ŞUKRONA
Amudaryo köp millatli tuman. Bu zaminni gullab-yaşnatayotgan fidoyi xalqi esa bitta nom bilan ataladi – amudaryoliklar! Tuman xalqi uçun bu zamin muqaddas, ota-onasiday aziz. Şu bois, dunyoning qaysi burçagida bölişmasin ana şu muqaddas zaminga – ota makon – Amudaryoga talpinadi bu xalq bolalari.
Birining bolasini öziniki bilan teng körib, birining quvonçiga könglini qöşib, ğamini yuragiga yozib, oğiriga yelka tutib yaşaş – amudaryoliklar uçun azaliy qadriyat.
Tumanning Nazarxon ovuliga har gal yölim tuşganida keksa-yu yoş bağrini oçib:
- Ketmang, qönoğimiz böling, - deb turişlarini körib, yuragimda sokin, juda yoqimli bir hisni tuyaman. Bu – qon-qarindoşlik, qardoşlik, jondoşlik mehri. Ana şu mehr tafti ovulning har bir xonadonida hokim va ana şu mehr nazarxonliklar uçun irsiyat.
Ovulda istiqomat qiluvçi aholining asosini qoraqalpoqlar taşkil etsa-da, qozoq, özbek, turkman va boşqa millat vakillari uçun ham Nazarxon zamini kindik qoni tomgan ota makon. Fuqarolik hujjatlari oçib körilmasa, ularning millati qaysiligi bilan heç kim qiziqmaydi ham. U qozoqmi, özbek yo qoraqalpoqmi – nazarxonliklar uçun qon-qarindoş jigarband, jonday aziz yon qöşni, eldoş.
Heç esimdan çiqmaydi: 2007-yilning bahori edi. Amudaryo tumani madaniyat markazi binosida “Eng yaxşi qaynona” körik-tanlovining tuman bosqiçi ötkazilayotgandi. Körik-tanlov hakamlar hayʼati aʼzolari orasida öşa paytdagi “Mahalla” jamğarmasi tuman bölimi raisi, Alloh rahmat qilsin, Turkpenboy ota Örozboyev ham bor edilar.
Tanlov davom etar, barçaning diqqat-eʼtibori sahnada. Ammo şu lahzada heç kim öylamagan, kutilmagan holat yuz berdi-yu, hammaning eʼtibori bir muddat Turkpenboy ota Örozboyevga qaratildi. Öz mahoratlarini namoyiş etiş uçun sahnaga çiqişga taklif qilingan “Eng yaxşi qaynona” körik-tanlovining hududiy bosqiçi ğoliblari bölgan onaxonlar eng avvalo Turkpenboy otaning oldilariga kelib taʼzim qilişganlaridan söng sahnaga kötarildilar.
Onaxonlar taʼzimi, hurmati uçun ular bilan örnidan turib, quyuq söraşgan otaxon hakamlar hayʼati aʼzolariga:
- Men istegen qöjaliqlardaği kelinler-göy, - dedi faxrlanib.
Hayratlandik, ham otaxonga havas qildik. Qozoq millatiga mansub bölgan Turkpenboy ota Örozboyevning oldidan ötib, sahnaga çiqişni özlari uçun odobsizlik, deb bilgan “kelin”larning deyarli barçasi oltmiş, hatto 70-75 yoşli, biri özbek, biri qoraqalpoq, yana biri qozoq millatiga mansub onaxonlar edilar.
Turkpenboy ota uzoq yillar Nazarxon ovulidagi Berdaq nomli davlat xöjaligida, tumanning boşqa hududlarida rahbarlik lavozimlarida işlagan va Amu elining mehrini qozongan inson edilar. Uning hurmatini boşiga kötarganlar orasida turli millat vakillari bor edi.
- Odamgarçilik, mehr - millat tanlamaydi, - derdilar doim otaxon.
Şundanmi, kasbiy zarurat yuzasidan Nazarxon ovulida bölganimda ovul ahli:
- Turkpenboy otaning ul-qizlari omonmi? – deb söraşganlarida bir qozoqning ovul töla qon-qarindoşlari borligiga, ana şu qon-qarindoşlik mehri Amu elining turli hududlarida umrguzaronlik qilayotgan, otaning oldidan kesib ötmaydigan “kelin”lar qalbiga nurafşonlik, xotirjamlik baxş etib turganiga, töğrisi, havas qildim.
