Sayyor sudda 11 nafar mahkum jazodan muddatidan ilgari ozod qilindi

Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan sud-huquq islohotlarining bosh maqsadi inson qadr-qimmatini ulugʻlash, qonun ustuvorligini taʼminlash va adolat tamoyillarini jamiyat hayotining har bir boʻgʻiniga chuqur singdirishdan iboratdir. Ayniqsa, sud majlislarining bevosita joylarda, fuqarolar ishtirokida sayyor tarzda oʻtkazilishi xalq va davlat idoralari oʻrtasidagi oʻzaro ishonchni mustahkamlashga, aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirishga beqiyos xizmat qilmoqda. Ana shunday huquqiy tadbirlardan biri 30-iyun kuni Amudaryo tumanidagi Navoiy mahalla fuqarolar yigʻinining maʼmuriy binosida boʻlib oʻtdi.

Jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudi raisi Jasurbek Baltabayev raisligida tashkil etilgan ushbu ochiq sayyor sud majlisida tuman prokuraturasi hamda tuman Ichki ishlar boʻlimi Probatsiya guruhi masʼul xodimlari ishtirok etdilar.

Mazkur sayyor sud majlisining asosiy kun tartibidan Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 73-moddasi, yaʼni jazoni oʻtashdan muddatidan ilgari shartli ozod qilish boʻyicha sud hujjatlarini koʻrib chiqish masalasi oʻrin oldi. Maʼlumki, davlatimizning siyosati jinoyatchi va huquqbuzarlarni faqatgina jazolashga emas, balki jinoyat sodir etgan shaxslarni qayta tarbiyalashga, ularni sogʻlom jamiyatga toʻlaqonli qaytarishga va yangi hayot boshlashlari uchun koʻmak berishga qaratilgan. Shu nuqtai nazardan, ilgari bilib-bilmay jinoyat sodir qilgan, biroq bugungi kunda tuzalish yoʻliga qatʼiy oʻtgan, oʻrnatilgan tartib-qoida talablarini soʻzsiz bajargan va eng asosiysi, mehnatga halol munosabatda boʻlib, oʻzining ijobiy tomonlarini namoyon etgan 11 nafar mahkumning ishi sayyor sud majlisida atroflicha koʻrib chiqildi. Sudning insonparvarlik tamoyillariga asoslangan qarori natijasida ushbu 11 nafar fuqaro oʻzlariga nisbatan tayinlangan jazolarning oʻtalmay qolgan qismidan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilindi.

Biroq, davlat va jamiyat tomonidan berilgan bunday yuksak ishonch hamda imkoniyat suiisteʼmol qilinmasligi qatʼiy uqtirildi. Shu bois, sud jarayonida ozodlikka chiqarilgan mahkumlarga qonunchilik talablari batafsil tushuntirildi. Jumladan, jazoni oʻtashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilinib, jazoning oʻtalmagan qismi mobaynida qasddan yangi jinoyat sodir etgan taqdirda Jinoyat kodeksining 60-moddasida nazarda tutilgan, yaʼni bir necha hukm yuzasidan jazo tayinlash qoidalariga muvofiq huquqiy oqibatlar kelib chiqishi haqida qatʼiy ogohlantirish berildi.

Mazkur modda talabiga koʻra, agar mahkum hukm chiqarilganidan keyin jazoni toʻla oʻtamay turib, yangi jinoyat sodir etsa, sud yangi hukm boʻyicha tayinlangan jazo muddatiga ilgarigi hukm yuzasidan oʻtalmay qolgan jazo muddatini toʻla yoki qisman qoʻshadi. Bunday holatda shaxsga nisbatan jazoning ogʻirroq turi uzil-kesil tayinlanishi alohida taʼkidlab oʻtildi. Bu esa har bir fuqarodan qonunlarga soʻzsiz itoat etishni va jamiyat tartib-qoidalarini hurmat qilishni talab qiladi.

Sud majlisi davomida nafaqat jinoiy jazolarni ijro etish masalalari, balki jamiyatdagi dolzarb ijtimoiy-huquqiy muammolar va ularning yechimlari ham diqqat markazida boʻldi. Xususan, tadbir ishtirokchilari va yigʻilgan fuqarolarga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-mart kuni qabul qilingan “Ayollar va bolalar huquqlarining himoyasini kuchaytirish hamda ularga nisbatan tazyiq va zoʻravonlik holatlarining oldini olish boʻyicha qoʻshimcha tashkiliy-huquqiy choralar toʻgʻrisida”gi farmonining mazmun-mohiyati haqida tushuntirish berildi. Mazkur farmon jamiyatimizda xotin-qizlar va yosh avlod vakillarining huquqlarini har tomonlama kafolatlash, ularni turli xil tazyiq va zoʻravonliklardan muhofaza qilish hamda oilalardagi ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish yoʻlida tashlangan muhim qadam ekanligi eʼtirof etildi.

Joylarda tashkil etilayotgan bu kabi ochiq sayyor sud majlislari oddiygina jazolash yoki afv etish mexanizmi emas, balki aholi oʻrtasida huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish, fuqarolarning qonunlarga boʻlgan hurmat hissini oshirish va jamiyatda adolat mezonini mustahkamlashning eng samarali vositalaridan biri boʻlmoqda. Insonparvarlik va qonun ustuvorligi yonma-yon yurgan, har bir fuqaro oʻz huquq va majburiyatlarini teran anglagan joyda esa, albatta, tinchlik, qatʼiy tartib va farovonlik barqaror boʻladi.