20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 22:24
Жамият 👁 445

ЗИЁЛИ ХОНАДОННИНГ ЗИЁБАХШ ТАРОВАТИ

ЗИЁЛИ ХОНАДОННИНГ ЗИЁБАХШ ТАРОВАТИ

Очерк

Шарқнинг буюк донишмандларидан бири Абу Наср Форобийнинг “Фозил одамлар шаҳри” асарида шундай фикрлар бор: “... Жамоа билан ишлашадиган одамлар энг ақлли инсонлар бўлиши зарур. Ақлли деб шундай инсонларга айтиладики, уларда ўткир зеҳн-идрок билан бирга гўзал фазилатлар ҳам бўлсин”. Буюк алломанинг  фикридан келиб чиқиб айтадиган бўлсак, айнан ана шундай кишилар ўзининг бутун қобилияти ва идрокини яхши ишларни амалга оширишга, ёмон ишлардан ўзини сақлашга бағишлайди ва ҳар қандай вазиятда ақлли, мантиқан тўғри фикр юритадилар.

Агар таъбир жоиз бўлса, Амударё туманининг Тўлқин овулида истиқомат қилувчи меҳнат фахрийси Ўрозбой ота Болтабоев ўзининг одамийлиги, атрофидагиларга нисбатан меҳр-оқибати, инсонпарварлиги, самимий дўстона фазилатлари билан бугунги ёшларга ҳақиқий ибрат, намуна бўла оладилар. Чунки Ўрозбой ота Болтабоев бутун онгли ҳаётини эл-юрт фаровонлиги йўлида бахш этган, Амударё туманининг иқтисодий-ижтимоий ривожланишига самарали меҳнатлари билан жуда катта ҳисса қўшган. Йиллар давомида қилган ҳалол ва фидойи меҳнати эвазига бугунги кунда умрининг сокин, пир-у бадавлатлик палласига етган элда азиз нуронийлардан бири сифатида ҳамон халқ орасида, ўзи истиқомат қилаётган қишлоқ аҳлининг яхши кунларида йўлдош, ғамларига шерик.

Ўрозбой ота ана шу пир-у бадавлатлик палласига етгунларига қадар сермаҳсул ва моҳиятан мазмунли ҳаёт йўлини босиб ўтди. 1943 йилда, иккинчи жаҳон уруши энг авж олган даврда, ҳозирги Тўлқин қишлоғининг Ваис овулида, оддий деҳқон оиласида дунёга келган Ўрозбой отанинг болалиги анчайин оғир кечган.

– Уруш даври бўлганидан катталар бизга “бу бола-ку”, деб қарашмаган, – хотирлайди отахон олис йилларни хаёлан кўз олдига келтираркан. – Фронт орти машаққатлари ҳам жанггоҳлардан кам бўлмаган. Ота-онамизга эргашиб болалигимиз колхоз даласида ўтган.

Ўрозбой Болтабоев ота-онасининг тўнғич фарзанди бўлганидан умри далада, кетмон чопиш билан ўтаётган Болтабой оға ўғлини жуда эртадан, 5 ёшида қишлоқдаги обрўли ўқитувчи, Аллоҳ раҳмат қилсин, Жумамурод Нуруллаевга топширди:

– Шу боламни ўз синфингизга олинг, жуда ўқишга ихлосли, уйда бизга савол беравериб, ҳоли-жонимизга қўймайди, – деди ўғлининг мактабда ўқишини чин дилдан истаган ота.

Иккинчи жаҳон уруши иштирокчиси бўлган Жумамурод Нуруллаев жанглардаги жасорати учун “Қизил юлдуз” ордени ва қатор жанговар медаллар билан тақдирланган, унинг кўкраги турли нишонлар шодасига тўлиб турар, Ўрозбой Болтабоевда бу инсон дунёда энг ақлли, доно ва кучли шахс сифатида таассурот уйғотганди ўшанда.

Жумамурод муаллим ўзига яраша меҳрибон, ҳатто кези келганида жуда қаттиққўл, қатъиятли эди.

– Ана шу устозимга қўйган меҳрим туфайли мен ҳаётда ўз ўрнимни топдим, қачонки элга манзур иш қилсам, “таълим берган устозингга раҳмат”, десалар, Жумамурод Нуруллаев кўз олдимга келади, – миннатдорлик ҳисси билан дейди Ўрозбой ота.

Ҳақиқатан ҳам инсоннинг ҳаёти яхши ва нурли ўзанга тушиб, бир текис, равон кечишида устозлар маслаҳати, таълим-тарбияси ўта муҳимлигини Ўрозбой Болтабоев ўз умри давомида чуқур идрок этди ва кейинчалик ўзи ҳам кўплаб шогирдларининг ҳаётда ўз ўринларини топиб кетишларида фидойи устоз мақомида бўлди.

