21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 05:20
Фан ва таълим 👁 537

МАТЕМАТИКА ФАНИ ОЙЛИГИ ДОИРАСИДА ЎТКАЗИЛГАН ТАДБИРДА АЛЬ-ХОРАЗМИЙ ДАҲОСИГА ЭҲТИРОМ КЎРСАТИЛДИ

МАТЕМАТИКА ФАНИ ОЙЛИГИ ДОИРАСИДА ЎТКАЗИЛГАН ТАДБИРДА АЛЬ-ХОРАЗМИЙ ДАҲОСИГА ЭҲТИРОМ КЎРСАТИЛДИ

Ўз замонасида буюк кашфиётлари, айниқса, 1 дан 9 гача бўлган сонлар саноқ тизимини яратиб, бутун дунёда аниқ ҳисоб-китоб амалини қўллаш илми билан довруғ таратган буюк аллома – алгебра фани асосчиси Аль-Хоразмий номи ҳамон жаҳон халқлари учун ҳайрат ва ҳавас уйғотади. Чунки Муҳаммад Мусо Аль-Хоразмий давригача барча сонлар сўзлар орқали ифода этиларди.

Математика фан ойлиги доирасида умутаълим мактабларида ўтказилаётган тадбирларда улуғ бобокалонимиз томонидан амалга оширилган илмий изланишлар, буюк кашфиётлар ҳақида ўқувчиларга батафсил маълумотлар берилмоқда. Ойлик доирасида 38-сонли мактабда ҳам турли тадбирлар ўтказилмоқда.

Мактабда “Математика осмонидаги энг ёрқин юлдуз - Муҳаммад Мусо Ал-Хоразмий бобомиздан фахрланамиз” мавзусида бўлиб ўтган тадбирда 2-“Б”синф раҳбари Муҳаббат Аллаберганова буюк бобокалонимизнинг жаҳон халқларини ҳайратга солган кашфиётлари хусусида қизиқарли маъруза қилди.

Маърузада эътироф этилганидек, улуғ бобокалонимиз Аль-Хоразмий кашфиётининг қиммати шундаки, у дунёда илк бора 1 дан 9 гача бўлган араб саноқ тизимини яратиш орқали барча соҳалардаги энг чигал муаммоларни ҳал этишга улкан ҳисса қўшди ва математика фанига 0 сонини жойлаштиришга муваффақ бўлди. Аль-Хоразмий айнан ана шу кашфиёти учун барча замон ва маконларнинг энг буюк математиклари қаторидан жой олди. Шунингдек, Аль-Хоразмий бобомиз Алгебра (Ал-Жабр) фанига асос солиб, бир нечта масалаларни ечишда бирдай қўллаш мумкин бўлган умумий қоидалар мажмуасини яратди. Аль-Хоразмийнинг сонларни қўшиш, айириш, кўпайтириш, бўлиш амаллари орқали математик олимлар катта ютуқларга эришдилар. Дунё мамлакатларида бунёд этилган буюк меъморий обидалар, узун, баҳайбат кўприклар, баланд миноралар, замонавий осмонўпар бинолар ва уларнинг хавфсизлигини таъминловчи муҳандислик ечимлари ҳам айнан буюк бобокалонимиз – Аль-Хоразмий кашфиёти маҳсули ҳисобланади.

“Алгебра” сўзи олимнинг “Ал-Жабр” номли китоби номидан олинган бўлса, европалик олимлар бир неча асрлар давомида ўз ҳисоб-китобларининг тагига “диксит Алгоритми” яъни “Аль-Хоразмий шундай дейди”, деб қўшиб қўйишни ўзларига шараф деб билишган.

Маърузадан сўнг, ўқувчилар Аль-Хоразмий даҳосига чуқур эҳтиром тариқасида математик ўйинлар ташкил этишди.
Шундан сўнг, “Математика – фанлар шоҳи” мавзусида ўқувчилар ўз билимларини намойиш этишди. Қўшиш, айириш, бўлиш ва кўпайтириш амаллари, қизиқарли геометрик шакллар ҳақида шеърлар айтишди. Тадбирнинг бадиий қисмида эса ўқувчилар томошабинларга саҳналаштирилган кўриниш тақдим этишди. Унда ўқувчилар даврасига Аль-Хоразмий ташриф буюриб, уларга математик топшириқлар берди. Ўз навбатида ўқувчилар берилган мисол ва масалаларни, тенгламаларни ечишиб, Аль-Хоразмий бобосидан олқиш олишди.

Математика фани ойлиги доирасида ўтказилган мазкур тадбир якунида ўқувчилар қувноқ куй ва қўшиқлар, рақслар ижро этишиб, барчани хушнуд этишди.

Р.ЙЎЛДОШЕВА.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026