КАБУТАРЛАР ЖАСОРАТИ

Ҳар ҳафта дам олиш кунида хотинимнинг жағи очилади.

– Ҳой дадаси! Яна чойхонами? Бекорчи ошналарингизнинг хотин, бола-чақаси йўқми? Ёғли ошни паққос туширгунча уйга харажат қилсангиз бўлмайдими?

– Бўлди, бўлди. Яна маш-машангни бошладингми? Жонга тегиб кетдинг. Бемалол ошна-оғайниларим билан ҳам ўтиролмайман. Тиним билмай ишласам, топганимни берсам. Ўзим учун қачон  яшайман, қачон?

– Ахир дадаси, ҳар ҳафта зиёфат чўнтагингизни қуритса, топганингизнинг шундоғам баракаси йўқ.

– Ўчир овозингни, жонга тегдинг. Мен кетдим. Оғайниларим кутиб қолишади.

Оғайниларим ҳақиқатан ҳам кутиб қолишибди. Мени узоқдан кўрибоқ, жиғимга тега бошлашди:

– Ҳа хонимчанг рухсат бермадими?

– Девор ошиб қочиб келмадингми ўзи?

– Пул сўраб, ялиниб ўтирган, рангини сарғайтириб бечорагина.

– Бўлди, бўлди қилларинг. Сизларга гап бўлса. Ялинмадим, қайтанга сўкиб-сўкиб хумордан чиқиб келдим.

– Мана бу йигитнинг иши бўлибди, яшавор!

– Мижғов хотиндан эртароқ қутул. Учтасини туғиб олади-да, оёқ-қўлингни занжирбанд қилади.

– Ҳа, тўғри айтасан, – дедим юрагим ғашланиб. – Бу ярамас хотин зоти пул топ, болангни боқ, деб ҳоли-жонингга қўймайди. Бўлмаса ажрашаман, деб, алимент билан қўрқитишади.

– Эҳ, оғайнилар, дунёга бир марта келамиз, бўлар-бўлмасга жонни қийнайвериб нима қиламиз. Шундай экан, даврингни сур, даврингни!

Ўйлаган баҳоналаримни миямга жойлаб, минг бир хавотир билан қишлоққа, отамнинг олдига жўнаб кетдим. Хотиним билан ажрашаётганлигимни, боламга алимент тўлаб туришимни отамга қандай айтсам экан, деган ўй билан ҳовлига кириб бордим. Отам ҳовли ўртасидаги супада ўйга чўмиб ўтирарди. Ёнларига бориб салом бердим:

– Ассалому алайкум, ота! Тузук-мисиз?

– Ваалайкум ассалом. Кел ўғлим, келақол, ёнимга ўтир. Келин, бола-чақанг тинчми?

– Ҳа, ота, Худога шукур, ҳаммаси  тинч. Ўзингиз нега бунча хафа кўринасиз. Кайфиятингиз йўқ?

– Эҳ болам. Қариган сайин юрагинг юпқалашиб қолар экан. Сал нарсага хафа бўларкансан. Кеча, шу десанг, йўл четидаги қари чинорни яшин уриб, ёниб кетди. Бир жуфт кабутар ин қуриб, полапон очишган эди. Қуриган чинор шохлари чарсиллаб ёнар, кабутарлар эса чарх уриб, ўзларини ўтга уришар, полапонларини қутқаришга уринишарди. Аммо бунинг иложи йўқ эди. Бирдан она кабутар  олов ичида қолган инига ўзини урди-да, полапонлари устига қанотларини ёйиб ўтириб олди. Буни кўрган одамлар оҳ тортиб юборишди, кўзларига ёш олишди. Ҳаммаёқ шовқин: бир томондан оловнинг гуриллаши, полапонларнинг чирқиллаши, одамларнинг ҳай-ҳайлаши. Олов атрофида эса ўзини ҳар томонга уриб, ота кабутар айланиб учарди. Бир пайт десанг, у ҳам ўзини ўт ичига отди ва қайтиб чиқмади. Бечора  кабутар ўзининг жуфтисиз, болаларисиз яшай олмаслигини билди шекилли. Қушларнинг овози эшитилмай қолди, юрагимда ўша аччиқ чирқиллаш, қушлар фарёди ҳалиям эшитилиб турибди. Мана меҳр, мана муҳаббат, мана жасорат. Шундай  кичкина жуссаси билан оиласи, болалари учун ўзларини қурбон қилишди-я! Баъзи бир одамлар шундай тинч замонда ҳам хотин, бола-чақасини хўрлаб, ташлаб кетишади, масъулият нималигини билишмайди. Қорним тўйди, қайғум кетди, деб тараллабедод қилишади. Мана болам, шуларни ўйлаб, хафа бўлиб ўтирибман. Ўзинг-чи, ишларингдан ортиб, ҳар қалай мени йўқлаб келибсан? Ишларинг жойидами?

Отамнинг бу ҳикояси мени лол қолдирди. Бўғзимга бир нима тиқилиб қолгандек эди. Бир нуқтага тикилиб, қотиб қолган эдим. Бемаъни ҳаётим кўз олдимдан ўтди-ю, отамга шоша-пиша жавоб бердим.

– Ҳа, ҳа, жойида. Шу, келинингиз дадамиздан хабар олиб келинг, деб қўярда-қўймай юборди. Келаси якшанба набирангизниям олиб келаман.

Уйга қайтар эканман, йўл ёқасида ёнган чинорга қараб оғир хўрсиниб қўйдим. У ердан ҳалиям қушларнинг чирқиллаши эшитилиб тургандек эди. Нима учундир уйга шошилардим. Хотинимни, ўғлимни бағримга босгим келарди.

Дилбар АЛЛАБЕРГАНОВА, 57-мактаб ўқитувчиси.