Умумтаълим мактабини фақат аъло баҳоларга тугатган Ўрозбой Болтабоев Нукус шаҳридаги гидромелиорация техникумида  таҳсил олди. 1963 йилда мазкур илм даргоҳини ҳам имтиёзли тамомлаган ёш мутаҳассис 1963-1966 йилларда Ватан олдидаги йигитлик бурчини шараф билан адо этди. Ҳарбий хизматдан сўнг ўн йил давомида Амударё туманидаги йирик корхоналардан бири, собиқ “Аралводстрой” трестига қарашли қурилиш ташкилотида меҳнатни меъёрлаштириш бўйича муҳандис лавозимида ишлади. У бир вақтнинг ўзида мазкур қурилиш ташкилотида ўз вазифасидан ташқари, кўплаб жамоат ишларини адо этди. Хусусан, қурилиш ташкилоти ёшлар етакчиси ва ташкилот офиси атрофини ободонлаштириш, кўкаламзорлаштириш каби ишларга бош-қош бўлди.

Улуғ аллома Абу Наср Форобий айтганларидай, Ўрозбой Болтабоев ўткир зеҳн-идрокли бўлиши билан бирга гўзал фазилатлар соҳиби ҳам эдики, ана шу боисдан ҳам у қаерда, қандай лавозимда ишлашидан қатъий назар, бутун қобилияти ва ақл-идрокини яхши ишларни амалга оширишга, номақбул ишлардан ўзини сақлашга интилиб яшади ва бунга эришди. Пировардида, у ўз фаолияти давомида Амударё тумани раҳбариятининг юксак ишончига сазовор бўла олди. У 1977 йилдан 2001 йилгача, то нафақага чиққунига қадар Амударё туман партия қўмитасида инструктор, туман қишлоқ хўжалик ходимлари касаба уюшмалари қўмитаси раиси, собиқ Манғит давлат хўжалиги партия қўмитаси котиби, собиқ 498-МСПМКда меҳнатга ҳақ тўлаш бўйича муҳандис, Амударё тумани қишлоқ қурилиш трестида режалаштириш ва иқтисодиёт бўлими бошлиғи, туман давлат назорат инспекцияси инспектори, туман мулкларни хусусийлаштириш қўмитасида етакчи мутахассис, Амударё тумани касаба  уюшмалари фаолиятини мувофиқлаштириб турувчи Кенгаш раисининг ўринбосари, “Агротаъминот” идорасида ҳисобчи-иқтисодчи, ўсимликларни муҳофаза қилиш идорасида бош ҳисобчи лавозимларида фаолият юритди. У қаерда, қайси лавозимда ишлашидан қатъий назар атрофидаги ҳамкасблари, қўл остидаги мутахассислар, энди иш фаолиятини бошлаётган ёшларга нисбатан самимий дўст, ўз соҳасининг билимдони сифатида меҳр-оқибатли устоз мақомида бўлди ва ҳамиша эл-юрт, ўзи меҳнат қилган жамоа ҳурматини қозонди.

Ҳаётда кўп нарса инсоннинг ўзига, муомала маданиятига боғлиқ, дейишади. Шу нуқтаи назардан олиб қарайдиган бўлсак, Ўрозбой Болтабоев нимагаки эришган бўлса, одамшавандалиги, билимдонлиги, ташаббускорлиги ва ақл-фаросати билан эришди. Ҳеч эсидан чиқмайди: “Аралводстрой” трестига қарашли қурилиш ташкилотида меҳнатни меъёрлаштириш бўйича муҳандис лавозимида ишлаб юрган кезлари устози, тумандаги таниқли муҳандис Ким Марк Терентьевич:

– Ўрозбой, – деди бир куни, – сен жуда яхши, масъулиятли мутахассиссан, лекин бугунги давр учун бу сенга камлик қилади. Иқтисодиёт соҳасини пухта билмасанг, қачондир бир куни қийналиб қоласан. Ўқи, билимингни ошир.

У устозининг маслаҳатига амал қилиб 1971-1976 йилларда Тошкент халқ хўжалиги институтида сиртдан таълим олди. Устози айтганидай, чуқур иқтисодий билим ва ҳаётий тажриба омухталигида у қишлоқ ва халқ хўжалиги иқтисодий асослари таҳлили бўйича тумандаги етук мутахассислардан бирига айланди.

