Оила – муқаддас қўрғон

ЭР ТАДБИРЛИ БЎЛСА...

Бугунги кунда оилаларнинг бузилиб кетишига баъзан қайноналар ҳам сабаб бўлмоқда. Улар билан ўтказилган суҳбатлардан аёнки, ўз фикрларида қатъий туриб олиб, ҳеч тўғри йўлга юрмасликлари кишини ҳайрон қолдиради. "Келин менга ёқса, мен қўйган шартларни бажарсагина уни ўғлим билан яшатаман, бўлмаса йўқ”,  дейишлари ҳаммасидан ўтиб тушади.

Қайнона-келин мавзуси – эски мавзу. Оилавий уруш-жанжалларнинг келиб чиқиш сабаби чуқур таҳлил қилинганда кўпроқ қайноналар танқид остига олинади. Бу ҳамма қайноналар шундай, дегани эмас. Маҳаллаларда ҳаёти ҳаммага ибрат қайноналаримиз жуда кўп. Келинларимизни ҳам оппоқ, айбсиз дея олмаймиз.

Келинни-ку ёш, дермиз, лекин уни йўлга соладиган одамнинг ўзи йўлдан адашган бўлса нима қилмоқ керак?

Қайнона ва келин муносабатлари никоҳнинг илк кунидан бошланади. Уларнинг ҳар иккиси ҳам куёвнинг ризоси ва меҳрига эга бўлиш учун рақобатлашади. Куёвни бири ўғлим деса, бири турмуш ўртоғим, дейди. Демак, қайнона ва келин ўртасидаги келишмовчиликнинг сабаби куёв бола экан, шунга кўра, йигит олдин бир уйда яшаб кўникмаган ҳар икки аёлга уларни чин дилдан яхши кўришини, иккисига ҳам эътиборли ва ҳурмати баланд эканлигини яхшилаб тушунтириб қўймоғи лозимдир.

Бундан ташқари, онанинг ўз ўғли устида кўп ҳақлари борлиги ва унинг ўрни баландлигига ҳеч қандай шубҳа йўқ. Лекин бу бошқа ҳақ эгаларининг ҳақини поймол қилиш дегани эмас. Келиннинг ҳам қайнона каби ўзига яраша ҳақлари бор.

Эрнинг ўз аёлига зулм қилиши ҳам шаръий жиҳатдан, ҳам ақлий жиҳатдан тўғри эмас. Эр доим инсофли ва чиройли муомалада бўлиши лозим. Бир уйда қайнота қайнона, куёв ва унинг ака-ука, опа-сингиллари томонидан келишиб олиб, келинга зулм қилишлари ва уни яккалатиб қўйишлари энг ёмон пасткашлик, энг ёмон зулм ҳисобланади. Баъзан бундай вазиятларда келиннинг ўз жонига қасд қилиш ҳолатлари ҳам учрайди. Эрнинг гарданидаги энг катта вазифаси ўз жуфтини ситамлардан ҳимоя қилишидир.

Ёш оила соҳиблари – куёв йигит бир нарсани ёдда тутмоғи керак, оилавий ҳаётда шундай ишлар борки, унга ҳатто она ҳам аралаша олмайди. Бунга шариат изн бермайди. Масалан: эр-хотинликнинг ўзига хос сирларига ҳеч кимнинг дахл қилишга ҳаққи йўқ. Яна шундай ишлар борки, унда келиннинг аралашувига йўл қўйилмайди. Масалан: келин эр билан унинг ота-онаси, ака-укалари ва опа-сингиллари ишларига тўсқинлик қила олмаслиги керак.

Шунинг учун куёвтўраларга: "онанг ва аёлинг ўртасидаги ҳамда атрофингдагиларга бўлган меҳр-у муҳаббатда тарозининг икки палласини тенг тут. Онанг учун солиҳ фарзанд, аёлинг учун солиҳ эр сиймосини амалда кўрсат. Икки аёл ўртасида меҳр ва салом ташувчи элчи бўл. Бу эса сендан ҳиммат, илм ва бироз сабрни талаб қилади”, деймиз.

Бирини қўйиб, иккинчи томонга ён босиб, тарафкашлик қилишдан, қайнона ва келин ўртасидаги ишларда қозилик қилишдан эҳтиёт бўлган яхши.

Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу уйида фарзандлари бир жойга йиғилиб қолса, келишмовчилик чиқмаслиги учун уларни тарқатиб юборар эдилар.

Халқимизда "бекорчидан худо безор”, деган ибратли гап бор. Хулоса шуки, ўғил-қизлар, келинлар ва  қайноналар бекорчи  бўлиб қолганларида албатта уруш-жанжал, келишмовчиликлар юзага келади. Демак, оилада эркак тадбирли, хушфеъл бўлса, барча кўнгилсизликлар ортга чекиниб, ўртада аҳиллик ҳоким бўлади.

Ўктам ҚУРБОНИЁЗОВ, "Нўғой эшон” жомъе масжиди имом-хатиби.

(Фото - http://www.uza.uz. Расмдан безак учун фойдаланилди)