MULOYIMLIK, QATTIQQÖLLIK, AYYoRLIK: yaşaş "formula"si insonda qanday bölişi kerak?!
Asal bölib yutilib ketişni, zahar bölib tuflanib ketişni istamagan odam özi uçun hayot keçirişning optimal yeçimlarini axtarib köradi, dastlab. Keyin-çi?! Keyin nima bölişini keyinroq bilib olasiz.
Özining dunyosida yaşaydigan odamlarni hurmat qilaman: doim özi bilan özi band böladi, özi bilan özi dardlaşadi, gapirişi va kiyinişlari ham ğalati tuyuladi boşqalarga. Odatda, bundaylarni tentak deyişadi, yölda ortidan mazax qilib qoladiganlaram topiladi. Biroq ana şunday "boşqaça" hayot tarziga ega insonlarning dunyosiga kirib razm solsangiz, ular siz-u bizdan aqlliroq, dunyoqaraşi teranroq ekanini anglaysiz. Bular osmondan olingan gaplar emas, hayotiy kuzatuvlarim.
Muloyimlik – insoniyatning eng yaxşi xislati! Yaxşilikkayam, yomonlikkayam xuşfeʼllik bilan javob qaytariş, özaro hurmat, yon beriş, takalluf, şirin söz... Qançadan-qança duşmanlarni döstga, döstni qarindoşga aylantirib yuboriş xususiyatiga ega. Muloyim odam xuddi bol tutayotgan barmoq misol, bir yomon tomoni – baʼzan şundaylar ham topiladiki, asal tutgan barmoqni tişlab, uzib oladi... Yuraksizlarga sening yumşoq feʼling nima-yu, köngling nima? Har narsada meʼyor kerak.
Qattiqqöllik – unga izoh yaxşilikka yoki yomonlikka işlatilganiga qarab beriladi.
Ayyorlik – aynan mana şu illat bilan avval kökka "uçib", söng taraqa-turuq qilib yerga "qulagan" odamni taniyman. Yiqilgandayam yomon "yiqildi"da şörlik. Xullas, u ham hozir yaşaş uçun boşqa "operatsiya" qidirib yuribdi...
Endi savol tuğiladi, yaşaş uçun qaysi "formula" iş beradi?
Muloyim bölib, etiklar ostida qolgan yaproqday ezğilaniş kerakmi? Yoki qattiqqöllik bilan soxta hurmatga ega böliş kerakmi? Menimça, yaxşi yaşaş uçun yana bir ommabop variant – ayyorlik. Lekin meni tanişimga öxşab, yerga "yiqilib" burning sinmasa böldi..."
Bino içkarisida ança vaqtdan beri davom etayotgan pardozlaş işlari yomon taʼsir qildimi, yo bölmasam işxonadagi hujjatlar ustidan böladigan tekşir-tekşirlar yuragiga oğir botdimi, xullas, u bemavrid vafot etdi. Yomon qattiqqöl odam edi-da boyaqiş, jahli çiqsa, xontaxtani ağdarardi, kimdir uning yonida noörinroq gapirib qöysa, ketidan piyola uçardi-ya", deb eslaydi uni odamlar...
Zamon özgardimi yoki zamonni odamlar özgartirdimi, muloyimlik kamaydi. Mehr-oqibat, odamgarçilik yöqlik yoqasiga kelib qolganday. Tabiatda turğunlik yöqday. Agarda mendan kimdir yaşaş uçun işlab çiqilgan yuqoridagi yönalişlardan qaysi birini tanlaşimni söraganida heç birini tanlamagan bölardim. Sababi, inson uçun hayot keçirişning eng optimal yeçimi bu – özing bölib yaşaş! Va özing bölib qoliş. Aslingdan uzoqlaşib, özingdan umuman boşqa insonni yaratib oliş esa qadaringga qarşi borişday gap. Şahardagi maşhur restoranda bir qölingda sançqi, bir qölingda piçoq tutib, madaniyat bilan ovqatlanib, qişloqdagi buvijonnikiga borganda oşni yeng şimarib, qoşiqsiz, qölda yeyişing özingga maʼlum bölsa, xöş, boşqalar buni sezmaydimi? Sezadi. Keragida muloyim böliş, keragida meʼyoridan oşmagan qattiqqöllik, çegaradan çiqmagan ayyorlik deyarli barçamizda mavjud xislatlar. Faqat ular kimdadir oz miqdorda, kimdadir oşib ketgan şaklda namoyon böladi. Hayot sahnasida esa kimdir böri, kimdir tulki, kimdir quyon. Agar bu gapni qişloqdagi buvijonim eşitganida: – "Böri" bölib heç kimni ğajima, "tulki" bölib heç kimni çuv tuşirma, "quyon" bölib hurkib yaşama bolam, – derdilar.
"Binodagi içki pardozlaş işlari tugadi. Tekşir-tekşirlarda heç qanday kirdikor foş bölmadi. Çunki kirdikorning özi yöq edi-da, işxonada. Özgargani – bir insonning yöqolgani böldi. Hayotligida men sanagan obrazlarning uçtasiniyam qöllab körgan öşa odamning atrofidagilar endilikda yaşaş uçun "formula" izlamaydigan böldi..."
Aziza Madrahimova.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