ҲАР БИР СЎЗИ ҲИКМАТ, ЎЗИ БИР ДУНЁ

 Алишер Навоий ҳақида ёзишга ҳеч қачон шайланмаганман. Негаки, бу азиз ва такрорланмас инсон ижоди ҳақида ёзиш, қалам тебратиш, таҳлил қилиш жуда ката билим ва салоҳиятни талаб қилади. Болалигимиздан Алишер Навоийнинг дилрабо шеърлари ва ғазаллари, рубоийларини ёд олиб катта бўлганмиз. Сўз ва унинг дур-у гавҳарлигига ишора қилувчи пурҳикмат сатрлари дейсизми, “олдига қўйганни емоқ ҳайвоннинг иши бўлса, оғзига келганни демоқ нодоннинг иши” эканлигини уқтирган ҳикматлари дейсизми, сўз қудратини ҳис қилиш, муомала маданиятига эътибор қаратиш зарурлигини бизнинг қон-қонимизга сингдириб келган. Дунёни ларзага слоган, форсийзабон ижодкорларни “ худога шукр, бу асарни туркийда битди” - дея қувонтирган “Хамса” асари бутун ўзбек номини дунёга танитди.
Шоҳ ва шоир Ҳусайн Бойқаро “Хамса” асари яратилиши муносабати билан шаҳар кўчаларида Навоийни оқ отга миндириб шоирга эҳтиром кўрсатган. Давлат ҳукмдори томонидан буюк муҳаббат билан қарши олинган “Хамса” асаридаги Фарҳод образи ёшларда илмга муҳаббатни ошириб, дунё ва тож-тахтдан кўра, билим олиш зарур эканлигини ўргатади. Баҳром тимсоли орқали эса шон-у шуҳратга, мақтовга берилмаслик, шошиб қарор чиқармаслик фазилатларини ўрганишимиз мумкин.
Ёшлигидан шеър ва адабиётга ихлос қўйган ёш Алишернинг ижодига мавлоно Лутфий томонидан билдирилган илиқ фикрлар, бутун умри давомида яратган асарларини икки мисра шеърига алишмоқчи бўлганлигини ҳар бир ёш, мактаб ўқувчиси жуда яхши билади. “Бирисин ой англа, бирисин қуёш” дея ота-она ҳурматини бажо келтиришга қаратилган пурҳикмат сатрлари барча туркийзабон халқлар қалбидан жой олиб улгурган. Шоир шеърларини нафақат туркий халқлар, балки туркий бўлмаган халқлар ҳам севиб мутолаа қилишган, Зеро унинг: “Кўнгил бермиш сўзимга турк жон ҳам, не ёлғиз турк балким туркмон ҳам”, деб эътироф этиши бугунги кунда ҳам ўз исботини топмоқда. Боку, Токио, Москва ва бошқа шаҳарларда қад кўтариб, ўзбекнинг фахри бўлиб турган Алишер Навоий ҳайкали унинг ижодига бутунжаҳон халқлари ҳам беэътибор эмаслигини намоён этади.
Абдулла Орипов таъкидлаганидек, “Дунё деган шундайин, англаб бўлмас сир экан” . Бу дунё сир-синоатларини излаб, асарларида ёритган Алишер Навоийчалик ҳеч ким ҳаракат қилмагандир. 16 хил жанрда ижод этган азиз бобокалонимиз шеъриятининг ўзи бир катта дунё, катта сир.
“Олам аҳли билингизким, иш эмас душманлиғ,
Ёр ўлинг бир-бирингизга эрур ёрлиғ иш”,
 деган гўзал мисралари халқимиз қадриятларидан ҳисобланган меҳр-мурувварлилик, меҳрибонлик, ҳамжиҳатлик каби тушунчалар билан ҳамоҳангдир.
Ҳар бир дарс ишимизда  шоирнинг ҳикматларга тўла ибратли фикрларини ёшларга ўргатишимиз, шахсан ўзларимиз ҳам амал қилишимиз орзим.
Алишер Навоий бобомиз ана шундай дунё ичра дунёдир, ҳар нафас ундан фақат сабоқ ва ибрат олишимиз мумкин. Бу йил мамлакатимизда шоирнинг 580 йиллиги кенг нишонланмоқда. Шоир руҳига хатми Қуръон қилиниб, 9 февраль тонги унинг пок хотирасига Қуръон тиловати билан бошланади. Буюк аждодларимизга муносиб ворислар бўлиб вояга етаётган ёшларимиз ажиб чаман ифоридан мангу баҳраманддирлар бўлажак. Шоир руҳи доимо биз билан, биз унинг фарзандларимиз.

Гулойим БЕГЖАНОВА, 11-сонли мактабнинг она тили ва адабиёт фани ўқитувчиси.