MULOYIMLIK, QATTIQQOʻLLIK, AYYoRLIK: yashash "formula"si insonda qanday boʻlishi kerak?!

Asal boʻlib yutilib ketishni, zahar boʻlib tuflanib ketishni istamagan odam oʻzi uchun hayot kechirishning optimal yechimlarini axtarib koʻradi, dastlab. Keyin-chi?! Keyin nima boʻlishini keyinroq bilib olasiz.

Oʻzining dunyosida yashaydigan odamlarni hurmat qilaman: doim oʻzi bilan oʻzi band boʻladi, oʻzi bilan oʻzi dardlashadi, gapirishi va kiyinishlari ham gʻalati tuyuladi boshqalarga. Odatda, bundaylarni tentak deyishadi, yoʻlda ortidan mazax qilib qoladiganlaram topiladi. Biroq ana shunday "boshqacha" hayot tarziga ega insonlarning dunyosiga kirib razm solsangiz, ular siz-u bizdan aqlliroq, dunyoqarashi teranroq ekanini anglaysiz. Bular osmondan olingan gaplar emas, hayotiy kuzatuvlarim. 

Muloyimlik – insoniyatning eng yaxshi xislati! Yaxshilikkayam, yomonlikkayam xushfeʼllik bilan javob qaytarish, oʻzaro hurmat, yon berish, takalluf, shirin soʻz... Qanchadan-qancha dushmanlarni doʻstga, doʻstni qarindoshga aylantirib yuborish xususiyatiga ega. Muloyim odam xuddi bol tutayotgan barmoq misol, bir yomon tomoni – baʼzan shundaylar ham topiladiki, asal tutgan barmoqni tishlab, uzib oladi... Yuraksizlarga sening yumshoq feʼling nima-yu, koʻngling nima? Har narsada meʼyor kerak.

Qattiqqoʻllik – unga izoh yaxshilikka yoki yomonlikka ishlatilganiga qarab beriladi.

Ayyorlik – aynan mana shu illat bilan avval koʻkka "uchib", soʻng taraqa-turuq qilib yerga "qulagan" odamni taniyman. Yiqilgandayam yomon "yiqildi"da shoʻrlik. Xullas, u ham hozir yashash uchun boshqa "operatsiya" qidirib yuribdi...

Endi savol tugʻiladi, yashash uchun qaysi "formula" ish beradi?

Muloyim boʻlib, etiklar ostida qolgan yaproqday ezgʻilanish kerakmi? Yoki qattiqqoʻllik bilan soxta hurmatga ega boʻlish kerakmi? Menimcha, yaxshi yashash uchun yana bir ommabop variant – ayyorlik. Lekin meni tanishimga oʻxshab, yerga "yiqilib" burning sinmasa boʻldi..."

Bino ichkarisida ancha vaqtdan beri davom etayotgan pardozlash ishlari yomon taʼsir qildimi, yo boʻlmasam ishxonadagi hujjatlar ustidan  boʻladigan tekshir-tekshirlar yuragiga ogʻir botdimi, xullas, u bemavrid vafot etdi. Yomon qattiqqoʻl odam edi-da boyaqish, jahli chiqsa, xontaxtani agʻdarardi, kimdir uning yonida nooʻrinroq gapirib qoʻysa, ketidan piyola uchardi-ya", deb eslaydi uni odamlar...

Zamon oʻzgardimi yoki zamonni odamlar oʻzgartirdimi, muloyimlik kamaydi. Mehr-oqibat, odamgarchilik yoʻqlik yoqasiga kelib qolganday. Tabiatda turgʻunlik yoʻqday. Agarda mendan kimdir yashash uchun ishlab chiqilgan yuqoridagi yoʻnalishlardan qaysi birini tanlashimni soʻraganida hech birini tanlamagan boʻlardim. Sababi, inson uchun hayot kechirishning eng optimal yechimi bu – oʻzing boʻlib yashash! Va oʻzing boʻlib qolish. Aslingdan uzoqlashib, oʻzingdan umuman boshqa insonni yaratib olish esa qadaringga qarshi borishday gap. Shahardagi mashhur restoranda bir qoʻlingda sanchqi, bir qoʻlingda pichoq tutib, madaniyat bilan ovqatlanib, qishloqdagi buvijonnikiga borganda oshni yeng shimarib, qoshiqsiz, qoʻlda yeyishing oʻzingga maʼlum boʻlsa, xoʻsh, boshqalar buni sezmaydimi? Sezadi. Keragida muloyim boʻlish, keragida meʼyoridan oshmagan qattiqqoʻllik, chegaradan chiqmagan ayyorlik deyarli barchamizda mavjud xislatlar. Faqat ular kimdadir oz miqdorda, kimdadir oshib ketgan shaklda namoyon boʻladi. Hayot sahnasida esa kimdir boʻri, kimdir tulki, kimdir quyon. Agar bu gapni qishloqdagi buvijonim eshitganida: – "Boʻri" boʻlib hech kimni gʻajima, "tulki" boʻlib hech kimni chuv tushirma, "quyon" boʻlib hurkib yashama bolam, – derdilar.

"Binodagi ichki pardozlash ishlari tugadi. Tekshir-tekshirlarda hech qanday kirdikor fosh boʻlmadi. Chunki kirdikorning oʻzi yoʻq edi-da, ishxonada. Oʻzgargani – bir insonning yoʻqolgani boʻldi. Hayotligida men sanagan obrazlarning uchtasiniyam qoʻllab koʻrgan oʻsha odamning atrofidagilar endilikda yashash uchun "formula" izlamaydigan boʻldi..."

Aziza Madrahimova.