KABUTARLAR JASORATI
Har hafta dam oliş kunida xotinimning jaği oçiladi.
– Hoy dadasi! Yana çoyxonami? Bekorçi oşnalaringizning xotin, bola-çaqasi yöqmi? Yoğli oşni paqqos tuşirgunça uyga xarajat qilsangiz bölmaydimi?
– Böldi, böldi. Yana maş-maşangni boşladingmi? Jonga tegib ketding. Bemalol oşna-oğaynilarim bilan ham ötirolmayman. Tinim bilmay işlasam, topganimni bersam. Özim uçun qaçon yaşayman, qaçon?
– Axir dadasi, har hafta ziyofat çöntagingizni quritsa, topganingizning şundoğam barakasi yöq.
– Öçir ovozingni, jonga tegding. Men ketdim. Oğaynilarim kutib qolişadi.
Oğaynilarim haqiqatan ham kutib qolişibdi. Meni uzoqdan köriboq, jiğimga tega boşlaşdi:
– Ha xonimçang ruxsat bermadimi?
– Devor oşib qoçib kelmadingmi özi?
– Pul sörab, yalinib ötirgan, rangini sarğaytirib beçoragina.
– Böldi, böldi qillaring. Sizlarga gap bölsa. Yalinmadim, qaytanga sökib-sökib xumordan çiqib keldim.
– Mana bu yigitning işi bölibdi, yaşavor!
– Mijğov xotindan ertaroq qutul. Uçtasini tuğib oladi-da, oyoq-qölingni zanjirband qiladi.
– Ha, töğri aytasan, – dedim yuragim ğaşlanib. – Bu yaramas xotin zoti pul top, bolangni boq, deb holi-joningga qöymaydi. Bölmasa ajraşaman, deb, aliment bilan qörqitişadi.
– Eh, oğaynilar, dunyoga bir marta kelamiz, bölar-bölmasga jonni qiynayverib nima qilamiz. Şunday ekan, davringni sur, davringni!
Öylagan bahonalarimni miyamga joylab, ming bir xavotir bilan qişloqqa, otamning oldiga jönab ketdim. Xotinim bilan ajraşayotganligimni, bolamga aliment tölab turişimni otamga qanday aytsam ekan, degan öy bilan hovliga kirib bordim. Otam hovli örtasidagi supada öyga çömib ötirardi. Yonlariga borib salom berdim:
– Assalomu alaykum, ota! Tuzuk-misiz?
– Vaalaykum assalom. Kel öğlim, kelaqol, yonimga ötir. Kelin, bola-çaqang tinçmi?
– Ha, ota, Xudoga şukur, hammasi tinç. Özingiz nega bunça xafa körinasiz. Kayfiyatingiz yöq?
– Eh bolam. Qarigan sayin yuraging yupqalaşib qolar ekan. Sal narsaga xafa bölarkansan. Keça, şu desang, yöl çetidagi qari çinorni yaşin urib, yonib ketdi. Bir juft kabutar in qurib, polapon oçişgan edi. Qurigan çinor şoxlari çarsillab yonar, kabutarlar esa çarx urib, özlarini ötga urişar, polaponlarini qutqarişga urinişardi. Ammo buning iloji yöq edi. Birdan ona kabutar olov içida qolgan iniga özini urdi-da, polaponlari ustiga qanotlarini yoyib ötirib oldi. Buni körgan odamlar oh tortib yuborişdi, közlariga yoş olişdi. Hammayoq şovqin: bir tomondan olovning gurillaşi, polaponlarning çirqillaşi, odamlarning hay-haylaşi. Olov atrofida esa özini har tomonga urib, ota kabutar aylanib uçardi. Bir payt desang, u ham özini öt içiga otdi va qaytib çiqmadi. Beçora kabutar özining juftisiz, bolalarisiz yaşay olmasligini bildi şekilli. Quşlarning ovozi eşitilmay qoldi, yuragimda öşa aççiq çirqillaş, quşlar faryodi haliyam eşitilib turibdi. Mana mehr, mana muhabbat, mana jasorat. Şunday kiçkina jussasi bilan oilasi, bolalari uçun özlarini qurbon qilişdi-ya! Baʼzi bir odamlar şunday tinç zamonda ham xotin, bola-çaqasini xörlab, taşlab ketişadi, masʼuliyat nimaligini bilişmaydi. Qornim töydi, qayğum ketdi, deb tarallabedod qilişadi. Mana bolam, şularni öylab, xafa bölib ötiribman. Özing-çi, işlaringdan ortib, har qalay meni yöqlab kelibsan? Işlaring joyidami?
Otamning bu hikoyasi meni lol qoldirdi. Böğzimga bir nima tiqilib qolgandek edi. Bir nuqtaga tikilib, qotib qolgan edim. Bemaʼni hayotim köz oldimdan ötdi-yu, otamga şoşa-pişa javob berdim.
– Ha, ha, joyida. Şu, keliningiz dadamizdan xabar olib keling, deb qöyarda-qöymay yubordi. Kelasi yakşanba nabirangizniyam olib kelaman.
Uyga qaytar ekanman, yöl yoqasida yongan çinorga qarab oğir xörsinib qöydim. U yerdan haliyam quşlarning çirqillaşi eşitilib turgandek edi. Nima uçundir uyga şoşilardim. Xotinimni, öğlimni bağrimga bosgim kelardi.
Dilbar ALLABERGANOVA, 57-maktab öqituvçisi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
