АРМОН (Ҳаётий воқеа асосида)

Бинойидай ишлаб юрган Роҳила ётиб қолди.

– Ота, Сарвар билан Моҳларни уч кундан бери кўрмадим, сизни олиб кетди, дейишди.., – Роҳила жуда ожиз овозда гапирди.

Ибодулла ота ниманидир англагандай бўлди, гапиришга ошиқмади, “Ҳозир, болам”, деди-ю ташқарига йўналди.

Ҳовли адоғидаги супада ўтирган қудағайи олдига бо-риб, невараларини сўради:

– Мен касални боқайинми, болаларними? – жеркиди қудағайи.

Ибодулла ота ўзини босди, ҳарна  аёл киши, тағин қизининг қайнонаси.

 – Болаларини уч кундан бери кўрмабди, соғинган, –деди мулойимлик билан.

– Қизингизнинг қандай касаллигини биласизми? Ахир у рак! Болаларга юқиб.., –чайналди қудағайи.

Бу гапдан сўнг, Ибодулла ота учун гапириш ортиқча бўлди. Индамай ўрнидан турди-да, Роҳилани даст кўтариб дарвоза олдида турган машинанинг орқа ўриндиғига авайлаб ётқизар экан, уни аввалроқ олиб кетмаганига афсусланди.

Орадан бир ярим ой ўтиб, Роҳила бутунлай еб-ичишдан қолди. Гоҳ ҳуш, гоҳ беҳуш ётган Роҳила кун бўйи эшикдан кўзларини узмас, ожизгина овоз чиқариб, ўғли билан қизини чақирарди.

– Жиянларингни  олиб кел, – деди Ибодулла ота ўғли Нодирбекка – айтишиб ўтирма, жиянларингни олиб, тезда қайт. Бир ойдан ўтди, опанг болаларини ҳар куни минг марта сўрайди, илҳақ бўлиб ётибди. Нодирбек кетди, лекин ҳадеганда қайтавермади. Билса, қудағайи невараларини жўнатмабди.

– Худога солдим, қай банданг гуноҳкор бўлса, ўзинг адолат қил, Тангрим! – Ибодулла ота ҳовли адоғига бориб, елкалари силкиниб-силкиниб йиғлади.  Шу пайт ўртанча қизи Рамиза ичкаридан югуриб чиқди:

– Ота, ота, қараб юборинг, ота!

Шошилиб ичкарига кирган Ибодулла ота Роҳиланинг ёстиққа  суянганча тикланиб ўтирганини кўриб ҳам қувонди, ҳам ҳайрон қолди. Бир неча кундан бери лабига томизган сувни тамшаниб олишга мажоли етмаётган Роҳила атрофига тахлаб қўйилган ёстиқларга суянганча эшикка термулиб ўтирар, афтидан ҳозир болалари кириб келадигандай, уларни бағрига босишга ошиқиб, икки қулочини ёзганча ўзини тетик тутишга уринарди.

– Сарвар, Моҳлар, – ожизгина пичирлади унинг лаблари.

– Келишади, опа, келишади, эрталаб поччам олиб келади, – ҳозир бориб кўриб келдим.

Нодирбекнинг шу гапларидан сўнг Роҳила бошини мажолсизгина ёқтиққа қўйди. Бир неча сония опаларига, укасига, отасига тикилиб-тикилиб қаради. Сўнг юзини девор томонга бурганча уйқуга кетди. Ярим тунда илкис кўзини очиб, яна эшикка қаради. Бутун кучини тўплаб иккала қўлини кўтаришга ҳаракат қилди, сўнг яна уйқуга кетди, сал ўтиб уйғонди, деразага боқди, нигоҳлари билан тонг ёруғлигини излади. У тонгни, тонгда кириб келадиган болаларини кутарди. Роҳила тун ярмидан оғганда яна уйқуга кетди-ю, бошқа уйғонмади. Енгилгина хуррак отаётган каби ухлайверди, ухлайверди. Бот-бот қўлларини қимирлатиб қўярди, холос. Тонг ғира-ширасида у жимиб қолди...

