Firibgarlarning jinoyati fosh boʻldi

El orasida shunday insonlar borki, ular halol mehnati bilan roʻzgʻor tebratadi. Ammo yengil-yelpi hayot tarzini tanlab, oson yoʻl bilan katta mablagʻ topish uchun oʻzgalarni chuv tushirishni kasbga aylantirganlar soʻnggi paytlarda koʻpayib ketdi. Bunday kimsalar qilmishining oqibatini oʻylamasdan firibgarlik qilib, birovning mehnati evaziga kelgan mulkni qoʻlga kiritish yoʻlini izlashadi.

Firibgarlik – ogʻir jinoyatlardan biri hisoblanadi. U iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlar jumlasiga kiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasida firibgarlik, aldash yoki ishonchni suiisteʼmol qilish yoʻli bilan oʻzganing mulkini yoki oʻzganing mulkiga boʻlgan huquqini qoʻlga kiritishdir, deb koʻrsatilgan. Demak, oʻzganing mulkini yoki mulkka boʻlgan huquqini yuqorida koʻrsatilgan ikki usulni qoʻllab, tekin qoʻlga kiritgan 16 yoshdan oʻtgan aqli raso har qanday shaxs firibgarlik jinoyatini sodir etgan shaxs sifatida huquqni muhofaza qiluvchi idoralar tomonidan jinoiy javobgarlikka tortiladi.

Nukus shahrida yashovchi fuqaro T.P. (ismlar oʻzgartirilgan) oliy oʻquv yurti talabasi boʻlsa-da, muqaddam bir necha marta aynan firibgarlik jinoyatini sodir qilib, sudlanganiga qaramasdan yana shunday jinoyatga qoʻl urdi. Qilmishiga yarasha jazo olgan boʻlsa ham tegishli xulosa chiqarmasdan, yana firibgarlik qilib, oson yoʻl bilan pul topish uchun sodda odamlarni izlay boshladi. Shunday paytda oliy oʻquv yurtiga imtihon topshirib, talaba boʻlishga erisholmagan, ammo hali umidini uzmagan tanishi A.B.ni uchratib qoldi. U bu haqda A.B.ning oʻzidan eshitib, moʻmay pul oʻz oyogʻi bilan kelganidan nihoyatda xursand boʻldi. Oliy oʻquv yurtiga qoʻshimcha kontrakt asosida kirtib qoʻyishga shunday ishontirdiki, A.B. tanishi T.P. ga soʻragan 500 AQSh dollarini ota-onasidan olib kelib, qanday berganini oʻzi ham bilmay qoldi. Pulni qoʻlga kiritgan T.P. esa bu haqda unutib, oʻz ehtiyojlari uchun sarflab yubordi. Birovning ishonchiga kirib, aldash yoʻli bilan pulini olgan va oʻzlashtirib yuborgan bu firibgar OʻzR JKdagi 168-, 211-moddalarga koʻra jinoiy javobgarlikka tortildi.

Nufuzli oliy taʼlim maskanlaridan birida tahsil olayotgan yana bir talaba T.K. ham birpasda moʻmay pulga ega boʻlish uchun shu yoʻldan borishni maʼqul koʻrdi. Oʻzining tanishi boʻlgan F.M.ning ishonchiga kirib, Nukus shahridan arzonlashtirilgan narxdagi bir xonali uydan olib berishni vaʼda qildi. Uyga ehtiyoj sezayotgan, ammo hujjatlari toʻgʻri kelmaganligi sababli undan umidini uzgan F.M.ga bu najotdek boʻlib koʻrindi. Uy olib berish uchun T.K.ga uch oy davomida jami 28 mln. soʻm pul berdi. Ammo uyni koʻrsatishga kelganida har xil sabablarni bahona qilib, undan uzoqlasha boshladi. Bundan shubhalangan F.M. huquqni muhofaza qiluvchi organlarga murojaat qilishga majbur boʻldi va shu boʻyicha T.K.ga nisbatan oʻz aybiga toʻla iqror boʻlganligi sababli jinoyat ishi qoʻzgʻatildi.

Aholi oʻrtasida oʻtkaziladigan profilaktik tadbirlarda, ommaviy axborot vositalarida pul va mol-mulkni firibgarlik yoʻli bilan qoʻlga kiritishga urinuvchi shaxslarning aldovidan saqlanish, ular tomonidan rejalashtirilgan jinoiy qilmishlarning jabrlanuvchisi boʻlib qolishning oldini olish boʻyicha muntazam ogohlantirilib borilmoqda. Lekin afsuski, shunga qaramasdan bunday jinoyatlardan jabr koʻrayotganlar sira kamaymayapti. Firibgarlarning tuzogʻiga tushib qolmaslik uchun har bir fuqaro oʻz haq-huquqini, qonun-qoidalarni oʻrganib borishi, moddiy oldi-berdi, qarz oldi-berdisini qanday miqdorda va kim bilan amalga oshirilayotganidan qatʼiy nazar dalil bilan qayd etishni aslo unutmasligi kerak.

Umida Orazboyeva, Nukus shahar IIO FMB 1-son IIB huzuridagi

Tergov boʻlinmasi surishtiruvchisi, mayor.