ТУМАН МАДАНИЯТ МАРКАЗИДА “ШОИР ВА ДАВЛАТ АРБОБИ” МАВЗУСИДА З.М.БОБУР ИЖОДИГА БАҒИШЛАНГАН ТАДБИР ЎТКАЗИЛДИ

Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Биз уни нафақат бетакрор шоир, ғазалнавис, адабиёт фидойиси, балки ўз даврининг адолатпарвар, халқпарвар ҳукмдори, тарихчи-этнографи, ўлкашунос, биолог-доришунос, ўткир тилшунос олим сифатида биламиз. Араб алифбосини ўрганиш борасидаги имловий муаммоларни бартараф этиш мақсадида “Хатти Бобурий” алифбосини яратган Бобур давлатни бошқариш тизимида вақт меъёрини соддалаштирилган тарзда ишлаб чиқиб, ўз ҳукмронлиги даврида почта-алоқа тизимига ўзига хос тартиб берган, замондош ҳукмдорлардан фарқли равишда Ҳиндистон ва Қобул музофотларида йирик шаҳарларни ободонлаштириб, бетакрор меъморий обидалар бунёд этган серқирра олим, давлат ва жамоат арбоби, тарихчи, шоҳ ва шоир, тенгсиз диншунос бўлган.

Ўзининг  жуда қисқа, 47 йиллик умри давомида буюк ватандошимиз Ҳинд диёрини ҳавасга муносиб мамлакат сифатида дунё аҳлига танита олди. Нафақат Ҳиндистон, балки Хуросонда ҳам Мовароуннаҳр тамаддунини ёйиб, оддий халқ учун фидойилик қилди: мадрасалар, шифохоналар, масжид ва работлар бунёд этди. Диншунослик соҳасида мисли кўрилмаган ислоҳотларни амалга оширди: Ҳиндистонда тарқоқ диний қарашларни бирлаштирди, буддизмнинг энг хурофий одатларидан бири – эри вафот этса, у билан бирга хотинини ҳам тириклай оловда куйдиришдек ёвуз одатга барҳам берди. Бу унинг маҳаллий халқ орасида катта шон-шуҳрат қозонишга сабаб бўлди.

З.М.Бобур асарлари эса, мана, беш асрдан ошдики, ҳамон дунё халқларининг маънавий оламини бойитиб, китоб жавонларини безаб турибди. Унинг ватанпарварлик, халқпарварлик мавзусидаги шеърияти, тарихий-мемуар “Бобурнома” асари бугунги давр учун ҳам ниҳоятда қадрли, беқиёс улкан маънавий таълимдир. Онага, Ватанга, дўст-ёрга, жигарбандга чексиз меҳр, ҳар қандай разолатга нисбатан муросасизлик руҳидаги ижод намуналари ўзининг бой тили, халқоналиги билан  ҳар биримизнинг қалбимиздан муносиб жой олган.

Туман Маданият марказида Насиба Эшчонованинг сценарийси асосида З.М.Бобур таваллудининг 537 йиллигига бағишлаб ўтказилган “Шоир ва давлат арбоби” деб номланган  адабий-мусиқий тадбирда сўзга чиққан адабиёт ва Бобур ижоди ихлосмандлари бу ҳақда фахр билан сўзладилар. Бобокалонимиз ҳаёти ва ижодий фаолияти ҳақидаги бири-биридан мазмундор адабий маърузалар тадбир иштирокчиларига маънавий руҳ бағишловчи мусиқий лаҳзаларга уланиб кетди. Бобур ғазаллари билан айтиладиган ашулаларни маҳорат билан ижро этган “Учқун” ашула ва рақс халқ дастаси хонандаларининг ҳар бир чиқиши олқишлар билан кутиб олинди.

Айниқса, 16-сонли мактаб ўқувчилари томонидан саҳналаштирилган “Бобур ва Хонзодабегим” адабий композициясида ватанпарварлик, инсонийлик, жигарбандлик меҳр-оқибати, аёллик назокати маҳорат билан кўрсатиб берилгани томошабинлар қалбида буюк ватандошимиздан фахрланиш туйғуларини уйғотди.
Ўзбекистон халқ ёзувчиси Пиримқул Қодиров қаламига мансуб машҳур “Юлдузли тунлар” асари асосида 38-сонли умумтаълим мактаби ўқувчи-ёшлари томонидан тайёрланган саҳна кўриниши ўзининг ҳаётийлиги, ижронинг самимийлиги, Бобур Мирзонинг саргардонликда кечган ва буюк ишларга қодир шахс сифатидаги жасорат ва матонатга тўла ҳаёти акс эттирилгани билан барчада катта таассурот қолдирди.

Шунингдек, тадбирда 16-сонли ИДУМ ўқувчилари томонидан маҳорат билан саҳналаштирилган Навоий ва Бобур ҳақидаги адабий композиция тадбир иштирокчиларини маълум вақт Навоий ва Бобур яшаган давр билан ошно этди.  Икки буюк шоирнинг ижод лаҳзалари ҳамда шоҳ Бобурнинг давлатни бошқаришдаги одилона сиёсати, буюк меъморчилик обидаларини яратиш юзасидан олиб борган сермаҳсул фаолияти шоҳ ва шоир, тарихчи ва этнограф, биолог ва доришунос Бобур қиёфасида кўрсатиб берилди.

Тадбир давомида “Учқун” ашула ва рақс халқ дастасининг хушовоз хонандалари Ваҳобжон Абдуллаев, Рашид Раҳимов, Сардорбек Камолов ҳамда Отабек Аҳмадовлар томонидан Бобур ғазаллари билан айтиладиган мумтоз ашулаларга кенг ўрин берилди, дилларга хуш ёқувчи мумтоз наволар жўрлигида саҳналаштирилган рақслар барчага хуш кайфият бағишлади.

Шуни алоҳида таъкидлаш керакки, “Шоир ва давлат арбоби” адабий-мусиқий тадбирининг ҳаётийлиги, Бобур яшаган давр руҳининг  акс эттирилишида саҳна безатувчилари Меҳрибон Йўлдошева, Дилзфуза Бобожонова, Назокат Исмоиловаларнинг маҳорати алоҳида аҳамиятга эга бўлди.
Бўлиб ўтган адабий-мусиқий тадбир амударёлик ёшларнинг, Бобур ижоди ихлосмандларининг қалбида янада ёрқин таассуротлар уйғотиб, буюк аждодимиз адабий мероси қадр-қимматини янада юксак поғонага кўтарди.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.