21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 04:37
Фан ва таълим 👁 813

ЎҚУВЧИЛАРИМ ҚОРАҚАЛПОҚ ТИЛИНИ СЕВИШАДИ

ЎҚУВЧИЛАРИМ ҚОРАҚАЛПОҚ ТИЛИНИ СЕВИШАДИ

Умумтаълим мактабларида қорақалпоқ тилини ўқитиш – аввало ўқувчилар қалбида ўзи ўрганаётган ушбу тилга нисбатан ҳам эътибор, ҳам ҳурмат уйғотишдан бошланади. Чунки ўқувчи қардош тилга ҳурмат назари билан қарасагина, шу тилда сўзлашувчи миллатнинг анъана ва урф-одатларини ҳурмат қилади, тилини жон-жон, деб ўрганади.

Биз Қорақалпоғистон Республикасида яшаймиз. Фарзандларимиз, бутун оила аъзоларимиз билан қорақалпоқ тилидаги телекўрсатувларни мириқиб томоша қиламиз. Чунки қорақалпоқ тилини тушунамиз. Лекин ўзимиз эшитаётган қорақалпоқ тилидаги ҳар қандай нутқни тушуниш бошқа-ю, қорақалпоқ тили ва имлосини билиш бошқа. Бу тилни бутун кўрки ва жозибаси, лексик бойлигини англаш учун фақат унинг  барча қатламларини – морфоллогик, лексик, фонетик, синтактик хусусиятларини чуқур ўзлаштириш керак.

Мен 19-умумтаълим мактабида ўқувчиларга қорақалпоқ тилидан дарс бераман. Ўқувчиларнинг қорақалпоқ тилига тушунишлари, суҳбатдоши билан мулоқотга кириша олишлари уларнинг бу тилни чуқур ўзлаштиришларига ёрдам беради. Улар ҳатто қорақалпоқ тилида шеър ва ҳикоялар ёзишга, қорақалпоқ адабиёти намоёндалари асарлари асосида турли байрам саналарида саҳна кўринишлари тайёрлашга интилишади. Уларнинг бу интилишларини қўллаб-қувватлаш мақсадида мен дарсларимда интерфаол усуллардан фойдаланишга ҳаракат қиламан. Хусусан, қорақалпоқ шоирларининг  шеърларини ўзбек тилига, ўзбек шоирларининг шеърларини эса қорақалпоқ тилига таржима қилишни уйга вазифа сифатида топшираман. Ўқувчиларнинг аксарияти бу вазифани муваффақиятли бажаришади. Ўзлари тушунмаган сўзларнинг маъноларини билишга интилишади.

Мактабимизда қорақалпоқ тили тўгараги фаолият олиб боради. 20 нафар ўқувчи шуғулланадиган мазкур тўгаракнинг ҳар бир машғулоти жуда қизиқарли, савол-жавобларга бой бўлади. Қорақалпоқ тили иборалари, синонимлари билан ўзбек тили ибора ва синонимларидаги ўхшашликлар, фарқлар борасида соф қорақалпоқ тилида баҳс-мунозараларга киришадиган ўқувчиларни кўриб қувониб кетаман. Тили, дини, миллий урф-одат ва анъаналари бир-бирига монанд қорақалпоқ халқи билан ўзбек халқининг азалий қондош-қардошлиги бугунги авлодлар томонидан нақадар улуғланиши уларнинг  қорақалпоқ тили ва адабиётини катта қизиқиш ва эҳтиром билан ўрганаётганларида яққол акс этиб туради.

Шуни алоҳида таъкидлашни истардимки, ўқиш ўзбек тилида олиб бориладиган мактабларда қорақалпоқ тилини ўқитишда бироз қийинчиликлар ҳам мавжуд. Бу – қорақалпоқ тилидаги дарсликларнинг  етишмовчилигидир. Айни пайтда лотин алифбосига асосланган қорақалпоқ тили дарсликларининг деярли асосий қисми эскирган дарсликлар бўлиб, янгиланган лотин алифбосига асосланган қорақалпоқ тили бўйича дарсликлар билан таъминлашга унчалик эътибор берилмаяпти. Бу биз ўқитувчилар учун қийинчилик туғдирмоқди. Чунки янгиланган лотин алифбоси билан аввалги алифбо ўратсида анча фарқ бор. Шу боис, кўпинча дарс жараёнида биз ўқувчиларга ана шу фарқлар ҳақида тушунтиришлар бериб ўтишимизга тўғри келмоқда.

Гарчи ўқувчиларимизнинг деярли барчаси ўзбек оилаларининг фарзандлари бўлсалар-да, улар жон-жон деб қорақалпоқ тилини ўрганишмоқда. Қорақалпоқ тилида шеър ўқиш, ашулалар ижро этиш, ҳатто шу тилда ижод этишга интилишлари кучли. Бу – қондош ва қардош халқларнинг фарзандлари учун ҳам ирсият, ҳам эзгу қадриятдир.

Мен барча юртдошларимизни  1 декабрь – қорақалпоқ тилига давлат тили мақоми берилган кун билан чин дилдан табриклайман. Ҳар бир хонадонда ҳар тонг қорақалпоқ ва ўзбек тилидаги икки миллат мадҳиялари мангу жаранглаб турсин дейман.

Ғуломжон АБДУЛЛАЕВ, 19-умумтаълим мактаби

қорақалпоқ тили фани ўқитувчиси.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026