Вақт югурик, инсон измига ҳеч қачон бўйсунмайди. Лекин Ўрозбой Болтабоев ўз ҳаётини тўғри ўзанга йўналтира олгани учун ҳам вақтдан ўзиб яшади. Умр йўлларида кўп бора аччиқ  синовларга дуч келганида ҳам бу қийинчиликларни ўзининг ўткир ақл-идроки билан енгиб ўтди. Аллоҳ раҳмат қилсин умр йўлдоши Ҳанифа Аминова билан етти ўғил, бир қиз фарзандли бўлишганларида дунёда улардан бахтли инсон йўқ эди. Лекин оила бошига бемаврид келган кулфат – умр йўлдоши Ҳанифахон аянинг вафоти Ўрозбой Болтабоевнинг  қалбини яралади, энди 40 ёшдан ошганида 8 нафар фарзанди билан чирқиллаб қолаверди. Аммо маҳалла-кўй, ошна, ёр-дўстлар, қариндошлар меҳри туфайли у иккинчи марта турмуш қурди. Ахир бири-биридан мурғак етти ўғил, бир қизни тарбиялаб, вояга етказиш осонми?

Ўзига умр ҳамдами, фарзандларига она бўлиб хонадонига кириб келган Тўлғоной ая билан гўё унинг ҳаёт осмонида ой ҳам балқигандай бўлди. Ҳамиша халқ орасида, давлат ишида бўладиган Ўрозбой Болтабоев Тўлғоной ая туфайли яна хотиржам ҳаётга қайтди, хонадони файзга тўлди. Қувонарлиси, 8 нафар фарзанди 10та бўлди. Оилада яна икки ўғил дунёга келди. Ўрозбой ота билан Тўлғоной ая 9 ўғил, 1 қизнинг пир-у бадавлат ота-оналари бўлишди. Халқимизда: “қуш уясида кўрганини қилади”, деган ибратли ҳикмат бор Ўрозбой отанинг 10 нафар фарзанди ҳам бир-бирларига меҳр-оқибат бобида ҳавасларга муносиб вояга етишди. “Туққан эмас, тарбиялаган она”, деган ҳаёт синовларидан ўтган иборага қиёсан айтадиган бўлсак, Ўрозбой ота ва Тўлғоной ая тарбиясини олган ва бу зиёли оила тутумларини ўзлари учун шараф деб билган 10 фарзанд ҳам, невара-чеваралар ҳам ота-онасига, жигарбандларига меҳр-оқибат  бобида бири-биридан ақлли, фаросатли, одамий фазилатлари билан атрофидагиларга ибрат.

Бу нуроний инсонларнинг фарзандлари жамлашиб келишсалар, катта хонадон тўйхонага айланиб кетади. Бири ўқитувчи, бирлари шифокор, ИИБ ходими, яна бирлари моҳир тадбиркор, ҳамшира, тарбиячи бўлган фарзандлари камолидан, уларнинг ҳаёт тарзларидан ота-оналарининг кўнгиллари тўқ. 38-сонли мактаб директори бўлган катта ўғли Баҳромжонга ҳавас қилиб қолган барча фарзандлари ўқимишли, зиёли инсонлар бўлганидан, айни пайтда невара-чеваралари ҳам илмга интилувчан бўлиб улғайишаётганидан Ўрозбой ота мамнун.

Айни кунларда 80 ёшлик баланд довондан ҳатлаган Ўрозбой ота 41 нафар ўғил-қиз, невара-чевара, ҳатто келин ва куёвларининг исм-шарифи-ю, касб-кори, қайси ОТМ талабаси эканлигигача адашмай санайдилар:

– Баҳромжон педагог, Саида ҳамшира, Даврон ИИБ ходими, Улуғбек тадбиркор, Бахтиёр врач, Исломбек билан Музаффар тадбиркор, Акмал моҳир ошпаз, Умар ўқитувчи, Акбаржон тадбиркор...

Отахон  фарзандлари, невара-чевара, келин ва куёв ўғилларининг исмларида ҳам янгишмайдилар, биз эса ҳисобда адашиб кетамиз. Билганимиз, келинларининг ҳам 4 нафари олий маълумотли ўқитувчи, врач ва тадбиркорлик соҳаси билимдонлари, невараларининг 6 нафари ОТМ талабалари, яна бир невара келини ўқитувчи, невара куёвлари ҳам ўқимишли. Уларнинг барчаси ўзларидан тиниб-тинчиб, уйли-жойли бўлиб кетишган, ҳар бири мустаҳкам оила қўрғонининг соҳиб ва соҳибалари. Назаримизда бу зиёли хонадондан эл-юртга, қалбларга зиёбахш тароват, самимият нурлари таралаётгандай. Ўрозбой отанинг 9 ўғил, 1 қизига хос бўлган ўзаро меҳр-оқибатга, бир дастурхондан туз-намак татиб яшаётган жигарбандлар ўртасидаги мустаҳкам одамийлик ришталарига, тўғриси, дилимизда ҳаваслар уйғонди. Ўрозбой отага янада узоқ ва сермазмун умр тиладик.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026