақалпоқ сув таъминоти” МЧЖ Амударё тумани филиали бошлиғи.