АҲМАД НАФАС – ЭЛ СЕВГАН ИЖОДКОР

Ижодкор инсоннинг қалби ҳис-туйғуларга тўла бўлади. Қандай ёшда бўлмасин, кўнглида беғуборлик, дилида жўшқинлик, юрагида оташин муҳаббат мавж уради, ҳаётга, унинг гўзалликларига меҳри ва завқи ошади. Гупираётган ҳаяжонлари, ажиб туйғуларини назмга ёки насрга айлантириб, бошқаларнинг ҳам қалбига етиб борадиган, ўрнашадиган тарзда ифодалайди.

Ана шундай хислатларга эга бўлган сермаҳсул ижодкор, амударёлик шоир Аҳмад Нафасни Қорақалпоғистондагина эмас, балки қўшни Хоразм вилоятида ҳам яхши танишади. Унинг қаламига мансуб даврий матбуотда чоп этилган кўплаб шеърлари шеърият шинавандаларининг меҳрини қозонди. Таниқли саломчи Турсунбой Абдуллаев тўғрисидаги “Саломчи – менинг унвоним” номли илк китоби, кейинги “Келдим довонлар ошиб” номли шеър-у ғазаллар, хотиралар ва ҳангомалардан иборат тўплами эса китобхонлар жавонининг тўридан жой олди. Аҳмад Нафас ушбу ижод маҳсуллари билан кенг қамровли ижодкор сифатида элга янада яқинроқ танилди, ҳар бир ижод намунаси мухлисларининг кўнгил мулкига айланди.

Ўзбекистон ва Қорақалпоғистонда хизмат кўрсатган маданият ходими, хоразмлик шоир Ошиқ Эркин Мадраҳимов эътироф этганидек, унинг шеърларидаги ҳис-ҳаяжонлар қалбларга кўчади, юрт равнақидан ғурур туйғулари ҳар кимни тўлқинлантиради, ғазаллари, мухаммаслари, мустаҳзод ва маснавийларида қўлланилган ташбеҳлардан эса ижодкорнинг билимли ва маҳоратли эканлигини англаш мумкин. Ўзи туғилган қишлоғи ҳақидаги, бири-биридан ажойиб “Қизилчоли ҳангомалари”да ҳам унинг қалбида кечаётган болаликни қўмсаш, салбий иллатларга исёнкорлик, асл қадриятларга ҳурмат туйғулари, самимийликни қадрлаши яққол кўринади.

Аҳмаджон Нафасов 1954 йилда Амударё туманидаги Қизилчоли қишлоғида таваллуд топган. Отаси Нафас Жамғуров ўқитувчи бўлгани учун уни болаликдан китоб ўқишга, илмга қизиқтирди. Кўпроқ шеър ва ҳикоялар, кейинроқ катта асарлар ўқишга қизиқиб, адабиётга меҳр қўйди.

Мактабни тугатганидан сўнг, 1971-72 йилларда “Ўзбекистон” хўжалигида ишчи бўлиб ишлади. 1973-75 йилларда эса армия сафида хизмат қилди. Ниҳоят 1975 йилда энг катта орзусига эришиб, Тошкент давлат университети, ҳозирги Миллий универститетнинг филология факультети талабаси бўлди.

У талабалик йилларида машҳур ўзбек мумтоз ва чет эл адибларининг катта-катта асарларини ўқиди, шеъриятни севди, ўзи ҳам ижодга қўл ура бошлади. Дунёқараши кенгайиб, тафаккури бойиган Аҳмаджон Нафасов ўқишни тугатганидан сўнг, овулидаги 9-сонли мактабга ўқитувчи бўлиб ишга жойлашди ва болаларни ҳам адабиёт оламига олиб кира бошлади. У ўзи билан ҳаммаслак адабиёт ўқитувчиси Турсунбой Абдуллаевдан кўп тажриба ўрганди. У туфайли санъатга ҳам қизиқиши ортди, катта давраларда элга таниқли санъаткорлар билан учрашиб, улар билан ҳамсуҳбат бўлиб, маъанавий дунёсини янада бойитди.

Мактабдаги фаолияти давомида кўплаб ёшларнинг адабиётга, китобхонликка бўлган қизқишларини оширди. Унинг кўплаб шогирдлари айни пайтда жамиятга нафи тегадиган инсонлар бўлиб етишиб, турли соҳаларда хизмат қилишмоқда. Ушбу хизматлари учун “Ўзбекистон Халқ маорифи аълочиси” ва “Ўзбекистон мустақиллигининг 25 йиллиги” кўкрак нишонлари билан тақдирланди.

