AHMAD NAFAS – EL SEVGAN IJODKOR

Ijodkor insonning qalbi his-tuyğularga töla böladi. Qanday yoşda bölmasin, könglida beğuborlik, dilida jöşqinlik, yuragida otaşin muhabbat mavj uradi, hayotga, uning gözalliklariga mehri va zavqi oşadi. Gupirayotgan hayajonlari, ajib tuyğularini nazmga yoki nasrga aylantirib, boşqalarning ham qalbiga yetib boradigan, örnaşadigan tarzda ifodalaydi.

Ana şunday xislatlarga ega bölgan sermahsul ijodkor, amudaryolik şoir Ahmad Nafasni Qoraqalpoğistondagina emas, balki qöşni Xorazm viloyatida ham yaxşi tanişadi. Uning qalamiga mansub davriy matbuotda çop etilgan köplab şeʼrlari şeʼriyat şinavandalarining mehrini qozondi. Taniqli salomçi Tursunboy Abdullayev töğrisidagi “Salomçi – mening unvonim” nomli ilk kitobi, keyingi “Keldim dovonlar oşib” nomli şeʼr-u ğazallar, xotiralar va hangomalardan iborat töplami esa kitobxonlar javonining töridan joy oldi. Ahmad Nafas uşbu ijod mahsullari bilan keng qamrovli ijodkor sifatida elga yanada yaqinroq tanildi, har bir ijod namunasi muxlislarining köngil mulkiga aylandi.

Özbekiston va Qoraqalpoğistonda xizmat körsatgan madaniyat xodimi, xorazmlik şoir Oşiq Erkin Madrahimov eʼtirof etganidek, uning şeʼrlaridagi his-hayajonlar qalblarga köçadi, yurt ravnaqidan ğurur tuyğulari har kimni tölqinlantiradi, ğazallari, muxammaslari, mustahzod va masnaviylarida qöllanilgan taşbehlardan esa ijodkorning bilimli va mahoratli ekanligini anglaş mumkin. Özi tuğilgan qişloği haqidagi, biri-biridan ajoyib “Qizilçoli hangomalari”da ham uning qalbida keçayotgan bolalikni qömsaş, salbiy illatlarga isyonkorlik, asl qadriyatlarga hurmat tuyğulari, samimiylikni qadrlaşi yaqqol körinadi.

Ahmadjon Nafasov 1954-yilda Amudaryo tumanidagi Qizilçoli qişloğida tavallud topgan. Otasi Nafas Jamğurov öqituvçi bölgani uçun uni bolalikdan kitob öqişga, ilmga qiziqtirdi. Köproq şeʼr va hikoyalar, keyinroq katta asarlar öqişga qiziqib, adabiyotga mehr qöydi.

Maktabni tugatganidan söng, 1971-72-yillarda “Özbekiston” xöjaligida işçi bölib işladi. 1973-75-yillarda esa armiya safida xizmat qildi. Nihoyat 1975-yilda eng katta orzusiga erişib, Toşkent davlat universiteti, hozirgi Milliy universtitetning filologiya fakulteti talabasi böldi.

U talabalik yillarida maşhur özbek mumtoz va çet el adiblarining katta-katta asarlarini öqidi, şeʼriyatni sevdi, özi ham ijodga qöl ura boşladi. Dunyoqaraşi kengayib, tafakkuri boyigan Ahmadjon Nafasov öqişni tugatganidan söng, ovulidagi 9-sonli maktabga öqituvçi bölib işga joylaşdi va bolalarni ham adabiyot olamiga olib kira boşladi. U özi bilan hammaslak adabiyot öqituvçisi Tursunboy Abdullayevdan köp tajriba örgandi. U tufayli sanʼatga ham qiziqişi ortdi, katta davralarda elga taniqli sanʼatkorlar bilan uçraşib, ular bilan hamsuhbat bölib, maʼanaviy dunyosini yanada boyitdi.

Maktabdagi faoliyati davomida köplab yoşlarning adabiyotga, kitobxonlikka bölgan qizqişlarini oşirdi. Uning köplab şogirdlari ayni paytda jamiyatga nafi tegadigan insonlar bölib yetişib, turli sohalarda xizmat qilişmoqda. Uşbu xizmatlari uçun “Özbekiston Xalq maorifi aʼloçisi” va “Özbekiston mustaqilligining 25 yilligi” kökrak nişonlari bilan taqdirlandi.

