21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 02:37
Jamiyat 👁 294

Abu Rayhon Beruniy tavalludining 1050 yilligiga BOBOMIZ QOLDIRGAN MEROS

Abu Rayhon Beruniy tavalludining 1050 yilligiga BOBOMIZ  QOLDIRGAN  MEROS

Köhna zaminimizda qançadan-qança ziyolilar, buyuk mutafakkirlar, allomalar, olim-u ulamolar, şoir-u donolar dunyoga kelişgan, ijod qilişgan, ona Vatanimiz dovruğini jahonga tanitgan buyuklar Vatanidir bu. Ana şunday Alloh bergan buyuk ajdodimiz – Beruniy bobomizdir.

Prezidentimizning 2022-yil 25-avgustdagi Qaroriga köra, xalqimiz ming yillab kutgan orzu-armonlar amalga oşişi uçun zamin yaratildi – buyuk qomusiy olim  Abu Rayhon Beruniy tavalludining 1050 yilligi keng nişonlanadigan böldi. Şunga asosan Beruniy merosini örganiş böyiça xalqaro yönaliş belgilanib, 2023-yil oxirigaça  Qoraqalpoğiston Respublikasi Beruniy tumanida Abu Rayhon Beruniy majmuasi qurilişi, alloma ilmiy-ijodiy merosiga mansub qölyozma va boşqa madaniy boyliklar restavratsiya qilinişi, öquvçilar örtasida Xorazm viloyatida tegişli fan böyiça xalqaro fan olimpiadasi  ötkazilişi, şuningdek, Abu Rayhon Beruniy nomidagi xalqaro mukofot taʼsis etilişi  kabi muhim jarayonlar ilm va ijod ahli tomonidan  mamnunlik, faxr-u iftixor bilan kutib olindi.

Keçagidek esimda, 90-yillarning boşida Beruniy tuman gazetasida faoliyat yuritayotgan kezlarim edi. Şaharning diqqatga sazovor joylarini aylaniş maqsadida şundoqqina markazdagi Beruniy xiyobonida böldik. Alloma byustini ziyorat qilib, özining betimsol bilimi bilan dunyoni lol qoldirgan olim tuğilib-ösgan Kat qalʼasida  uning hayoti va ijodini aks ettiruvçi birorta jöyali narsa topa olmadim. Bilim maskanlarida ham asarlari, eksponatlariga közim tuşmadi. Yoşlar deyarli olim haqida bilimga ega emas edi. Öşa davr uçun bu, albatta, tabiiy holat. Yoşlarda ayb yöq. Ayb totalitar tuzumda, mustamlakaçilik zamonida. Qani edi, olimning kindik qoni tomgan göşasida  möʼjazgina muzey bölsa-yu, Abu Rayhon Beruniy hayoti va ijodi haqida sözlab tursa, manguga... mangulikka daxldor faxrimiz haqida... deb orzuladim.

Bu haqda “Özbekiston ovozi” gazetasida kattagina çiqiş qildim. Yillar ötdi, farzandlik burçim yangliğ bu orzu könglimning tub-tubida qolib ketdi, unutildi.

Bugun esa Prezidentimiz tomonidan qabul qilingan Qaror  mening olis xotiramni uyğotdi. Beruniy bobomizga bölgan hurmat-eʼtiborni yanada oşirdi. Beruniy aniq va tabiiy fanlarga oid 182 ta asarini bizga meros qilib qoldirgan. Uning 18 tasi astronomiya, 15 tasi geografiya, 5 tasi astronomik uskunalar va ulardan foydalaniş, 4 tasi yoruğlik nurini kuzatişga, 5 tasi vaqtni hisoblaş va aniqlaşga, 5 tasi yulduzlarga, 7 tasi astrologiyaga, 14 tasi optika faniga oid asarlar bölgan. Qiziği şundaki, bu asarlarning 30 ga yaqini bizgaça yetib kelgan. Asarlarining asl qölyozma nusxalari turli çet el kutubxonalarida, jumladan Tehron va Turkiya kutubxonalarida saqlanmoqda. Allomaning 300 ga yaqin qölyozmasi Turkiyaning Sulaymoniya kutubxonasida mavjud. Uning maşhur  “Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “Hindiston” asarlarini bugun köpçilik yaxşi bilişadi. Beruniy yerning şar şaklida ekanligini isbotlab bergan birinçi olimdir. U “Hindiston” asarida  "Quyoş körinmay qolişining sababi yerning yumaloqligidadir. Agar yer yumaloq bölmaganda yoz va qişda kun va tun har xil bölmas edi. Yerning çoragi maʼmuradir. Maʼmurani ğarb va şarq tomonidan Atlantika va Tinç okeani örab turibdi. Bu okean yerning obod qismini dengizlardan, narigi tomondan ğarb va şarqdan ajratib turibdi" deb yozgan. Allomaning bu fikrlari XV asrdan boşlab yuzaga kelgan buyuk geografik kaşfiyotlarga asos solgan.

Bobokalonimiz Amerikani kaşf etgan sayyoh Xristofor Kolumbdan 450-yil burun  Kolumbiya deb nom bergan orolni özining “Hindiston” asarida kaşf etgan, isbotlab ham bergan.

Abu Rayhon Beruniy özining jahonni lol qoldiradigan ölmas asarlari, kaşfiyotlari bilan butun dunyo maʼrifatparvarlari qalbini zabt etgan alloma. Köplab mamlakatlar madaniy-maʼnaviy, ilmiy taraqqiyotiga hissa qöşgan, olim-u fozillar yetişib çiqişiga zamin yaratgan qomusiy olim. Beruniy –bizning faxrimiz. Sababi u zaminimiz farzandi. Biz uning vorislarimiz.

Ming şukurki, ota-bobolarimiz va biz orzu qilgan kunlar keldi. Beruniy şahrida allomaga bağişlangan majmua quriladi. Bobomiz merosi çuqur örganiladi.

Alloma bosib ötgan hayot yöli ibrat maktabidir. Uning boy ilmiy merosini avlodlar örganib, beruniyzodalar yetişib çiqişiga işonamiz, albatta.

Ziyoda SADADDINOVA, 41-sonli maktabning

  ijodiy-madaniy masalalar böyiça tarğibotçisi.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026