HAR BIR SÖZI HIKMAT, ÖZI BIR DUNYo

 Alişer Navoiy haqida yozişga heç qaçon şaylanmaganman. Negaki, bu aziz va takrorlanmas inson ijodi haqida yoziş, qalam tebratiş, tahlil qiliş juda kata bilim va salohiyatni talab qiladi. Bolaligimizdan Alişer Navoiyning dilrabo şeʼrlari va ğazallari, ruboiylarini yod olib katta bölganmiz. Söz va uning dur-u gavharligiga işora qiluvçi purhikmat satrlari deysizmi, “oldiga qöyganni yemoq hayvonning işi bölsa, oğziga kelganni demoq nodonning işi” ekanligini uqtirgan hikmatlari deysizmi, söz qudratini his qiliş, muomala madaniyatiga eʼtibor qaratiş zarurligini bizning qon-qonimizga singdirib kelgan. Dunyoni larzaga slogan, forsiyzabon ijodkorlarni “ xudoga şukr, bu asarni turkiyda bitdi” - deya quvontirgan “Xamsa” asari butun özbek nomini dunyoga tanitdi.
Şoh va şoir Husayn Boyqaro “Xamsa” asari yaratilişi munosabati bilan şahar köçalarida Navoiyni oq otga mindirib şoirga ehtirom körsatgan. Davlat hukmdori tomonidan buyuk muhabbat bilan qarşi olingan “Xamsa” asaridagi Farhod obrazi yoşlarda ilmga muhabbatni oşirib, dunyo va toj-taxtdan köra, bilim oliş zarur ekanligini örgatadi. Bahrom timsoli orqali esa şon-u şuhratga, maqtovga berilmaslik, şoşib qaror çiqarmaslik fazilatlarini örganişimiz mumkin.
Yoşligidan şeʼr va adabiyotga ixlos qöygan yoş Alişerning ijodiga mavlono Lutfiy tomonidan bildirilgan iliq fikrlar, butun umri davomida yaratgan asarlarini ikki misra şeʼriga alişmoqçi bölganligini har bir yoş, maktab öquvçisi juda yaxşi biladi. “Birisin oy angla, birisin quyoş” deya ota-ona hurmatini bajo keltirişga qaratilgan purhikmat satrlari barça turkiyzabon xalqlar qalbidan joy olib ulgurgan. Şoir şeʼrlarini nafaqat turkiy xalqlar, balki turkiy bölmagan xalqlar ham sevib mutolaa qilişgan, Zero uning: “Köngil bermiş sözimga turk jon ham, ne yolğiz turk balkim turkmon ham”, deb eʼtirof etişi bugungi kunda ham öz isbotini topmoqda. Boku, Tokio, Moskva va boşqa şaharlarda qad kötarib, özbekning faxri bölib turgan Alişer Navoiy haykali uning ijodiga butunjahon xalqlari ham beeʼtibor emasligini namoyon etadi.
Abdulla Oripov taʼkidlaganidek, “Dunyo degan şundayin, anglab bölmas sir ekan” . Bu dunyo sir-sinoatlarini izlab, asarlarida yoritgan Alişer Navoiyçalik heç kim harakat qilmagandir. 16 xil janrda ijod etgan aziz bobokalonimiz şeʼriyatining özi bir katta dunyo, katta sir.
“Olam ahli bilingizkim, iş emas duşmanliğ,
Yor öling bir-biringizga erur yorliğ iş”,
 degan gözal misralari xalqimiz qadriyatlaridan hisoblangan mehr-muruvvarlilik, mehribonlik, hamjihatlik kabi tuşunçalar bilan hamohangdir.
Har bir dars işimizda  şoirning hikmatlarga töla ibratli fikrlarini yoşlarga örgatişimiz, şaxsan özlarimiz ham amal qilişimiz orzim.
Alişer Navoiy bobomiz ana şunday dunyo içra dunyodir, har nafas undan faqat saboq va ibrat olişimiz mumkin. Bu yil mamlakatimizda şoirning 580 yilligi keng nişonlanmoqda. Şoir ruhiga xatmi Qurʼon qilinib, 9-fevral tongi uning pok xotirasiga Qurʼon tilovati bilan boşlanadi. Buyuk ajdodlarimizga munosib vorislar bölib voyaga yetayotgan yoşlarimiz ajib çaman iforidan mangu bahramanddirlar bölajak. Şoir ruhi doimo biz bilan, biz uning farzandlarimiz.

Guloyim BEGJANOVA, 11-sonli maktabning ona tili va adabiyot fani öqituvçisi.