Taʼlim sohasida samarali faoliyat körsatgan Ahmadjon Nafasov 2009-yilda pensiyaga çiqdi. Ammo u bilan şu töxtab qolmasdan özini ijodga bağişladi. Turli mavzularda biri-biridan maʼnoli şeʼrlar yozdi, ğazallar yaratdi, sanʼatkorlar hayotiga oid turkum publitsistikalar ustida işladi. Matbuotda çop etilgan şeʼrlarini sanʼatkorlar kuyga solib, qöşiq qilib kuyladi. Hangomalari oğizdan-oğizga, eldan-elga köçdi. Ayniqsa, “Ilon va egov”, “Tulki va maymun”, “Ötinçi va ajal”, “Uloqça va böri” kabi masal tarzidagi şeʼrlaridagi nasihatomuz fikrlari elga juda manzur böldi. “Mustaqillik qasidasi”, “Istiqlol madhiyasi” şeʼrlari esa xonandalar ijrosida qöşiq bölib har bir xonadonga kirib bordi.

Ijodga bölgan qiziqiş uni şu paytlarda iş boşlaganiga hali köp bölmagan, tumandagi Amudaryo telekanaliga boşlab keldi. Özining muallifligida “Nazm va navo” körsatuvini taşkil etib, mumtoz yönalişdagi sanʼatkorlarni, ular ijrosidagi milliy mumtoz qöşiqlarni efirga olib çiqa boşladi. Köplab muxlislarga ega bölgan uşbu körsatuv davomida kuyga solingan ğazallarni şarhlaşga, tomoşabinlarga mazmun-mohiyatini yetkazib berişga harakat qildi. U tahririyatga yoş ijodkorlarning ijod namunalarini ham olib kelar, ularni qöllab-quvvatlar, yana ijod qilişga undar edi.

Şunday kunlarning birida “Taraqqiyot közgusi” gazetasi tahririyati qoşida yoş ijodkorlarni qöllab-quvvatlaş maqsadida “Jayhun ilhomlari” Nodavlat notijorat taşkiloti taşkil etildi va unga raislik qiliş Ahmadjon akaga topşirildi. U 2015-yildan uşbu yangi taşkilot raisi bölib işlay boşladi va qisqa davrdagi faoliyati davomida yangi-yangi ijodkorlarni kaşf qildi. Yoşlarning ijod namunalarini töplam şaklida çop etilişiga, mualliflik kitoblarini naşrga tayyorlaşga kömaklaşdi. Şu yillar içida önlab yoş ijodkorlarning mualliflik kitoblari naşrga tayyorlanişiga yordam berdi. Tahririyat ijodiy xodimlari bilan hamfikr, maslakdoş bölgan holda kitobxonlik, şeʼriyat keçalari, taniqli şoir va yozuvçilar bilan uçraşuvlar taşkil etib, yoşlarning maʼnaviy dunyosini, tafakkurini boyitişga hissa qöşdi.

Ahmadjon aka umr yöldoşi Poşşa opa bilan 3 öğil, 2 qizni odobli, hunarli, özlariga munosib farzandlar qilib voyaga yetkazişdi. Hozirgi kunda öğillari tadbirkor, fermer xöjalik işçisi bölib, oilasiga ham, jamiyatga ham, eliga ham naf keltirişmoqda. Qizlar esa namunali oilalarning qöli gul bekalari, öz rözğorlarining kamu-köstini töldirişda yaqin yordamçi bölib, farzandlar tarbiya qilişmoqda.

Elda taniqli şoir, ijodkor Ahmadjon Nafasov hozirgi kunda ham 2-sonli maktabda ijodiy-madaniy masalalar böyiça tarğibotçi vazifasida işlab, yoşlarning iqtidorlarini rivojlantiriş, yuzaga çiqarişga kömaklaşiş borasidagi işlarga hissa qöşib kelmoqda. Maktabda “Yoş ijodkorlar” tögaragini taşkil etib, unga maktabdagi turli yoşda bölgan ijodga qiziquvçi yoşlarni jamlagan. Maşğulotlar davomida yoş ijodkorlarga adabiyot, turli davrlardagi adiblar hayoti va ijodi, şeʼr yozişdagi ölçovlar haqida tuşunçalar beradi. Kitobxonlikka daʼvat etib, mahoratli şoir va yozuvçilarning sara asarlari haqida sözlab beradi, asarlardan parçalarni birgalikda öqiydi. Ijodiy maşqlarini tekşirib, kamçiliklarini tuzatişga örgatadi, ularni yanada köproq, turli mavzularda şeʼr va hikoyalar yozişga rağbatlantirib boradi.

Hayotining mazmunini ijod deb bilgan bu insonni haqiqiy maʼnaviyat tarğibotçisi deyiş mumkin. Uning maʼnaviy dunyosidan nafaqat yoşlar, balki butun el bahra olib kelmoqda. Zero, mana şunday ziyokorlar bor ekan, maʼnan boy, teran fikrli, yetuk va komil insonlar ulğayib, yurtni nurafşon kelajak sari boşlaydi.

Ozoda Xudoyberganova.