Сайёр судда 13 нафар маҳкум жазонинг ўталмаган қисмидан муддатидан илгари шартли равишда озод қилинди

Инсон тақдири ва қонун устуворлиги ўзаро туташган нуқтада ҳамиша адолат ва инсонпарварлик тамойиллари бош мезон бўлиб келган. Бугунги шиддат билан ривожланаётган даврда давлатимиз юритаётган ҳуқуқий ислоҳотларнинг туб моҳиятида ҳам айнан инсон қадрини улуғлаш, хато қилган, бироқ ўз қилмишидан чин кўнгилдан пушаймон бўлиб, тузалиш йўлига ўтган фуқароларга имконият беришдек олижаноб мақсад мужассамдир. Зеро, жазодан кўзланган асосий мақсад маҳкумни жамиятдан ажратиш эмас, балки уни қайта тарбиялаш ва соғлом муҳитга қайтаришдан иборатдир.

Ана шундай эзгу мақсадлар ифодаси сифатида, Амударё туманининг "Беруний" маҳалла фуқаролар йиғини биносида навбатдаги очиқ сайёр суд мажлиси бўлиб ўтди. Жиноят ишлари бўйича Амударё туман суди раиси Жасурбек Балтабаев раислигида ўтган мазкур сайёр суд давомида Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 73-моддаси, яъни жазони ўташдан муддатидан илгари шартли озод қилиш тартибига доир ишлар атрофлича кўриб чиқилди.

Суд жараёнида жазони ўтаётган, аммо ўрнатилган тартиб-қоида талабларини тўлиқ бажарган, меҳнатга ҳалол муносабатда бўлиб, ўз хулқ-атвори билан жамият учун хавфли эмаслигини исботлаган шахсларнинг ҳужжатлари синчковлик билан ўрганилди. Натижада, илгари жиноят содир этган, аммо бугунги кунда қилмишининг оқибатларини англаб, қатъий тузалиш йўлига ўтган 13 нафар маҳкумга нисбатан қўлланилган жазоларнинг ўталмай қолган қисмидан муддатидан илгари шартли равишда озод қилиш ҳақида ажрим чиқарилди.

Шу билан бирга, суд мажлиси давомида маҳкумларга қонун устуворлиги ҳақида қатъий эслатмалар берилди. Хусусан, жазони ўташдан муддатидан илгари шартли равишда озод қилинган шахсларга, агар улар жазонинг ўталмаган қисми мобайнида қасддан янги жиноят содир этадиган бўлсалар, оқибатлари жуда оғир бўлиши тушунтирилди. Бундай ҳолатда Жиноят кодексининг 60-моддасида назарда тутилган бир неча ҳукм юзасидан жазо тайинлаш қоидаларига мувофиқ, янги тайинланган жазога аввалги ҳукм бўйича ўталмай қолган жазо қисми тўлиқ ёки қисман қўшилиши ва жазо муддати кескин кучайиши алоҳида таъкидланди. Бу эса ҳар бир фуқаронинг қонун олдидаги масъулиятини яна бир бор ҳис қилишига, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга хизмат қилади.

Тадбирнинг иккинчи қисмида яна бир муҳим ва долзарб масала — хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масаласига тўхталиб ўтилди. Суд мажлиси иштирокчиларига Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 3 мартдаги "Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида"ги Фармонининг мазмун-моҳияти кенг ва атрофлича тушунтирилди.

Ушбу фармон мамлакатимизда ижтимоий адолатни қарор топтириш, оила муҳитини соғломлаштириш ва жамиятнинг энг нозик қатламларини ҳуқуқий ҳимоя қилиш йўлидаги стратегик қадамдир.

Амударё туманида ўтказилган ушбу сайёр суд мажлиси шунчаки ҳуқуқий жараён эмас, балки инсонийлик ва адолатнинг амалий ифодаси бўлди. Маҳалла аҳли иштирокида ўтказилган бундай мулоқотлар ва тушунтириш ишлари жиноятчиликнинг барвақт олдини олишга, жамиятда тинчлик ва тотувликни мустаҳкамлашга хизмат қилиши шубҳасиз. Адолат қарор топган жойда эса ҳамиша файзу барака ва хотиржамлик ҳукм суради.

Жасурбек Балтабаев Жиноят ишлари бўйича Амударё туман суди раиси