ФИРИБГАРЛИККА ЖАЗО МУҚАРРАР
Фирибгарлик ўзганинг мулкини ёки мулкка бўлган ҳуқуқини алдаш ёки ишончни суиистеъмол қилиш йўли билан қонунга хилоф равишда ва текин қўлга киритишда ифодаланади. Бунинг таъсирида мулкдор, мулкнинг бошқа эгаси ёки ваколатли орган мулкни ёки унга бўлган ҳуқуқни бошқа шахсга беради, ёинки ушбу мулк ёки унга бўлган ҳуқуқ бошқа шахс томонидан олиб қўйилишига имконият беради. Фирибгарликда алдаш деганда, айбдор томонидан, била туриб, ҳақиқатга тўғри келмайдиган ёлғон маълумотлар хабар қилиниши ёки иш ҳолати бўйича мулкдор, мулкнинг бошқа эгасига маълум қилиниши лозим бўлган ҳақиқий фактларни яшириш ёхуд бундай шахсларни янглиштиришга қаратилган қасддан содир этилган ҳаракатлар тушунилади.
Барча мутасадди ташкилотлар томонидан жиноятчиликнинг олдини олиш борасида олиб борилаётган тарғибот ишларига қарамасдан юқоридаги ҳаракатларни содир этиш ҳолатлари кузатилмоқда.
Республикамиз туманларидан бирида яшовчи Х.А (исмлар ўзгартирилган) ҳам фирибгарлик, яъни ишончни суиистеъмол қилиш йўли орқали моддий бойлик орттиришни касб қилди. Фирибгар яна текин даромад илинжида Беруний туманида яшовчи фуқаро В.С билан учрашди. Унда пул борлигини олдиндан билган ҳолда уларни фирибгарлик йўли орқали қўлга киритиш мақсадида фуқаро В.С.нинг ишончига кирди. Тадбиркорликни бошлагани, қурилиш ишларини юритишга қарзга пул бериб туришини айтиб, ушбу олган пулларини тез орада фоиз ҳисобидан олган пулларининг устига қўшиб қайтариб беришини ваъда қилди. Ушбу ёлғонлари ишонарли чиқиши учун Элликқалъа тумани “Тезкор махсус қурилиш” МЧЖга қарашли СПАРК русумли транспорт воситасини ва гўёки унга тегишли қалбаки техник паспортни гаров сифатида беради. Бу алдовларга учган фуқаро В.С.дан 3минг 700 АҚШ доллар пулларни осон қўлга киритади ва ушбу пулларни ўзининг эҳтиёжлари учун ишлатиб юборади.
Мазкур ҳолат юзасидан олиб борилган дастлабки суриштирув ва тергов ҳаракатлари давомида судланувчи Х.А.нинг жиноий ҳаракатлари далиллар мажмуи билан тасдиқланиб, унга нисбатан суд томонидан қонуний жазо чораси қўлланилди.
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 53-моддасига мувофиқ мамлакат иқтисодиётининг негизини турли шакллардаги мулк ташкил этади. Мулк ҳуқуқи мутлоқ ҳуқуқ ҳисобланадики, у бу ҳуқуқни бузадиган ҳар қандай ҳаракатларни таъқиқлашни тақозо қилади.
Иқтисодиёт соҳасидаги жиноятлар ва бошқа ҳуқуқбузарликлар мамлакатимизда амалга оширилаётган бозор ислоҳотларига жиддий хавф туғдиради, бозор иқтисодига хос бўлган хусусий мулкчиликнинг, бошқа турдаги мулкий муносабатларнинг шаклланишига ва ривожланишига тўсқинлик қилади.
Мавжуд қонунлар фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини, жамият ва давлат манфаатларини жиноий тажовузлардан қўриқлаш, шунингдек, жиноятларнинг олдини олиш, Конституция ва қонунларга риоя қилиш руҳида тарбиялашга хизмат қилади. Шундай экан ҳар бир шахс уларда кўрсатилган талабларга риоя қилиши лозим.
О.Мауленов, Жиноят ишлари бўйича Элликқалъа туман суди раиси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
