САЛОМАТЛИКНИНГ АСОСИ ЖИСМОНИЙ ФАОЛЛИКДИР

1948 йил 7 апрель куни жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилоти ташкил топган кун деб белгиланган. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти инсонларнинг саломатлигини сақлаш, касалликларнинг олдини олиш борасида кенг кўламдаги ишларни олиб боришни ўз зиммасига олган.

1950 йилдан 7 апрель куни “Бутунжаҳон саломатлик куни” деб белгиланган. Шундан буён  инсонларнинг саломатлигини сақлаш мақсадида кўп учрайдиган касалликлар бўйича йил касаллиги белгиланиб, шу касалликнинг олдини олишга доир чора-тадбирлар ишлаб чиқилиб, профилактика ишлари олиб борилади.

Президентимизнинг 2020 йил 30 октябрдаги “Соғлом турмуш тарзини кенг татбиқ этиш ва оммавий спортни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонида кўзланган мақсад соғлом овқатланиш тамойиллари, жисмоний фаоллик  ва оммавий спорт турлари билан шуғулланиш, ташкилот ва корхоналарда, МТТ ва мактабларда  шанбанинг саломатлик куни деб белгиланиши, турли спорт мусобақалари ўтказилиши, шахсий гигиенанинг аҳамияти, зарарли одатларга берилмаслик кабилар ҳар бир фуқаронинг кундалик ҳаёти  тарзига айлантирилиши  давлат сиёсати даражасига кўтарилди.

Инсон танаси доимий ҳаракатланиб туришга мослашган. Сабаби кўп асрлар олдин одамлар ҳам бошқа жонзотлар каби ўз озуқасини жисмоний ҳаракати орқали топган. Аммо сўнгги асрда инсонлар кўпроқ ақлий меҳнат орқали кун кўрадиган бўлди. Бу эса, камҳаракатлилик оқибатида келиб чиқувчи бир қатор касалликларнинг кўпайишига олиб келди.

Камҳаракатлилик бутун дунёнинг ўткир муаммосига айланаётган ҳозирги даврда ҳолсизлик, уйқунинг бузилиши, диққат-эътиборни жамлай олмаслик, хотиранинг пасайиши, сабабсиз чарчаш ҳисси, семизлик каби белгилар ҳар бир кишида учрайди, лекин камданкам одамлар бу ҳолатларни камҳаракатлилик билан боғлайди. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотига кўра, йилига чекишдан 5 млн. нафар, камҳаракатлиликдан эса бундан ҳам ортиқ инсон қурбон бўлмоқда.

Кечки овқатдан сўнг, 3-4 километр пиёда сайр қилиш таомнинг яхши ҳазм бўлишига фойда беради. Шунингдек, кишининг жисмоний фаоллигини ҳам ошириб, кўп касал бўлишнинг олдини олади. Эрталабки ярим соатлик енгил жисмоний машғулот эса, кун давомида ўзимизни тетик ҳис қилишимизни таъминлайди. Кун давомида ҳар икки соатда беш-ўн дақиқа жисмоний ҳаракат қилиш, кейинги бир-икки соат давомидаги иш самарадорлигининг икки баробарга ортишига сабаб бўлади.

Мутахассисларнинг маълум қилишича, ҳафтада атиги 2,5 соатлик жисмоний фаоллик эрта ўлим ҳолатларини 28 фоизга, юрак касалликларига чалиниш эҳтимолини 20 фоизга камайтиради. Бундан ташқари, жисмоний фаоллик натижасида организмда биосинтез жараёни фаоллашади, қон айланиш жараёни 4-5 марта кучаяди, юрак қисқаришлари сони тезлашади, бу эса организмда янги энергия ҳосил бўлишига ва энергия билан таъминланиш яхшиланишига олиб келади.

Туман Тиббиёт бирлашмасининг Телеграмда “Саломатлик сабоқлари” канали  очилиб,  ҳозирги кунда юқумли ва юқумсиз касалликлар  профилактикаси, гимнастика, фаол ва пиёда юриш, велосайр, кечки сайрларнинг инсон саломатлигини мустаҳкамлашдаги  аҳамияти  мавзуларида фойдали маслаҳатлар  бериб борилиши йўлга қўйилди.

Жумабой ЯвҚашев, Тиббиёт  бирлашмаси

АСТТҚҚ ва ЖФО марказ бўлими  мудири.