Глобализация шароитида миллий қадриятларни асрашнинг аҳамияти

Глобализация бугунги кунда дунё мамлакатларининг иқтисодий, сиёсий ва маданий жиҳатдан ўзаро яқинлашувини ифодаловчи муҳим жараёндир. Интернет, ахборот технологиялари ва коммуникация воситаларининг ривожланиши ушбу жараённи янада жадаллаштирмоқда. Глобализация тараққиёт учун кенг имкониятлар яратиши билан бирга, миллий қадриятлар ва маданий ўзликка ҳам сезиларли таъсир кўрсатмоқда.

Иқтисодий соҳада халқаро савдо ва инвестицияларнинг кенгайиши мамлакатлар ривожига хизмат қилмоқда. Ахборот маконида эса интернет орқали билим олиш имкониятлари ортган бўлса-да, нотўғри маълумотлар тарқалиши хавфи ҳам кучаймоқда. Энг катта ўзгариш маданият соҳасида кузатилиб, кино, мусиқа, мода ва турмуш тарзида глобал стандартлар шаклланмоқда.                                                                                                  

Миллий қадриятлар халқнинг тарихий хотираси, тили, адабиёти, урф-одатлари, диний ва маънавий қарашлари ҳамда ахлоқий меъёрларини ўзида мужассам этади. Улар инсоннинг ўзлигини англашига ёрдам беради ва жамият маънавий барқарорлигини таъминлайди. Шу сабабли миллий қадриятларни сақлаш ҳар бир халқнинг муҳим вазифаларидан биридир.                                             

Глобализация таъсирида маданий ассимиляция жараёни ҳам кучаймоқда. Бу ҳолат ёшлар орасида хорижий маданиятга қизиқишнинг ортиши, миллий тил ва анъаналарга эътиборнинг камайиши, истеъмол маданиятининг бир хиллашуви каби кўринишларда намоён бўлади. Агар бундай жараёнлар назоратсиз давом этса, миллий ўзликнинг заифлашишига олиб келиши мумкин.          

Ёшлар глобал жараёнларнинг энг фаол иштирокчиларидир. Рақамли муҳитда вояга етаётган авлод глобал маданиятга тез мослашади, бироқ миллий қадриятлардан узоқлашиш хавфи ҳам мавжуд. Шу боис таълим тизимида миллий тарихни чуқур ўргатиш, адабиёт ва санъатга қизиқишни ошириш, медиа саводхонлик ҳамда танқидий фикрлаш кўникмаларини ривожлантириш муҳим аҳамиятга эга.

Миллий қадриятларни сақлашда оила, таълим муассасалари, оммавий ахборот воситалари ва давлат сиёсати муҳим ўрин тутади. Оила фарзандларга миллий анъана ва маънавий меросни етказувчи асосий ижтимоий институт ҳисобланади. Шунингдек, интернет ва ижтимоий тармоқлар орқали миллий маданиятни тарғиб қилиш ҳам самарали воситалардан биридир.

Хулоса қилиб айтганда, глобализация инсоният тараққиётининг табиий босқичидир. Бироқ ушбу жараён миллий қадриятларнинг йўқолишига эмас, балки уларнинг замонавий шароитда ривожланишига хизмат қилиши керак. Ҳар бир инсон, айниқса ёшлар, глобал дунё имкониятларидан фойдаланиш билан бирга, ўз миллий илдизлари ва қадриятларини асраб-авайлаши лозим.

Гўзалой Қадамбоева, Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети 3-курс талабаси