KOʻNGLI OBOD NURONIYLAR

- Oʻz uying, oʻlan toʻshagingda bexavotir orom olishning, topgan-tutganingni oila aʼzolaring bilan bemalol yeb-ichib, umrguzaronlik qilishning oʻzi ham baxt, - deya hisoblaydi tumanimizning "Bogʻ” mahallasida istiqomat qiluvchi Ikkinchi jahon urushi va mehnat faxriysi, 92 yoshida ham kuch-quvvatini yoʻqotmay farzandlariga, nevaralariga bosh boʻlib yurgan Yoʻldosh Ortiqov.

Otaxonning bu iqrori bejiz emas. Uning bolaligi ilk maktablar tashkil etilib, oʻsib kelayotgan yosh avlod oʻqitishga jalb qilina boshlagan davrlarga toʻgʻri keldi. Elning tirikchiligi mashaqqatli mehnatlar evaziga yetishtiriladigan dehqonchilik, paxtachilik orqasidan edi.

Qorni toʻyib ovqat yeydigan oilalar kamdan kam edi. Shu boisdan bolalarning ham es tanigani roʻzgʻor tashvishlarida ota-onasiga koʻmaklashishga harakat qilar, miriqib dam olishga, oʻynab kulishga vaqtlari boʻlmasdi.

Yoʻldosh Ortiqov maktabda aniq fanlarni yaxshi oʻzlashtirgani uchun hademay paxtachilik brigadasiga tabelchi boʻldi. Ertalabdan qosh qorayguncha brigada aʼzolarining ishlagan ishlarini hisob-kitob qilish bilan birga oʻzi ham ulardan qolishmay mehnat qilardi.

Ikkinchi jahon urushi boshlanib, ishga yaroqli erkaklar urushga safarbar qilina boshlagach, ayniqsa, dala ishlari ayollar va oʻsmirlar zimmasiga tushdi. Endi bir odam bir necha odamning oʻrniga ishlashi lozim edi.

Armiyaga chaqirilganida Yoʻldosh Ortiqov endi 18 yoshda edi. 1942-yilning boshida urushga joʻnagan yigit qisqa muddatli harbiy tayyorgarlikdan soʻng Moskva ostonasida jangga kirdi.

- Bu Ikkinchi jahon urushida eng koʻp talofat koʻrilgan, ayni paytda, ilk qaqshatqich zarbalar ham berilib, dushmanning hujumkorligi pasaytirilishiga erishilgan nuqta edi, - deya xotirlaydi oʻsha kunlarini otaxon. – Biz jonimizni qaygʻurmasdik, ochlik, charchoqni ham sezmasdik. Doim koʻz oʻngimizda oilamiz, ota-onamiz, qishlogʻimiz turardi. Shu aziz yurtimizni dushmanga oyoq osti qildirmaymiz, deya kurashardik. Chunki urush boʻlgan shahar, qishloqlarni nemislar vayronaga aylantirib oʻt qoʻyar, koʻchirishga ulgurilmay qolgan aholini, hatto yosh goʻdaklarni ham ayamay otardi.

Uch yil urushning olovli soʻqmoqlarida qancha-qancha hamqishloqlaridan, doʻstlaridan ayrilgan Yoʻldosh Ortiqov bir qoʻlidan oʻq yeb, 1944-yil boshida ona qishlogʻiga qaytib keldi.

Qishlogʻida... qishlogʻida ekinlarning bor yoʻq hosili askarlarga joʻnatilgan, qahatchilik edi. Bularni koʻrib harna nogiron boʻlsam ham, oʻzimga yarasha ish topilar, elning ogʻir kunlarida nogironman, deb men uyimda yotmayin, deya oʻylab, shinelini yelkasiga tashlab, tuman harbiy komissariatiga bordi. Iloji boʻlsa, ishlamoqchi ekanligini aytdi. Uni urushga ketmasidan oldingi kasbiga tayinlashdi. Oʻn yillardan ziyod brigadada tabelchilik qildi. Keyin ovulidagi chorvachilik fermasida choʻpon boʻldi.

Ayni kunda "Bogʻ” mahallasining ibratli, elda eʼzoz topgan xonadonlaridan biri boʻlgan Yoʻldosh Ortiqov, umr yoʻldoshi, bir umr fermada sut sogʻuvchi boʻlib ishlab, qoʻsha-qoʻsha oʻgʻil-qizni el qatoriga qoʻshgan, ilk nevaralarini ham uyli-joyli qilib, 15 nafardan ziyod chovliqning katta enasi boʻlgan Rahima momo Ortiqovalar ostonasidan mehmon uzilmaydi.

Keliniga, nevaralariga qarab oʻtirmay mehmon kelsa, quvonganidan momoning oʻzi ham xizmatga tushib ketaveradi.

Tabiatan shoʻx, oddiy soʻzlari ham hazil-mutoibaday odamga xush kayfiyat bagʻishlaydigan chaqqon momoning har bir soʻzida bugungiday baxtiyor zamonamizga shukronasi joy olgan.

- Keksalarni eʼzozlab boshiga koʻtarayotgan yurtimizga, Yurtboshimizga ming rahmat, -deydi quvonib. - Bundan ikki yil oldin byudjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasi yoʻllanmasi bilan "Tovoqsoy”ga dam olgani bordik. Endi bir qoʻli ishlamagach, doim cholimga hamroh boʻlib yuraman-da. Borsak, yoʻllanma bir kishilik, cholingizning nomiga, sizni qabul qilmaymiz, dedi. Cholimni tashlab ketadigan ahmoq emasman, dedim-da tuman hokimligiga qoʻngʻiroq qildim. Natijasini kutib bir soatcha tashqarida oʻtirdik. Nima chora koʻrildi, menga qorongʻu, ikki qiz kelib sumkalarimizni koʻtarib borib xonaga joylashtirdi, 12 kun dam olib, muolaja olib, ancha yasharib qaytdik. Shunday gʻamxoʻrliklarni koʻrib turib keksaygisi kelmaydi-da odamning.

Turli mevali, manzara daraxtlarga burkangan ulkan, ozoda hovli atrofi Rahima momoning, Yoʻldosh boboning tinib-tinchimasligini, nevaralarini ham shu yoʻsinda tarbiyalayotganini isbotlab turibdi.

Koʻngli obodning turmushi obod, - deganlari shu ekan-da, - deya oʻyladim atrofga boqib.

Biri toʻqsondan, biri sakson yoshdan oshsa-da hamon bardam, farzandlari, nevaralariga bosh boʻlib yurgan Yoʻldosh bobo, Rahima momolarning xonadonidan ham havas, ham bir olam taassurotlar bilan qaytar ekanman, mashoyixning baxtni his qila olgan odamgina baxtiyordir, - degan soʻzi yodimga tushdi.

Oygul RAJABOVA.