Çunki ana şunday qon-qarindoşlik, totuvlik mehri bilan Amu eli obod, tinç, farovon. Ana şu tinçlik-totuvlik evaziga tumanda har kuni bir özgariş, yangilaniş.
Yurtda qaçon xalq köngliga manzur özgariş böladi?
Xalq bilan hukumat birlaşganda, xalq manfaatini közlovçi islohotlar hayotga kirib kelganida. Bundan ham muhimi, xalqning noni, rizqi ziyoda bölganida har kuni bir özgariş yasaladi - mahallalarda, el-yurtda, köngillarda!
Bugungi Amudaryo tumanining qişloqlariga qadami yetgan insonning özgarayotgan mahallalar, xonadonlar qiyofasidan közlari qamaşadi.
Tobora jadallik bilan rivojlanayotgan fermer xöjaliklarining imkonlari keng: yer – öziniki, dasturxondagi jamiki noz-neʼmatlarning bari – öziniki! Çorvasi, paxtasi, ğallasi boğ-roği, parrandasi-yu asalariçilik, baliqçilik tarmoqlaridan yoğilayotgan qut-barakaning fayzi xalqning orzu-havaslarida bunyod etgan zamonaviy uy-joylarida namoyon. Bugun Amu xalqi şunçaki pollangan, şiftini faner bilan qoplagan uylarda emas, özi orzu-umidlar bilan ziynatlagan çaroğon, obod uy-hovlilarda, namunaviy loyihalar asosida bunyod etilgan uylarda yaşaşadi.
Tumanning barça hududlaridagi mahallalar qiyofasini tubdan özgartirib yuborgan bunday zamonaviy uy-hovlilar eşigini oçib bir içkarisiga qarang-a! Közingiz quvonadi. Quvonmasinmi? Yuzlab bunday körkam xonadonlarning birida özbek, birida qozoq va qoraqalpoq, turkman yoki tatar millatlariga mansub oilalar biri-biriga qöşni, quda-qudağay, döst-birodar.
Ana şunday mehr-oqibat, bağrikenglik muhiti bois, tuman işlab çiqarişning barça sohalarida barqaror taraqqiyot bor, özgariş bor.
Iqtisodiyot sohasi jadal rivojlanmoqda. Taʼlim sohasida amalga oşirilayotgan islohotlardan esa har bir oila manfaatdor: farzandlarining komil insonlar bölib voyaga yetişlari haqida özidan avval Vatan fidoyilik qilib turganidan ota-onalarining köngillari töq. Tuman xalq taʼlimi bölimi tasarrufidagi 86 ta umumtaʼlim maktablarining barçasida zamonaviy kompyuter, lingafon sinfxonalari, fanlar laboratoriyalari, zamonaviy jihozlangan sport zallari, kutubxonalar mavjud.
Intiluvçan, iqtidorli öquvçi-yoşlarni öz bağriga olgan aniq va tabiiy fanlarga ixtisoslaştirilgan maxsus maktab, fanlar böyiça ixtisoslaştirilgan sinflar, “Barkamol avlod” iqtidorli bolalar maktabi, sport maktablarining faoliyat olib borayotgani, bu bilim dargohlarida tahsil olayotgan öquvçilarning turli millatga mansub oilalarning farzandlari ekanligidan qalblarda iftixor uyğonadi. Iftixor tuyğusi bejizga emas – Amu elining kelgusi uçun masʼul bugungi ösmir-yoşlarning barçasi özbek, qoraqalpoq, qozoq, turkman, rus, tatar kabi millatlar oilalarining farzandlari. Ular bitta sinfxonada, bir ezgu maqsad yölida, ustozlari rahnamoligida ilm sirlarini örganadilar – Amu elini, ona Vatanni gullab-yaşnatiş, ona Yurt tuğini hamişa jahon aro baland tutiş orzusi bilan yaşaydilar. Orzuning esa millati yöq. U har bir qalbda Allohning uluğ ehsoni kabi yangidan tuğilaveradi. Orzular röyobi uçun intilişlar esa tinçlik neʼmatidan bahramand qalblarga xos. Ming-ming şukrlar bölsinki, bizning Vatanda ana şu buyuk neʼmat – tinçlik hokim, tonglarimiz osuda, osmonimiz musaffo. Ana şu buyuk neʼmat tufayli xalqning hayotida fayz-baraka bor, mehnatida samara, mehnat bilan obod dala-yu boğida, har qariç yerida özgariş bor.
Bu TINÇLIK, TOTUVLIK bergan baraka - buyuk özgariş! Ming-ming şukr!
Robiya YÖLDOŞEVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