Кўзларини юмиб ухлаётган Роҳила қачон кўзини очди, бошини қачон эшик томон бурди, атрофида бир оғиз сўзига илҳақ ўтирган жигар-бандлари ҳатто сезмай қолишди. Фақат Роҳила жимиб қолгач, хавотир билан унга боққан Ибодулла ота “Астағфируллоҳ!” деб юборди. Роҳила кўзларини катта-катта очиб, эшикка термулганча, юзида ажиб нурли табассум билан жон берганди. Зоҳиридами, ботинидами, Аллоҳнинг иродаси билан у фарзандлари билан кўришган каби мамнун қиёфада ётар, кўзларидаги нур ҳам ҳали сўнмаган эди.

Ибодулла ота қизининг очиқ кетган интизор кўзларини титроқ қўллари билан силаркан, унинг дудоқлари нам эканлигини сезди. Хаёлида болалари билан кўришиб йиғладими ёки болаларининг соғинчи унга армон бўлиб қолдими? Буниси отага ноаён эди.

– Армонли дунёга сиғмаган армонли бола-а-ам! – Роҳиланинг жасадини бағрига босиб, юзларини силаб-силаб армон билан йиғлади ота.

Салдан кейин бутун ҳовлини аччиқ фарёд тутди. Бир пасда тумонат одам йиғилди. Пешин намозидан аввал Ибодулла отанинг  гўзал қизини қабрга қўйишди. Ҳассакашлар ҳовлига уввос солиб кириб келишганида дарвоза олдида неваралари кўринди. Ибодулла ота қанчалик ўзини қўлга олишга уринмасин, барибир чидай олмади. Бири 7 ёш, бири 5 ёш бўлган Сарваржон билан Моҳларойимни бағрига босиб ўксиб-ўксиб йиғлади. Кичиги англамаса-да, Сарваржон бир нарсани тушунгандай, бобосининг бағридан узилиб чиқиб, ичкари уйнинг ҳар бир хонасига кириб чиқди. Аёллар орасидан онасини излади. Холаларини бир аҳволда кўриб, йиғлаб юборди.

– Онажон, онамни топиб беринглар, онамни... – бола то ўзи тўхтамагунча қўйиб беришди. У узоқ йиғлади, унга синглиси қўшилди. Болаларни овутгани келган Чамангул энага Сарвар тик қараб бақирди:

– Сизни ёмон кўраман, кетинг бу ердан. Онангнинг касали юқади, деб бизларни қўймадингиз. Қани менинг онажоним, топиб  беринг энди. Онаж-о-он!

Йиғлаган ҳам йиғлади, йиғламаган ҳам. Шунда маҳалладаги кекса онахон Шарифа момо болаларнинг бошини силаб далда берди, овутди, сўнг:

– Чамангул қудағай, – деди босиқлик билан, – жуда оғир гуноҳга ботибсиз, тавба қилинг. Роҳилажондай аёл бошқа дунёга келмайди. Болаларига жуда илҳақ қилдингиз-а, илҳақ қилдингиз. Касали юқса, менга юқмайдими, ҳар куни келдим олдига, ҳар келганимда бағримга босдим, уялинг-а, қудағай, уялинг, тавба денг. Энди бу норасидаларнинг  юзига қандай қарайсиз-а, қудағай...

Роҳиланинг маъракалари ўтди, Сарваржон билан Моҳларойим энаси билан дадаси қанча қистовга олишмасин, Ибодулла  отанинг уйида қолишди. Айниқса, Сарвар бошқача, ақлли эди:

– Биз ўзимиз хоҳлаган жойда яшаймиз, кетмаймиз! – деди қатъий. Бир йил ўтиб-ўтмай куёви уйланди. Шундан сўнг, неваралари дадаси ҳақида ҳатто ўйламай ҳам қўйишди. Ўгай она қўлига невараларини бергиси келмаётган Ибодулла отага бир куни куёви келиб бир парча қоғоз ташлаб кетди. Унда шундай сўзлар бор эди: “Фарзандларимнинг хоҳишига  кўра, уларни бобоси Ибодулла Файзуллаев қарамоғига беришга розиман”. Афтидан куёви ўз тинчлигини ўйлаб, болаларидан ҳам кечган эди.

Ибодулла отанинг кўнгли хотиржам тортди. Кўз олдида  эшикка термулиб жон берган, дийдалари нам Роҳиланинг армонли нигоҳи жонланди: “Қизимнинг руҳи шод бўлиши учун уларни кўз қорачиғидай асрайман”. Отанинг юзини аччиқ армон ёшлари юварди.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.