OROL – MENING TAQDIRIMDA

Orol dengizi…. Insonlar xatosi tufayli qurib borayotgan dengiz. Qirgʻoqlarni sogʻingan suv mavjlari, qayiqlarni sogʻingan baliqchilar, qanchadan-qancha qirilib ketgan jonivorlar, oʻz uylarini majburan tashlab ketgan insonlarni oʻylasam, qalbim zirqiraydi. “Qani oldingi Orolim!” deya hayqirgim keladi. Birgina oʻylamay qilgan inson xatosi shuncha qimmatmi?

Dengiz choʻl mintaqasida joylashganidan uning yuzasidan har yili 1 metr qalinlikdagi suv bugʻlangan. Oʻtgan asrning boshlaridan suv sathi pasaya boshlangan. Sugʻoriladigan dehqonchilikning rivojlanishi natijasida Amudaryo va Sirdaryoning deltasiga quyiladigan suv miqdori kamaygan. Suvning sifati yomonlashib, ichish uchun yaroqsiz ahvolga kelgan.

Biz yaxshi bilamizki, har bir jonzotning tirikligi suv bilan. Orol dengizi qurishi natijasida tuz, chang havoga koʻtarilib, odamlar orasida turli kasalliklar koʻpaydi. Ayniqsa, ayollar va bolalar orasida onkologik kasalliklar uchramoqda. Dengiz tubidan koʻtarilgan chang, tuz toʻzoni, atmosfera ifloslanishi kundan kunga ortib bormoqda. Bugungi kunda aholi ifloslangan ochiq suv havzalaridan foydalanadi. Dengizga yaqin joyda yashovchi aholining koʻp qismi oʻz turar-joyini tashlab koʻchib ketmoqda.

Orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? Ilmiy maʼlumotlarga qaraganda, Orol tarixda koʻp marta oʻz shaklini oʻzgartirgan va qurib qolgan. Hozirgi vaqtda Orol muammosi Oʻrta Osiyo va butun dunyoning umumiy muammosiga aylanib ulgurdi. Dengiz hozirda “oʻlik dengiz” deb hisoblanmoqda. Tirik organizm dengizda deyarli yoʻq. Orol dengizining qurishi iqlimga ham taʼsir koʻrsatmoqda.

Men umid qilamanki, birgalikda harakat qilsak, albatta, uni qutqarib qolamiz.

Javlonbek Oʻrozaliyev, 36-sonli maktab oʻquvchisi.