Таълим соҳасида самарали фаолият кўрсатган Аҳмаджон Нафасов 2009 йилда пенсияга чиқди. Аммо у билан шу тўхтаб қолмасдан ўзини ижодга бағишлади. Турли мавзуларда бири-биридан маъноли шеърлар ёзди, ғазаллар яратди, санъаткорлар ҳаётига оид туркум публицистикалар устида ишлади. Матбуотда чоп этилган шеърларини санъаткорлар куйга солиб, қўшиқ қилиб куйлади. Ҳангомалари оғиздан-оғизга, элдан-элга кўчди. Айниқса, “Илон ва эгов”, “Тулки ва маймун”, “Ўтинчи ва ажал”, “Улоқча ва бўри” каби масал тарзидаги шеърларидаги насиҳатомуз фикрлари элга жуда манзур бўлди. “Мустақиллик қасидаси”, “Истиқлол мадҳияси” шеърлари эса хонандалар ижросида қўшиқ бўлиб ҳар бир хонадонга кириб борди.

Ижодга бўлган қизиқиш уни шу пайтларда иш бошлаганига ҳали кўп бўлмаган, тумандаги Амударё телеканалига бошлаб келди. Ўзининг муаллифлигида “Назм ва наво” кўрсатувини ташкил этиб, мумтоз йўналишдаги санъаткорларни, улар ижросидаги миллий мумтоз қўшиқларни эфирга олиб чиқа бошлади. Кўплаб мухлисларга эга бўлган ушбу кўрсатув давомида куйга солинган ғазалларни шарҳлашга, томошабинларга мазмун-моҳиятини етказиб беришга ҳаракат қилди. У таҳририятга ёш ижодкорларнинг ижод намуналарини ҳам олиб келар, уларни қўллаб-қувватлар, яна ижод қилишга ундар эди.

Шундай кунларнинг бирида “Тараққиёт кўзгуси” газетаси таҳририяти қошида ёш ижодкорларни қўллаб-қувватлаш мақсадида “Жайҳун илҳомлари” Нодавлат нотижорат ташкилоти ташкил этилди ва унга раислик қилиш Аҳмаджон акага топширилди. У 2015 йилдан ушбу янги ташкилот раиси бўлиб ишлай бошлади ва қисқа даврдаги фаолияти давомида янги-янги ижодкорларни кашф қилди. Ёшларнинг ижод намуналарини тўплам шаклида чоп этилишига, муаллифлик китобларини нашрга тайёрлашга кўмаклашди. Шу йиллар ичида ўнлаб ёш ижодкорларнинг муаллифлик китоблари нашрга тайёрланишига ёрдам берди. Таҳририят ижодий ходимлари билан ҳамфикр, маслакдош бўлган ҳолда китобхонлик, шеърият кечалари, таниқли шоир ва ёзувчилар билан учрашувлар ташкил этиб, ёшларнинг маънавий дунёсини, тафаккурини бойитишга ҳисса қўшди.

Аҳмаджон ака умр йўлдоши Пошша опа билан 3 ўғил, 2 қизни одобли, ҳунарли, ўзларига муносиб фарзандлар қилиб вояга етказишди. Ҳозирги кунда ўғиллари тадбиркор, фермер хўжалик ишчиси бўлиб, оиласига ҳам, жамиятга ҳам, элига ҳам наф келтиришмоқда. Қизлар эса намунали оилаларнинг қўли гул бекалари, ўз рўзғорларининг каму-кўстини тўлдиришда яқин ёрдамчи бўлиб, фарзандлар тарбия қилишмоқда.

Элда таниқли шоир, ижодкор Аҳмаджон Нафасов ҳозирги кунда ҳам 2-сонли мактабда ижодий-маданий масалалар бўйича тарғиботчи вазифасида ишлаб, ёшларнинг иқтидорларини ривожлантириш, юзага чиқаришга кўмаклашиш борасидаги ишларга ҳисса қўшиб келмоқда. Мактабда “Ёш ижодкорлар” тўгарагини ташкил этиб, унга мактабдаги турли ёшда бўлган ижодга қизиқувчи ёшларни жамлаган. Машғулотлар давомида ёш ижодкорларга адабиёт, турли даврлардаги адиблар ҳаёти ва ижоди, шеър ёзишдаги ўлчовлар ҳақида тушунчалар беради. Китобхонликка даъват этиб, маҳоратли шоир ва ёзувчиларнинг сара асарлари ҳақида сўзлаб беради, асарлардан парчаларни биргаликда ўқийди. Ижодий машқларини текшириб, камчиликларини тузатишга ўргатади, уларни янада кўпроқ, турли мавзуларда шеър ва ҳикоялар ёзишга рағбатлантириб боради.

Ҳаётининг мазмунини ижод деб билган бу инсонни ҳақиқий маънавият тарғиботчиси дейиш мумкин. Унинг маънавий дунёсидан нафақат ёшлар, балки бутун эл баҳра олиб келмоқда. Зеро, мана шундай зиёкорлар бор экан, маънан бой, теран фикрли, етук ва комил инсонлар улғайиб, юртни нурафшон келажак сари бошлайди.

Озода Худойберганова.