КАСАЛЛИКНИ ЖИЛОВЛАШ ЎЗ ҚЎЛИМИЗДА
Бугунги кунда коронавирус пандемияси ҳақида дунёда билмайдиган одам қолмади ҳисоб. Тарихга назар соладиган бўлсак дунё бундай офатлар билан илгари ҳам бир неча марта тўқнаш келган. Ўша вақтлардаги эпидемияларда қурбонлар сони бир неча миллионларни ташкил этган. Қадимги даврларда дунёда глобаллашув ҳозиргидек бўлмаганлигидан эпидемиялар бутун дунё бўйлаб тарқаб кетмаган.
Ўрта асрларда Европада , Америкада ҳар хил юқумли касалликлардан миллионлаб одамлар қирилиб кетгани манбаларда қайд этилган. Европада салб юришларига қадар гигиеник қоидаларга , яъни тозаликка кўп ҳам амал қилишмаган. Шу сабабдан тез-тез эпидемиялар тарқалиб турган.
XIX асрнинг охири XX асрнинг бошларида Ҳиндистонда бир неча бор вабо тарқаб, бир неча миллион киши ўлиб кетган. Ўтган асрнинг 1919-20- йилларидаги Испан гриппи дунё кўрган энг катта эпидемия саналади. Қурбонлар сони бир неча ўн миллионни ташкил этган.
Таниқли тарихчилар М.Бойцов, Р. Шукуровлар (Ўрта асрлар тарихи. Москва, 1995)нинг ёзишича, XIV асрда Европада даҳшатли “ қора ўлат” тарқалади. XIV асрдан иқлим кескин совиб, ёғингарчиликлар кўпайиши очарчиликлар сонини янада оширади. Доимий тўйиб овқат емаслик одамларнинг заифлашиб, касалликларга чалинишини осонлаштиради. 1347 йил эса энг даҳшатли “қора ўлат” эпидемияси бошланади.
Одамлар ўлатнинг тарқалиши сабабларини билишмас, турли миш-мишлар туфайли яҳудийларни, христианларни одамларни қириш учун қудуқларни заҳарлашганликда айблашарди. Бу хабарлар аҳолини дарғазаб қилиб, бир-бирига ошкора жанг қилишгача олиб боради ва Европа бўйлаб минглаб кишиларнинг ўлими билан якунланади. Яҳудийларни эса оилалари билан тириклайин ёндиришган.
Мана шундай жаҳолат , билимсизлик, диний мутаассиблик ва ваҳима даҳшатли оқибатларга олиб келишига тарих гувоҳдир.
Илм-фан юксак чўққига кўтарилиб, ахборот-коммукация технологиялари ривожланиб, одамлар янгиликлардан тўла ва тезкор баҳраманд бўлаётгани бунингдек аҳволга барҳам берди, пандемияни бутун дунё ҳамжиҳатликда кураши орқали енга олишини ҳамма англаб етмоқда.
Айниқса, бизнинг юртимизда касалликка қарши кураш бўйича ўрнатилган карантин чекловларига амал қилиниши туфайли талафотлар бошқа қўшни давлатларга нисбатан анча кам бўлмоқда. Касалликни жиловлаш – халқимизнинг ўз қўлида эканлигини унутмаслигимиз керак.
Жангабой ГУЛМАНОВ,
33-сонли мактаб тарих фани ўқитувчиси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
