ЯНГИ ТАҲРИРДАГИ КОНСТИТУЦИЯМИЗНИНГ БОШ МАҚСАДЛАРИДАН БИРИ – ТИНЧЛИКСЕВАР ТАШҚИ СИЁСАТ

Шу йил 30 апрелда ўтказиладиган референдум натижалари ҳар бир  юртдошимизнинг келажагига, тақдирига бевосита таъсир қилиши ҳеч кимга сир эмас. Чунки, айрим қонунлар борки, улар фақат маълум тоифадаги ёки касбдаги ёхуд ёшдаги аҳоли қатламнинг ҳуқуқ ва манфаатларини қамраб олади, айримлари эса вақт нуқтаи назаридан маълум муддатгагина амал қилади. Аммо Конституция – мамлакат аҳолисининг ҳар бирининг тақдирига доимий боғлиқ ҳужжатдир. Шундай экан янгиланаётган Конституциямиз ҳам ўзида давлатимизнинг олий мақсадларини, куч-қудратини, давлат ва фуқаро ўртасидаги ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятлар тақсимотини, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатини ҳамда одил судловга эришиш даражаларини белгилаб бермоқда.

Таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг янги таҳрири билан танишиб чиққан фуқаро лойиҳанинг ҳар бир моддаси замирида келажак учун катта марралар қўйилганини, ҳар бир инсоннинг эртанги кунига катта ишонч туйғуси йўғрилганлигини сезади.

Конституциямизнинг янги лойиҳаси ҳозирги кўринишга келгунга қадар аҳолининг 220 мингдан ортиқ таклиф ва мулоҳазалар келиб тушгани, шундан тегишли комиссиялар томонидан 20 мингга яқин таклифлар ўрганиб чиқилгани, Конституциядаги нормалар инсоннинг мактабгача таълим ёшидан пенсия ёшига етгунга қадар бўлган умри давомидаги ижтимоий-иқтисодий, сиёсий, маданий ва экологик ҳуқуқларини қамраб олгани унинг том маънода халқ Конституцияси эканлигини исботлайди.

Ҳаммамизга маълумки, бош Қомусимизнинг айрим нормалари олдинги таҳрирда қолдирилган бўлса, айримлари янгиланди, айримларига эса қўшимча ва ўзгартиришлар киритилди.

Шу ўринда янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 4-боби, яъни 17-,18-моддаларига тўхталиб ўтсак. Амалдаги Конституциямизда давлатимизнинг ташқи сиёсатига оид фақат битта, яъни 17-модда мавжуд. Унда Ўзбекистон Республикасининг халқаро муносабатлари тўла ҳуқуқли субъект эканлиги таъкидланиб, давлатимиз томонидан амалга оширилаётган ташқи сиёсатнинг мақсади ва ҳуқуқий асослари  (халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принцип ва нормалари) санаб ўтилган.

Янги лойиҳада эса бу қоида ва мақсадлар янада аниқлаштирилган. Жумладан, 4-боб 18-модда билан тўлдирилиб, унда Ўзбекистон Республикаси давлатлар ва халқаро ташкилотлар билан икки ва кўп томонлама муносабатларни ҳар тарафлама ривожлантиришга қаратилган тинчликсевар ташқи сиёсатни амалга ошириши белгилаб берилган ва  Ўзбекистон Республикаси давлатнинг, халқнинг олий манфаатларидан, унинг фаровонлиги ва хавфсизлигидан келиб чиққан ҳолда иттифоқлар тузиши, ҳамдўстликларга ва бошқа давлатлараро тузилмаларга кириши ҳамда улардан чиқиши мумкинлиги қайд қилинган.

Ҳозирги глобаллашув даврида халқимиз бош Қомусида Давлатимизнинг тинчликсевар ташқи сиёсат олиб бориши алоҳида таъкидлаб ўтилгани фикримча муҳим аҳамиятга эга. Охирги йилларда дунёда юз бераётган босқинчилик ва тажовузкор ҳаракатлар, бунинг оқибатида юзага келаётган гуманитар талофатлар ер сайёрасининг ҳар бир фуқаросида тинчликка бўлган эҳтиёжни янада кучайтирмоқда.

Маълумки, ўтган йиллар давомида қўшни давлатлар билан алоқаларимизнинг бир муддат совугани ҳеч кимга сир эмас. Муҳтарам Президентимизнинг фаолият бошлаган илк йиллариданоқ мазкур масалага алоҳида эътибор билан қараб, қўшни, биродар давлатлар билан чеграларни очиши, чегара ва божхона сиёсатида енгилликлар ва аҳоли учун қулайликлар яратилиши Ўрта Осиё халқларини янада жипслаштирди. Тарихан ривожланган борди-келди ва савдо алоқалари, маданий ва илмий ҳамкорликлар ўз тизгинига қайтди. Давлатимизнинг бундай сиёсатини фақатгина қўшни давлатлар эмас, халқаро ҳамжамият ҳам қўллаб-қувватлади. Натижада йил сайин кескинлашиб бораётган муносабатлар дўстона руҳ касб этди. Қисқа фурсатда Ўзбекистон дунё давлатлари учун туризм маркази, қулай инвестиция макони ҳамда маданий ва савдо алоқалари чорраҳасига айланди.

Давлатимиз ташқи сиёсатини бундай руҳда давом эттиришига ишончимиз комил. Сабаби Конституцияда бунинг ҳуқуқий асослари тўла-тўкис ва аниқ белгилаб берилмоқда. Давлатнинг, халқнинг олий манфаатлари, унинг фаровонлиги ва хавфсизлиги бош мақсад қилиб қўйилмоқда.

Шундай экан, 2023 йил 30 апрелда ўтказиладиган референдум, бу шунчаки муҳим сиёсий тадбир бўлиб ўтадиган кун бўлибгина қолмай, ҳар биримизнинг,  фарзандларимизнинг тинчлигини, фаровон ва осуда ҳаётини белгилаб берувчи ҳужжатнинг қабул қилиниши учун овоз бериладиган кун эканлигини унутмайлик!

Мўминжон Матюсупов, Қорақалпоғистон Республикаси Маъмурий суди бош консультанти.